ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.38
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.38.1
तस्यां चीरं वसानायां नाथवत्यामनाथवत्।
प्रचुक्रोश जनः सर्वो धिक् त्वां दशरथं त्विति ॥ २.३८.१ ॥
ਨਾਥ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਅਨਾਥਾਂ ਵਾਂਗ ਵਲਕਲ ਪਹਿਨੀ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਲੋਕ ਚੀਕ ਉੱਠੇ—“ਦਸ਼ਰਥ, ਤੈਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ!”
2.38.2
तेन तत्र प्रणादेन दुःखितः स महीपतिः।
चिच्छेद जीविते श्रद्धां धर्मे यशसि चात्मनः ॥ २.३८.२ ॥
ਉਸ ਰੌਲੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ।
2.38.3
स निःश्वस्योष्णमैक्ष्वाकस्तां भार्यामिदमब्रवीत्।
कैकेयि कुशचीरेण न सीता गन्तुमर्हति ॥ २.३८.३ ॥
ਉਸ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਕੈਕੇਈ, ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਦੀ ਵਲਕਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸੀਤਾ ਦਾ ਵਨ ਜਾਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।”
2.38.4
सुकुमारी च बाला च सततं च सुखोचिता।
नेयं वनस्य योग्येति सत्यमाह गुरुर्मम ॥ २.३८.४ ॥
ਇਹ ਸੁਕੋਮਲ ਅਤੇ ਬਾਲੜੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸੱਚ ਕਹੀ ਸੀ।
2.38.5
इयं हि कस्यापि करोति किंचित्
तपस्विनी राजवरस्य पुत्री।
या चीरमासाद्य जनस्य मध्ये
स्थिता विसंज्ञा श्रमणीव काचित् ॥ २.३८.५ ॥
ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਵਲਕਲ ਪਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੰਨਿਆਸਣ।
2.38.6
चीराण्यपास्याज्जनकस्य कन्या
नेयं प्रतिज्ञा मम दत्तपूर्वा।
यथासुखं गच्छतु राजपुत्री
वनं समग्रा सह सर्वरत्नैः ॥ २.३८.६ ॥
ਜਨਕ ਦੀ ਇਸ ਧੀ ਨੂੰ ਵਲਕਲ ਉਤਾਰਨ ਦਿਓ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ।
2.38.7
अजीवनार्हेण मया नृशंसा
कृता प्रतिज्ञा नियमेन तावत्।
त्वया हि बाल्यात् प्रतिपन्नमेतत्
तन्मा दहेद् वेणुमिवात्मपुष्पम् ॥ २.३८.७ ॥
ਜੀਊਣ ਦੇ ਅਯੋਗ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਕਰੂਰ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਮੰਨ ਲਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਫੁੱਲ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜੇ।
2.38.8
रामेण यदि ते पापे किंचित्कृतमशोभनम्।
अपकारः क इह ते वैदेह्या दर्शितोऽधमे ॥ २.३८.८ ॥
ਹੇ ਪਾਪਣੇ, ਜੇ ਰਾਮ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਅਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਨੀਚੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ?
2.38.9
मृगीवोत्फुल्लनयना मृदुशीला मनस्विनी।
अपकारं कमिव ते करोति जनकात्मजा ॥ २.३८.९ ॥
ਹਿਰਨੀ ਵਰਗੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਕੋਮਲ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੀ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਤੇਰਾ ਕੀ ਬੁਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ?
2.38.10
ननु पर्याप्तमेवं ते पापे रामविवासनम्।
किमेभिः कृपणैर्भूयः पातकैरपि ते कृतैः ॥ २.३८.१० ॥
ਹੇ ਪਾਪਣੇ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਦਾ ਬਨਵਾਸ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ? ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਚ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕੀ ਲਾਭ?
2.38.11
प्रतिज्ञातं मया तावत् त्वयोक्तं देवि शृण्वता।
रामं यदभिषेकाय त्वमिहागतमब्रवीः ॥ २.३८.११ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਮੇਰੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਤੂੰ ਵੀ ਉਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਰਾਜ-ਤਿਲਕ ਲਈ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ।
2.38.12
तत्त्वेतत् समतिक्रम्य निरयं गन्तुमिच्छसि।
मैथिलीमपि या हि त्वमीक्षसे चीरवासिनीम् ॥ २.३८.१२ ॥
ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਤੂੰ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੂੰ ਚੀਰ-ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੀ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈਂ।
2.38.13
एवं ब्रुवन्तं पितरं रामः सम्प्रस्थितो वनम्।
अवाक्शिरसमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥ २.३८.१३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਏ ਬੈਠੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
2.38.14
इयं धार्मिक कौसल्या मम माता यशस्विनी।
वृद्धा चाक्षुद्रशीला च न च त्वां देव गर्हते ॥ २.३८.१४ ॥
ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਕੌਸਲਿਆ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਰਧ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
2.38.15
मया विहीनां वरद प्रपन्नां शोकसागरम्।
अदृष्टपूर्वव्यसनां भूयः सम्मन्तुमर्हसि ॥ २.३८.१५ ॥
ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ, ਮੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਾ ਵੇਖੀ ਗਈ ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰੀ ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਧੀਰਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2.38.16
पुत्रशोकं यथा नर्च्छेत् त्वया पूज्येन पूजिता।
मां हि संचिन्तयन्ती सा त्वयि जीवेत् तपस्विनी ॥ २.३८.१६ ॥
ਤੁਸੀਂ ਪੂਜਨੀਕ ਹੋ, ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੋਚਦੀ ਉਹ ਤਪਸਵਣੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੇ।
2.38.17
इमां महेन्द्रोपम जातगर्धिनीं
तथा विधातुं जननीं ममार्हसि।
यथा वनस्थे मयि शोककर्शिता
न जीवितं न्यस्य यमक्षयं व्रजेत् ॥ २.३८.१७ ॥
ਹੇ ਮਹਿੰਦਰ ਵਰਗੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਇਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ ਕਿ ਮੈਂ ਬਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਕੇ ਯਮਲੋਕ ਨਾ ਜਾਵੇ।