వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.33
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.33.1
दत्त्वा तु सह वैदेह्या ब्राह्मणेभ्यो धनं बहु।
जग्मतुः पितरं द्रष्टुं सीतया सह राघवौ ॥ २.३३.१ ॥
వైదేహితో కలిసి బ్రాహ్మణులకు అధికమైన ధనాన్ని దానం చేసి, ఇద్దరు రాఘవులు సీతతో కలిసి తండ్రిని చూడటానికి వెళ్లారు.
2.33.2
ततो गृहीते प्रेष्याभ्यामशोभेतां तदायुधे।
मालादामभिरासक्ते सीतया समलंकृते ॥ २.३३.२ ॥
అప్పుడు సేవకులు ఎత్తిన ఆ రెండు ఆయుధాలు, మాలలతో వేలాడదీయబడి, సీతచే అలంకరించబడి ప్రకాశించాయి.
2.33.3
ततः प्रासादहर्म्याणि विमानशिखराणि च।
अभिरुह्य जनः श्रीमानुदासीनो व्यलोकयत् ॥ २.३३.३ ॥
అప్పుడు రాజభవనాలు, మేడలు, విమానాల శిఖరాలు ఎక్కి, ప్రముఖులైన ప్రజలు ఉదాసీనంగా చూశారు.
2.33.4
न हि रथ्याः सुशक्यन्ते गन्तुं बहुजनाकुलाः।
आरुह्य तस्मात् प्रासादाद् दीनाः पश्यन्ति राघवम् ॥ २.३३.४ ॥
జనంతో నిండిన వీధుల్లో నడవటం సులభం కాలేదు; అందుచేత దీనులు ఆ భవనాలు ఎక్కి రాఘవుని చూశారు.
2.33.5
पदातिं सानुजं दृष्ट्वा ससीतं च जनास्तदा।
ऊचुर्बहुजना वाचः शोकोपहतचेतसः ॥ २.३३.५ ॥
తమ్ముడితో, సీతతో కాలినడకన వెళ్లడం చూసి, శోకంతో మనసు దెబ్బతిన్న అనేకులు అప్పుడు ఈ మాటలు అన్నారు.
2.33.6
यं यान्तमनुयाति स्म चतुरङ्गबलं महत्।
तमेकं सीतया सार्धमनुयाति स्म लक्ष्मणः ॥ २.३३.६ ॥
ఎవరు వెళ్లినప్పుడు నాలుగు అంగాల మహా సైన్యం అనుసరించిందో, అతడినే ఇప్పుడు సీతతో కలిసి లక్ష్మణుడొక్కడే అనుసరిస్తున్నాడు.
2.33.7
ऐश्वर्यस्य रसज्ञः सन् कामानां चाकरो महान्।
नेच्छत्येवानृतं कर्तुं वचनं धर्मगौरवात् ॥ २.३३.७ ॥
ఐశ్వర్యపు రుచిని తెలిసినవాడై, కోరికలకు మహా నిధియైనప్పటికీ, ధర్మ గౌరవం వల్ల వచనాన్ని అసత్యం చేయడానికి ఇష్టపడడు.
2.33.8
या न शक्या पुरा द्रष्टुं भूतैराकाशगैरपि।
तामद्य सीतां पश्यन्ति राजमार्गगता जनाः ॥ २.३३.८ ॥
పూర్వం ఆకాశచారులైన ప్రాణులకు కూడా కనబడనిదైన ఆమెను ఈ రోజు రాజమార్గంలో వెళ్లే జనులు చూస్తున్నారు.
2.33.9
अङ्गरागोचितां सीतां रक्तचन्दनसेविनीम्।
वर्षमुष्णं च शीतं च नेष्यत्याशु विवर्णताम् ॥ २.३३.९ ॥
అంగరాగాలకు తగినదైన, ఎర్ర చందనాన్ని సేవించిన సీతను వర్షం, ఎండ, చలి త్వరగా వివర్ణత్వానికి తెస్తాయి.
2.33.10
अद्य नूनं दशरथः सत्त्वमाविश्य भाषते।
नहि राजा प्रियं पुत्रं विवासयितुमर्हति ॥ २.३३.१० ॥
ఈ రోజు నిశ్చయంగా దశరథుడు ఏదో శక్తితో ఆవేశితుడై మాట్లాడుతున్నాడు; రాజు తన ప్రియ పుత్రుడిని వనవాసానికి పంపడం తగదు.
2.33.11
निर्गुणस्यापि पुत्रस्य कथं स्याद् विनिवासनम्।
किं पुनर्यस्य लोकोऽयं जितो वृत्तेन केवलम् ॥ २.३३.११ ॥
గుణహీనుడైన కుమారుడినైనా వనవాసానికి పంపడం ఎలా సరి? తన నడవడితోనే ఈ లోకాన్ని జయించినవాడి విషయం ఇక చెప్పేదేముంది?
2.33.12
आनृशंस्यमनुक्रोशः श्रुतं शीलं दमः शमः।
राघवं शोभयन्त्येते षड्गुणाः पुरुषर्षभम् ॥ २.३३.१२ ॥
దయ, కరుణ, శాస్త్రజ్ఞానం, శీలం, ఇంద్రియ నిగ్రహం, శాంతి అనే ఈ ఆరు గుణాలు పురుషోత్తముడైన రాఘవుని అలంకరిస్తున్నాయి.
2.33.13
तस्मात् तस्योपघातेन प्रजाः परमपीडिताः।
औदकानीव सत्त्वानि ग्रीष्मे सलिलसंक्षयात् ॥ २.३३.१३ ॥
కాబట్టి అతని నాశనంతో ప్రజలు అత్యంత బాధపడతారు, వేసవిలో నీరు ఎండినప్పుడు జలజీవులు బాధపడినట్లు.
2.33.14
पीडया पीडितं सर्वं जगदस्य जगत्पतेः।
मूलस्येवोपघातेन वृक्षः पुष्पफलोपगः ॥ २.३३.१४ ॥
ఆ జగత్పతి బాధతో సమస్త జగత్తు బాధపడుతుంది, వేరు దెబ్బతింటే పూలు ఫలాలున్న చెట్టు వాడినట్లు.
2.33.15
मूलं ह्येष मनुष्याणां धर्मसारो महाद्युतिः।
पुष्पं फलं च पत्रं च शाखाश्चास्येतरे जनाः ॥ २.३३.१५ ॥
ఈ మహాతేజస్వి మనుషులకు మూలం, ధర్మసారం; పువ్వు, ఫలం, ఆకు, కొమ్మలు ఇతర జనులు.
2.33.16
ते लक्ष्मण इव क्षिप्रं सपत्न्यः सहबान्धवाः।
गच्छन्तमनुगच्छामो येन गच्छति राघवः ॥ २.३३.१६ ॥
లక్ష్మణుని వలె త్వరగా, సవతులు, బంధువులతో కలిసి, రాఘవుడు ఎక్కడికి వెళ్తాడో అక్కడికే అనుసరిస్తాము.
2.33.17
उद्यानानि परित्यज्य क्षेत्राणि च गृहाणि च।
एकदुःखसुखा राममनुगच्छाम धार्मिकम् ॥ २.३३.१७ ॥
ఉద్యానాలు, పొలాలు, ఇళ్లను విడిచి, సుఖదుఃఖాలను ఒకటిగా పంచుకుంటూ, ధార్మికుడైన రాముణ్ణి అనుసరిస్తాము.
2.33.18
समुद्धृतनिधानानि परिध्वस्ताजिराणि च।
उपात्तधनधान्यानि हृतसाराणि सर्वशः ॥ २.३३.१८ ॥
నిధులు తవ్వి తీయబడి, ఆవరణలు నాశనమై, ధనధాన్యాలు తీసుకోబడి, సర్వం సారహీనమైన స్థితి.
2.33.19
रजसाभ्यवकीर्णानि परित्यक्तानि दैवतैः।
मूषकैः परिधावद्भिरुद्बिलैरावृतानि च ॥ २.३३.१९ ॥
ధూళితో కప్పబడినవి, దేవతలచే విడువబడినవి, పరుగెత్తే ఎలుకలతో మరియు బొరియల నుండి వెలుపలికి వచ్చే జీవులతో నిండినవి.
2.33.20
अपेतोदकधूमानि हीनसम्मार्जनानि च।
प्रणष्टबलिकर्मेज्यामन्त्रहोमजपानि च ॥ २.३३.२० ॥
నీరు, ధూపం లేనివి, ఊడ్పు లేనివి, బలి, యజ్ఞం, మంత్రం, హోమం, జపం నిలిచిపోయినవి.
2.33.21
दुष्कालेनेव भग्नानि भिन्नभाजनवन्ति च।
अस्मत्त्यक्तानि कैकेयी वेश्मानि प्रतिपद्यताम् ॥ २.३३.२१ ॥
కరువుతో విరిగిపోయినట్లు, పగిలిన పాత్రలున్న, మా చేత విడువబడిన ఇళ్లు కైకేయి పొందుగాక.
2.33.22
वनं नगरमेवास्तु येन गच्छति राघवः।
अस्माभिश्च परित्यक्तं पुरं सम्पद्यतां वनम् ॥ २.३३.२२ ॥
రాఘవుడు వెళ్లే అడవే నగరమగుగాక; మా చేత విడువబడిన ఈ నగరం అడవిగా మారుగాక.
2.33.23
बिलानि दंष्ट्रिणः सर्वे सानूनि मृगपक्षिणः।
त्यजन्त्वस्मद्भयाद्भीता गजाः सिंहा वनान्यपि ॥ २.३३.२३ ॥
కోరలున్న జంతువులన్నీ తమ బొరియలను, కొండచరియలను, జింకలు పక్షులను విడిచిపెట్టుగాక; మా భయంతో భీతిల్లిన ఏనుగులు సింహాలు అడవులను కూడా విడిచిపెట్టుగాక.
2.33.24
अस्मत्त्यक्तं प्रपद्यन्तु सेव्यमानं त्यजन्तु च।
तृणमांसफलादानां देशं व्यालमृगद्विजम् ॥ २.३३.२४ ॥
మా చేత విడువబడిన, సేవింపబడుతున్న స్థలాన్ని వారు పొందుగాక, విడిచిపెట్టుగాక — గడ్డి, మాంసం, పండ్లను తినే, పాములు మృగాలు పక్షులుండే ప్రదేశాన్ని.
2.33.25
प्रपद्यतां हि कैकेयी सपुत्रा सह बान्धवैः।
राघवेण वयं सर्वे वने वत्स्याम निर्वृताः ॥ २.३३.२५ ॥
కైకేయి తన కుమారునితో, బంధువులతో కలిసి రాఘవుని దగ్గరకు వెళ్ళనీ; మనమందరం సుఖంగా అడవిలో నివసిద్దాం.
2.33.26
इत्येवं विविधा वाचो नानाजनसमीरिताः।
शुश्राव राघवः श्रुत्वा न विचक्रेऽस्य मानसम् ॥ २.३३.२६ ॥
ఇలా అనేక మంది పలికిన వివిధ మాటలను రాఘవుడు విన్నాడు; విని కూడా ఆయన మనసులో ఏమీ నిశ్చయించుకోలేదు.
2.33.27
स तु वेश्म पुनर्मातुः कैलासशिखरप्रभम्।
अभिचक्राम धर्मात्मा मत्तमातङ्गविक्रमः ॥ २.३३.२७ ॥
అప్పుడు ఆ ధర్మాత్ముడు, మదించిన ఏనుగు పరాక్రమం కలవాడు, కైలాస శిఖరంలా ప్రకాశించే తల్లి భవనం వైపు నడిచాడు.
2.33.28
विनीतवीरपुरुषं प्रविश्य तु नृपालयम्।
ददर्शावस्थितं दीनं सुमन्त्रमविदूरतः ॥ २.३३.२८ ॥
వినయవంతులైన వీరపురుషులతో నిండిన రాజభవనంలో ప్రవేశించి, దగ్గర్లో నిలిచి ఉన్న దీనుడైన సుమంత్రుడిని చూశాడు.
2.33.29
प्रतीक्षमाणोऽभिजनं तदार्त-
मनार्तरूपः प्रहसन्निवाथ।
जगाम रामः पितरं दिदृक्षुः
पितुर्निदेशं विधिवच्चिकीर्षुः ॥ २.३३.२९ ॥
దుఃఖితులైన బంధువులను ఎదురుచూస్తూ, దుఃఖం కనిపించని రూపంతో, నవ్వుతున్నట్లుగా రాముడు తండ్రిని చూడాలనే కోరికతో వెళ్ళాడు; తండ్రి ఆజ్ఞను విధివత్తుగా నెరవేర్చాలని.
2.33.30
तत्पूर्वमैक्ष्वाकसुतो महात्मा
रामो गमिष्यन् नृपमार्तरूपम्।
व्यतिष्ठत प्रेक्ष्य तदा सुमन्त्रं
पितुर्महात्मा प्रतिहारणार्थम् ॥ २.३३.३० ॥
అప్పుడు ఇక్ష్వాకు వంశపు మహాత్ముడైన రాముడు, దుఃఖిత రూపంలో ఉన్న రాజు దగ్గరకు వెళ్ళబోతూ, సుమంత్రుని చూసి, తండ్రికి తెలియజేయడానికై నిలిచాడు.
2.33.31
पितुर्निदेशेन तु धर्मवत्सलो
वनप्रवेशे कृतबुद्धिनिश्चयः।
स राघवः प्रेक्ष्य सुमन्त्रमब्रवी-
न्निवेदयस्वागमनं नृपाय मे ॥ २.३३.३१ ॥
తండ్రి ఆజ్ఞచేత ధర్మప్రియుడైన ఆయన అడవిలో ప్రవేశించాలని దృఢనిశ్చయం చేసుకున్నాడు. ఆ రాఘవుడు సుమంత్రుని చూసి ఇలా అన్నాడు: "రాజుకు నా రాకను తెలియజేయి."