รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.33.1
दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु।
जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ ॥ २.३३.१ ॥
ทั้งสองพระองค์ประทานทรัพย์สมบัติจำนวนมากแก่พราหมณ์ทั้งหลายแล้ว พร้อมกับพระนางไวเทหี (สีดา) เสด็จออกไปเพื่อเฝ้าพระบิดา
2.33.2
ततो गृहीते प्रेष्याभ्यामशोभेतां तदायुधे।
मालादामभिरासक्ते सीतया समलंकृते ॥ २.३३.२ ॥
จากนั้นอาวุธทั้งสองซึ่งบ่าวรับไปถืออยู่ ประดับด้วยพวงมาลัยและถูกพระนางสีดาตกแต่ง ก็งามรุ่งเรืองขึ้น
2.33.3
ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च।
अभिरुह्य जनः श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत् ॥ २.३३.३ ॥
ลำดับนั้น ชาวเมืองผู้ทรงเกียรติขึ้นไปบนปราสาท คฤห์ และยอดหอคอย แล้วมองดูด้วยความเฉยเมย
2.33.4
न हि रथ्याः सुशक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः।
आरुह्य तस्मात् प्रासादाद् दीनाः पश्यन्ति राघवम् ॥ २.३३.४ ॥
ถนนแน่นขนัดด้วยผู้คนจนผู้ใดก็เดินไปได้ไม่สะดวก ผู้มีความทุกข์จึงขึ้นไปบนปราสาทเหล่านั้นแล้วมองดูพระราฆวะ
2.33.5
पदातिं सानुजं दृष्ट्वा ससीतं च जनास्तदा।
ऊचुर्बहुजना वाचः शोकोपहतचेतसः ॥ २.३३.५ ॥
ครั้นเห็นพระองค์เสด็จพระบาทเปล่ากับพระอนุชาและพระนางสีดา ชาวเมืองจำนวนมากซึ่งจิตใจถูกความโศกเศร้าเล่นงาน จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
2.33.6
यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत्।
तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः ॥ २.३३.६ ॥
พระองค์ที่กองทัพใหญ่สี่เหล่าเคยติดตามเสด็จไปเมื่อครั้งยังเสด็จไปนั้น บัดนี้มีเพียงพระลักษมณ์ผู้เดียวติดตามไป พร้อมด้วยพระนางสีดา
2.33.7
ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामानां चाकरो महान्।
नेच्छत्येवानृतं कर्तुं वचनं धर्मगौरवात् ॥ २.३३.७ ॥
แม้ทรงรู้รสแห่งอำนาจปกครอง และเป็นที่รวมแห่งความปรารถนาอันยิ่งใหญ่ พระองค์ก็ไม่ทรงประสงค์จะทำถ้อยคำของพระองค์ให้เป็นเท็จ เพราะทรงเคารพในธรรม
2.33.8
या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि।
तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ॥ २.३३.८ ॥
พระนางสีดาซึ่งแม้แต่ภูตที่เหาะไปในอากาศก็ไม่อาจเห็นได้ในกาลก่อน บัดนี้ประชาชนที่เดินอยู่บนราชมรรคกลับได้เห็นพระนาง
2.33.9
अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम्।
वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यत्याशु विवर्णताम् ॥ २.३३.९ ॥
พระนางสีดาผู้สมควรกับเครื่องทาพระวรกาย และเคยเสวยจันทน์แดง จะถูกฝน ความร้อน และความหนาวทำให้ซีดเผือดไปในไม่ช้า
2.33.10
अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते।
नहि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति ॥ २.३३.१० ॥
วันนี้ท้าวทศรถคงตรัสไปด้วยอำนาจของสัตว์ร้ายบางอย่างเข้าสิงอยู่แน่แท้ เพราะพระราชาไม่สมควรจะเนรเทศพระโอรสอันเป็นที่รัก
2.33.11
निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद् विनिवासनम्।
किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ॥ २.३३.११ ॥
แม้โอรสที่ไร้คุณความดีก็จะถูกเนรเทศได้อย่างไร ก่อนอื่นแล้วจะกล่าวไปไยถึงผู้ที่โลกนี้ได้รับชัยชนะด้วยความประพฤติของเขาเพียงผู้เดียว
2.33.12
आनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमः शमः।
राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषर्षभम् ॥ २.३३.१२ ॥
ความไม่เบียดเบียน ความเมตตากรุณา ความรู้ ความประพฤติดี การสำรวมตน และความสงบ คุณทั้งหกประการนี้ย่อมประดับพระราฆวะ บุรุษผู้ประเสริฐดุจโคจ่าฝูง
2.33.13
तस्मात् तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः।
औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसंक्षयात् ॥ २.३३.१३ ॥
เพราะฉะนั้น เมื่อพระองค์ถูกทำร้าย ประชาชนก็ย่อมได้รับความทุกข์ยากยิ่งนัก ดุจสัตว์น้ำเมื่อฤดูร้อนน้ำแห้งเหือด
2.33.14
पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः।
मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ॥ २.३३.१४ ॥
โลกทั้งสิ้นย่อมได้รับความทุกข์จากความทุกข์ของเจ้าแห่งโลกพระองค์นั้น ดุจต้นไม้ที่มีดอกและผลย่อมเสียหายเมื่อรากถูกทำลาย
2.33.15
मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः।
पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः ॥ २.३३.१५ ॥
พระองค์ทรงเป็นรากของมนุษย์ทั้งหลายแท้จริง ทรงเป็นแก่นแท้ของธรรม ทรงมีรัศมีอันยิ่งใหญ่ ส่วนผู้อื่นทั้งหลายเปรียบเหมือนดอก ผล ใบ และกิ่งก้านของต้นไม้นั้น
2.33.16
ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्यः सहबान्धवाः।
गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः ॥ २.३३.१६ ॥
เราทั้งหลายดุจพระลักษมณ์ จะรีบติดตามไปพร้อมกับเหล่าพระมเหสีร่วมและญาติพี่น้อง ไม่ว่าพระราฆวะจะเสด็จไปที่ใด
2.33.17
उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च।
एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम् ॥ २.३३.१७ ॥
เราจะละทิ้งสวน ไร่นา และเรือนชาน ร่วมทุกข์ร่วมสุขเดียวกัน ติดตามพระรามผู้ทรงธรรมไป
2.33.18
समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।
उपात्तधनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ॥ २.३३.१८ ॥
ทรัพย์ที่ฝังไว้ถูกขุดขึ้นมา ลานบ้านถูกทำลาย ทรัพย์และธัญญาหารถูกขนไป ทุกสิ่งถูกชิงเอาแก่นสารไปจนหมดสิ้นทุกด้าน
2.33.19
रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।
मूषकैः परिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च ॥ २.३३.१९ ॥
ปกคลุมด้วยฝุ่นละออง ถูกเทวดาทอดทิ้ง ถูกหนูที่วิ่งวุ่นและสัตว์ที่โผล่ออกมาจากรูรุกราน
2.33.20
अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।
प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ॥ २.३३.२० ॥
ที่ซึ่งน้ำและควันหายไป การกวาดถูถูกละเลย และการบูชายัญ การบูชา มนตร์ การถวายเครื่องเซ่น และการสวดภาวนาได้ขาดหายไปแล้ว
2.33.21
दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।
अस्मत्त्यक्तानि कैकेयी वेश्मानि प्रतिपद्यताम् ॥ २.३३.२१ ॥
เหมือนสิ่งของที่ถูกความอดอยากทำลาย มีภาชนะแตกหัก ที่เราทิ้งไว้ ขอให้ไกเกยีได้ครอบครองเรือนเหล่านี้เถิด
2.33.22
वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः।
अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ॥ २.३३.२२ ॥
ขอให้ป่าที่พระราฆวะเสด็จไปเป็นนคร และขอให้นครนี้ที่เราทิ้งไว้กลายเป็นป่าเถิด
2.33.23
बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः।
त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजाः सिंहा वनान्यपि ॥ २.३३.२३ ॥
ขอให้สัตว์มีเขี้ยวทั้งหมดละโพรงของมัน ละเนินเขา ละกวางและนก ขอให้ช้างและสิงโตที่หวาดกลัวด้วยความกลัวของเรา ละป่าเหล่านี้ไปด้วยเถิด
2.33.24
अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तु सेव्यमानं त्यजन्तु च।
तृणमांसफलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ॥ २.३३.२४ ॥
ขอให้สัตว์เหล่านั้นไปยังที่ที่เราทิ้งไว้และมีผู้ไปมา แล้วจากมันไปเสีย คือแดนของผู้กินหญ้า เนื้อ และผลไม้ ของงู สัตว์ป่า และนก
2.33.25
प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।
राघवेण वयं सर्वे वने वत्स्याम निर्वृताः ॥ २.३३.२५ ॥
ขอให้ไกเกยีไปยังพระราฆวะพร้อมกับบุตรชายและญาติพี่น้องเถิด พวกเราทั้งหมดจะอยู่ในป่าอย่างเป็นสุข
2.33.26
इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः।
शुश्राव राघवः श्रुत्वा न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥ २.३३.२६ ॥
พระราฆวะได้ฟังถ้อยคำต่างๆ ที่หลายคนกล่าวออกมาเช่นนี้ เมื่อได้ฟังแล้วก็มิได้ตั้งใจไปที่สิ่งใดเลย
2.33.27
स तु वेश्म पुनर्मातुः कैलासशिखरप्रभम्।
अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ॥ २.३३.२७ ॥
ฝ่ายพระองค์ผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้น ด้วยความองอาจดุจช้างที่ตกมัน เสด็จกลับไปยังเรือนของพระมารดาอีกครั้ง เรือนนั้นรุ่งเรืองดุจยอดเขาไกรลาส
2.33.28
विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्।
ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ॥ २.३३.२८ ॥
เมื่อเสด็จเข้าไปในพระราชวังที่มีบุรุษผู้ถ่อมตนและกล้าหาญอยู่ ทรงเห็นสุมันตระยืนอยู่ไม่ไกล ดูหดหู่
2.33.29
प्रतीक्षमाणोऽभिजनं तदार्त-
मनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ।
जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः
पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ॥ २.३३.२९ ॥
ทรงรอคอยครอบครัวที่โศกเศร้า ไม่แสดงอาการเศร้าโศกในพระองค์ ราวกับจะทรงยิ้ม พระรามเสด็จไปเพราะปรารถนาจะเฝ้าพระบิดา และปรารถนาจะปฏิบัติตามพระบัญชาของพระบิดาให้ถูกต้องตามแบบแผน
2.33.30
तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा
रामो गमिष्यन् नृपमार्तरूपम्।
व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं
पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ॥ २.३३.३० ॥
ในขณะนั้น พระรามผู้มีพระทัยยิ่งใหญ่ พระโอรสในวงศ์อิกษวากุ กำลังจะเสด็จไปเฝ้าพระราชาผู้มีพระอาการโศกเศร้า ทรงเห็นสุมันตระแล้วจึงประทับยืนอยู่ เพื่อให้พระบิดาทรงทราบ
2.33.31
पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलो
वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः।
स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवी-
न्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे ॥ २.३३.३१ ॥
ด้วยพระบัญชาของพระบิดา พระรามผู้รักธรรม ทรงตั้งพระทัยมั่นที่จะเข้าไปในป่า พระราฆวะทอดพระเนตรสุมันตระแล้วตรัสว่า "จงแจ้งการมาของเราแก่พระราชาเถิด"