ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.38.1
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत्।
प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिक् त्वां दशरथं त्विति ॥ २.३८.१ ॥
ନାଥ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଅନାଥା ପରି ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ଦଶରଥ, ତୁମକୁ ଧିକ୍!”
2.38.2
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितः स महीपतिः।
चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥ २.३८.२ ॥
ସେହି କୋଳାହଳରେ ଦୁଃଖୀ ହୋଇ ସେହି ରାଜା ସେଠାରେ ହିଁ ନିଜ ଜୀବନ, ଧର୍ମ ଓ ଯଶ ପ୍ରତି ଆଶା ହରାଇଲେ।
2.38.3
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाकस्तां भार्यामिदमब्रवीत्।
कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥ २.३८.३ ॥
ସେହି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜା ଉଷ୍ଣ ନିଃଶ୍ୱାସ ପକାଇ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“କୈକେୟୀ, କୁଶ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି ସୀତାଙ୍କର ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”
2.38.4
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता।
नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥ २.३८.४ ॥
ସେ ସୁକୁମାରୀ, ବାଳିକା ଓ ସଦା ସୁଖରେ ପାଳିତା; ସେ ବନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟା ନୁହେଁ—ଏହା ମୋ ଗୁରୁ ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
2.38.5
इयं हि कस्यापि करोति किंचित्
तपस्विनी राजवरस्य पुत्री।
या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये
स्थिता विसंज्ञा श्रमणीव काचित् ॥ २.३८.५ ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଏହି ତପସ୍ୱିନୀ କାହାର କ'ଣ କରିପାରିବ? ବଲ୍କଳ ପାଇ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଛି, ଯେପରି କୌଣସି ସନ୍ନ୍ୟାସିନୀ।
2.38.6
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या
नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा।
यथासुखं गच्छतु राजपुत्री
वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥ २.३८.६ ॥
ଜନକଙ୍କ ଏହି କନ୍ୟା ବଲ୍କଳ ତ୍ୟାଗ କରୁ; ଏହା ମୋର ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନୁହେଁ। ରାଜକୁମାରୀ ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ସହ ସୁଖରେ ବନକୁ ଯାଉ।
2.38.7
अजीवनार्हेण मया नृशंसा
कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत्।
त्वया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत्
तन्मा दहेद् वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥ २.३८.७ ॥
ବଞ୍ଚିବାର ଅଯୋଗ୍ୟା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ନିୟମରେ ସେହି ନିଷ୍ଠୁର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ତୁମେ ବାଲ୍ୟକାଳରେ ହିଁ ତାହା ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲ। ତେଣୁ ବାଉଁଶକୁ ତା'ର ନିଜ ଫୁଲ ଯେପରି ଦହେ, ସେପରି ତାହା ମୋତେ ଦହୁ।
2.38.8
रामेण यदि ते पापे किंचित्कृतमशोभनम्।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥ २.३८.८ ॥
ହେ ପାପିନୀ, ରାମ ଯଦି ତୁମ ପ୍ରତି କିଛି ଅନୁଚିତ କରିଥିବେ, ତେବେ ହେ ଅଧମେ, ବୈଦେହୀ ଏଠାରେ ତୁମର କି ଅପକାର କରିଛନ୍ତି?
2.38.9
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला मनस्विनी।
अपकारं कमिव ते करोति जनकात्मजा ॥ २.३८.९ ॥
ହରିଣୀ ପରି ବିକଶିତ ନୟନା, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବା, ମନସ୍ବିନୀ ଜନକ-ଦୁହିତା ତୁମର କି ଅପକାର କରନ୍ତି?
2.38.10
ननु पर्याप्तमेवं ते पापे रामविवासनम्।
किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥ २.३८.१० ॥
ହେ ପାପିନୀ, ତୁମ ପାଇଁ ରାମଙ୍କ ବନବାସ କ'ଣ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ? ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିବା ଏହି ଦୀନ ପାପରେ ଆଉ କ'ଣ ଲାଭ?
2.38.11
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता।
रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥ २.३८.११ ॥
ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି; ମୁଁ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାହା କହିଥିଲ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସି ଯାହା କହିଥିଲ, ତାହା ହିଁ।
2.38.12
तत्त्वेतत् समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि।
मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥ २.३८.१२ ॥
କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଲଙ୍ଘନ କରି ତୁମେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ; ପ୍ରକୃତରେ ତୁମେ ଚୀରବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ମୈଥିଳୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛ।
2.38.13
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
अवाक्शिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.३८.१३ ॥
ଏପରି ପିତା କହୁଥିବା ବେଳେ, ବନ ଆଡ଼କୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାମ ମୁଣ୍ଡ ନତ କରି ବସିଥିବା ପିତାଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.38.14
इयं धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी।
वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥ २.३८.१४ ॥
ଏହି ଧାର୍ମିକା, ଯଶସ୍ୱିନୀ କୌଶଲ୍ୟା ମୋ ମାତା। ସେ ବୃଦ୍ଧା ଏବଂ ଉଦାର ସ୍ୱଭାବର; ହେ ଦେବ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ନାହିଁ।
2.38.15
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम्।
अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयः सम्मन्तुमर्हसि ॥ २.३८.१५ ॥
ହେ ବରଦାତା, ମୋଠାରୁ ବିୟୋଗ ପାଇ ଶୋକସାଗରରେ ପଡ଼ିଥିବା, ପୂର୍ବରୁ କେବେ ନ ଦେଖାଯାଇଥିବା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଆପଣ ପୁଣି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା ଉଚିତ।
2.38.16
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत् त्वया पूज्येन पूजिता।
मां हि संचिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत् तपस्विनी ॥ २.३८.१६ ॥
ଆପଣ ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ସେ ପୁତ୍ରଶୋକ ପାଇବେ ନାହିଁ। ମୋତେ ସତତ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସେହି ତପସ୍ୱିନୀ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତୁ।
2.38.17
इमां महेन्द्रोपम जातगर्धिनीं
तथा विधातुं जननीं ममार्हसि।
यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता
न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ २.३८.१७ ॥
ହେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମ, ମୋ ପାଇଁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ଏହି ମାତାଙ୍କୁ ଆପଣ ଏପରି ଭାବେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ଯେପରି ମୁଁ ବନରେ ଥିବା ସମୟରେ ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଯମଲୋକ ନ ଯାଆନ୍ତି।