ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.43
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.43.1
ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम्।
कौसल्या पुत्रशोकार्ता तमुवाच महीपतिम् ॥ २.४३.१ ॥
ତା'ପରେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋକରେ ଅବସନ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁତ୍ରଶୋକରେ ପୀଡିତା କୌଶଲ୍ୟା ସେହି ମହୀପତିଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.43.2
राघवे नरशार्दूले विषं मुक्त्वाहिजिह्मगा।
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥ २.४३.२ ॥
ହେ ନରଶାର୍ଦୂଳ! ରାଘବଙ୍କ ଉପରେ ବିଷ ଛାଡ଼ି, ସର୍ପ ପରି ବକ୍ରା କୈକେୟୀ ଖୋଳ ଛାଡ଼ିଥିବା ନାଗିନୀ ପରି ବୁଲିବେ।
2.43.3
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता।
त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिरिव वेश्मनि ॥ २.४३.३ ॥
ରାମଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କରି, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ସେହି ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତା କୈକେୟୀ, ଘରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ସାପ ପରି ମୋତେ ପୁଣି ଭୟ ଦେଖାଇବ।
2.43.4
अथास्मिन् नगरे रामश्चरन् भैक्षं गृहे वसेत्।
कामकारो वरं दातुमपि दासं ममात्मजम् ॥ २.४३.४ ॥
ଏହି ନଗରରେ ରାମ ଭିକ୍ଷା କରି କୌଣସି ଗୃହରେ ରହିବେ; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସେ ବର ଦେଇ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦାସ କରିପାରେ।
2.43.5
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद् यथेष्टतः।
प्रविद्धो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥ २.४३.५ ॥
କୈକେୟୀ ରାମଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ପତନ କରାଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବାହାର କରିଦେଇଛି; ପର୍ବ ଦିନରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଭାଗ ଫୋପାଡ଼ିବା ପରି।
2.43.6
नागराजगतिर्वीरो महाबाहुर्धनुर्धरः।
वनमाविशते नूनं सभार्यः सहलक्ष्मणः ॥ २.४३.६ ॥
ଗଜରାଜଙ୍କ ପରି ଚାଲିବାଳା, ମହାବାହୁ, ଧନୁର୍ଧାରୀ ବୀର ରାମ ପତ୍ନୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ନିଶ୍ଚିତରୂପେ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।
2.43.7
वने त्वदृष्टदुःखानां कैकेय्यनुमते त्वया।
त्यक्तानां वनवासाय कान्यावस्था भविष्यति ॥ २.४३.७ ॥
କୈକେୟୀଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ବନବାସ ପାଇଁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛ; ଯେଉଁମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଖି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କି ଦଶା ହେବ?
2.43.8
ते रत्नहीनास्तरुणाः फलकाले विवासिताः।
कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः ॥ २.४३.८ ॥
ଅଳଙ୍କାରହୀନ ସେହି ଯୁବକମାନେ ଫଳକାଳରେ ବନବାସକୁ ପଠାଯାଇଛନ୍ତି; ଦୀନ ସେମାନେ ଫଳମୂଳ ଖାଇ କିପରି ରହିବେ?
2.43.9
अपीदानीं स कालः स्यान्मम शोकक्षयः शिवः।
सहभार्यं सह भ्रात्रा पश्येयमिह राघवम् ॥ २.४३.९ ॥
ଏବେ କି ସେ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିବ, ମୋ ଶୋକର ଅନ୍ତ ହେବ, ଏବଂ ପତ୍ନୀ ଓ ଭାଇ ସହିତ ଏଠାରେ ରାଘବଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିବି?
2.43.10
श्रुत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति।
यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी ॥ २.४३.१० ॥
ସେହି ଦୁଇ ବୀର ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ଅଯୋଧ୍ୟା କେବେ ହର୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଯଶସ୍ୱିନୀ ହେବ?
2.43.11
कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्रावरण्यात् पुनरागतौ।
भविष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि ॥ २.४३.११ ॥
ବନରୁ ଫେରିଥିବା ସେହି ଦୁଇ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖି ନଗରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସମୁଦ୍ର ପରି କେବେ ହର୍ଷିତ ହେବ?
2.43.12
कदायोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति।
पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूमिव ॥ २.४३.१२ ॥
ମହାବାହୁ ବୀର ସୀତାଙ୍କୁ ରଥରେ ଆଗରେ ରଖି, ବୃଷ ଗାଈକୁ ଆଗରେ ରଖି ଯାଉଥିବା ପରି, ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀରେ କେବେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ?
2.43.13
कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ।
लाजैरवकरिष्यन्ति प्रविशन्तावरिंदमौ ॥ २.४३.१३ ॥
ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ମୋ ଦୁଇ ପୁଅ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବେଳେ, ରାଜପଥରେ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରାଣୀ କେବେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲାଜା ବିଞ୍ଚିବେ?
2.43.14
प्रविशन्तौ कदायोध्यां द्रक्ष्यामि शुभकुण्डलौ।
उदग्रायुधनिस्त्रिंशौ सशृङ्गाविव पर्वतौ ॥ २.४३.१४ ॥
ଶୁଭ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲାବେଳେ ମୁଁ କେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବି? ଉଠା ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଖଡ୍ଗ ଧରି, ଶିଖରଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ପର୍ବତ ପରି।
2.43.15
कदा सुमनसः कन्या द्विजातीनां फलानि च।
प्रदिशन्त्यः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥ २.४३.१५ ॥
ପୁଷ୍ପଧାରିଣୀ କନ୍ୟାମାନେ କେବେ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଫଳ ଅର୍ପଣ କରି ନଗରକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବେ?
2.43.16
कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभाः।
अभ्युपैष्यति धर्मात्मा सुवर्ष इव लालयन् ॥ २.४३.१६ ॥
ବୁଦ୍ଧି ଓ ବୟସରେ ପରିପକ୍ୱ, ଦେବତା ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ବର୍ଷଣକାରୀ ମେଘ ପରି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଲାଳନ କରୁଥିବା ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା କେବେ (ସିଂହାସନ ଆଡ଼କୁ) ଆସିବେ?
2.43.17
निःसंशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया।
पातुकामेषु वत्सेषु मातॄणां शातिताः स्तनाः ॥ २.४३.१७ ॥
ହେ ବୀର, ମୋ ବିଚାରରେ ନିଃସନ୍ଦେହ ପୂର୍ବେ କୌଣସି କୃପଣା ନାରୀ ଦୁଧ ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବାଛୁରୀମାନେ ଥିବାବେଳେ ମାତାମାନଙ୍କ ସ୍ତନ କାଟିଥିବ।
2.43.18
साहं गौरिव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता।
कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर्बलात् ॥ २.४३.१८ ॥
ହେ ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର, ସିଂହ ବଳପୂର୍ବକ ବାଛୁରୀରୁ ପୃଥକ କରିଥିବା ଗାଈ ପରି, ସ୍ନେହମୟୀ ମୁଁ କୈକେୟୀ ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାଛୁରୀ (ପୁତ୍ର)ରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରାଯାଇଛି; ସାନ ବାଛୁରୀ ଥିବା ଗାଈକୁ ବଳରେ ଛଡ଼ାଯିବା ପରି।
2.43.19
नहि तावद्गुणैर्जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम्।
एकपुत्रा विना पुत्रमहं जीवितुमुत्सहे ॥ २.४३.१९ ॥
ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଓ ଗୁଣବାନ ପୁତ୍ର ବିନା, ଏକପୁତ୍ରା ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
2.43.20
न हि मे जीविते किंचित् सामर्थ्यमिह कल्प्यते।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं लक्ष्मणं च महाबलम् ॥ २.४३.२० ॥
ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ଓ ମହାବଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନ ଦେଖିଲେ, ମୋ ଜୀବନରେ କୌଣସି ସାମର୍ଥ୍ୟ ରହିବ ନାହିଁ।
2.43.21
अयं हि मां दीपयतेऽद्य वह्नि-
स्तनूजशोकप्रभवो महाहितः।
महीमिमां रश्मिभिरुत्तमप्रभो
यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः ॥ २.४३.२१ ॥
ଆଜି ପୁତ୍ରଶୋକରୁ ଜାତ ଏହି ମହା ଅହିତକର ଅଗ୍ନି ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରୁଛି, ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାବାନ ଭଗବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ତପାଇଥାନ୍ତି।