ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.43.1
ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम्।
कौसल्या पुत्रशोकार्ता तमुवाच महीपतिम् ॥ २.४३.१ ॥
ಆಗ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಶೋಕದಿಂದ ಕುಸಿದಿದ್ದ ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಕೌಸಲ್ಯೆ ಆ ಮಹೀಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
2.43.2
राघवे नरशार्दूले विषं मुक्त्वाहिजिह्मगा।
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥ २.४३.२ ॥
ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ರಾಘವನ ಮೇಲೆ ವಿಷವನ್ನು ಕಕ್ಕಿ, ಹಾವಿನಂತೆ ವಕ್ರಳಾದ ಕೈಕೇಯಿ, ಕಂಚುಕ ಕಳಚಿದ ನಾಗಿಣಿಯಂತೆ ತಿರುಗಾಡುವಳು.
2.43.3
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता।
त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिरिव वेश्मनि ॥ २.४३.३ ॥
ರಾಮನನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿ, ಆಸೆ ಈಡೇರಿದ ಆ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ, ದೃಢಚಿತ್ತೆ ಕೈಕೇಯಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ದುಷ್ಟ ಹಾವಿನಂತೆ ನನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೆದರಿಸುವಳು.
2.43.4
अथास्मिन् नगरे रामश्चरन् भैक्षं गृहे वसेत्।
कामकारो वरं दातुमपि दासं ममात्मजम् ॥ २.४३.४ ॥
ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತ ಯಾವುದಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಹುದು; ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವರ ನೀಡುವ ಅವಳು ನನ್ನ ಮಗನನ್ನೂ ದಾಸನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು.
2.43.5
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः।
प्रविद्धो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥ २.४३.५ ॥
ಕೈಕೇಯಿ ರಾಮನನ್ನು ಅವನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಡವಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದಾಳೆ; ಹಬ್ಬದ ದಿನ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಭಾಗವನ್ನು ಎಸೆಯುವಂತೆ.
2.43.6
नागराजगतिर्वीरो महाबाहुर्धनुर्धरः।
वनमाविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः ॥ २.४३.६ ॥
ಗಜರಾಜನ ನಡಿಗೆಯ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ, ಧನುರ್ಧಾರಿಯಾದ ವೀರ ರಾಮನು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವನು.
2.43.7
वने त्वदृष्टदुःखानां कैकेय्यनुमते त्वया।
त्यक्तानां वनवासाय कान्यावस्था भविष्यति ॥ २.४३.७ ॥
ಕೈಕೇಯಿಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ನೀನು ಅವರನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದೆ; ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದುಃಖ ಕಾಣದವರಿಗೆ ಏನು ಗತಿಯಾಗುವುದೋ?
2.43.8
ते रत्नहीनास्तरुणाः फलकाले विवासिताः।
कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः ॥ २.४३.८ ॥
ಆಭರಣವಿಲ್ಲದ ಆ ಯುವಕರು ಫಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ದೀನರಾದ ಅವರು ಹಣ್ಣು-ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಹೇಗೆ ಬದುಕುವರು?
2.43.9
अपीदानीं स कालः स्यान्मम शोकक्षयः शिवः।
सहभार्यं सह भ्रात्रा पश्येयमिह राघवम् ॥ २.४३.९ ॥
ಈಗಲಾದರೂ ಆ ಶುಭಕಾಲ ಬರುವುದೇ, ನನ್ನ ಶೋಕ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನೊಡನೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು ನೋಡುವೆನೇ?
2.43.10
श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति।
यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी ॥ २.४३.१० ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆ ಯಾವಾಗ ಹರ್ಷಿತ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜ-ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾಗುವಳೋ?
2.43.11
कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्रावरण्यात् पुनरागतौ।
भविष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि ॥ २.४३.११ ॥
ಕಾಡಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಬಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಸಮುದ್ರದಂತೆ ನಗರ ಯಾವಾಗ ಹರ್ಷಗೊಳ್ಳುವುದೋ?
2.43.12
कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति।
पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूमिव ॥ २.४३.१२ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ವೀರನು ಸೀತೆಯನ್ನು ರಥದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ವೃಷಭವು ಹಸುವನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ ಹೋಗುವಂತೆ, ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ನಗರವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪ್ರವೇಶಿಸುವನೋ?
2.43.13
कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ।
लाजैरवकरिष्यन्ति प्रविशन्तावरिंदमौ ॥ २.४३.१३ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ, ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳು ಯಾವಾಗ ಅವರ ಮೇಲೆ ಲಾಜೆ ಚೆಲ್ಲುವರು?
2.43.14
प्रविशन्तौ कदायोध्यां द्रक्ष्यामि शुभकुण्डलौ।
उदग्रायुधनिस्त्रिंशौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥ २.४३.१४ ॥
ಶುಭ ಕುಂಡಲ ಧರಿಸಿದ ಅವರಿಬ್ಬರು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ನಾನು ಯಾವಾಗ ಕಾಣುವೆನು? ಎತ್ತಿದ ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳಂತೆ.
2.43.15
कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च।
प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥ २.४३.१५ ॥
ಹೂ ಧರಿಸಿದ ಕನ್ಯೆಯರು ಯಾವಾಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಫಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವರು?
2.43.16
कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभाः।
अभ्युपैष्यति धर्मात्मा सुवर्ष इव लालयन् ॥ २.४३.१६ ॥
ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ವನಾಗಿ, ದೇವತೆಗಳ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ಮೋಡದಂತೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಲಾಲಿಸುತ್ತಾ ಯಾವಾಗ ಬರುವನು?
2.43.17
निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया।
पातुकामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः ॥ २.४३.१७ ॥
ವೀರನೇ, ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಲೋಭಿ ಸ್ತ್ರೀ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಬಯಸಿದ ಕರುಗಳಿದ್ದಾಗಲೂ ತಾಯಂದಿರ ಮೊಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದಳೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
2.43.18
साहं गौरिव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता।
कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर्बलात् ॥ २.४३.१८ ॥
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಸಿಂಹವು ಬಲದಿಂದ ಕರುವಿನಿಂದ ಅಗಲಿಸಿದ ಹಸುವಿನಂತೆ, ಪ್ರೇಮಮಯಿಯಾದ ನಾನು ಕೈಕೇಯಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಕರುವಿನಿಂದ (ಮಗನಿಂದ) ಅಗಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ; ಎಳೆಯ ಕರುವಿರುವ ಹಸುವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದಂತೆ.
2.43.19
नहि तावद्गुणैर्जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम्।
एकपुत्रा विना पुत्रमहं जीवितुमुत्सहे ॥ २.४३.१९ ॥
ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪಾರಂಗತನೂ ಗುಣವಂತನೂ ಆದ ಮಗನಿಲ್ಲದೆ, ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನಿದ್ದ ನಾನು ಬದುಕಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಾರೆ.
2.43.20
न हि मे जीविते किंचित् सामर्थ्यमिह कल्प्यते।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ २.४३.२० ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಗನನ್ನೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ನೋಡದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
2.43.21
अयं हि मां दीपयतेऽद्य वह्नि-
स्तनूजशोकप्रभवो महाहितः।
महीमिमां रश्मिभिरुत्तमप्रभो
यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः ॥ २.४३.२१ ॥
ಇಂದು ಮಗನ ಶೋಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಮಹಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬೆಂಕಿ ನನ್ನನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದೆ; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ.