ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां पौरास्ते राघवं विना।
शोकोपहतनिश्चेष्टा बभूवुर्हतचेतसः ॥ २.४७.१ ॥
ରାତି ପାହିଲା ବେଳେ, ରାଘବଙ୍କ ବିନା ନଗରବାସୀ ଶୋକରେ ଆହତ ଓ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନ ହତ ହୋଇଗଲା।
2.47.2
शोकजाश्रुपरिद्यूना वीक्षमाणास्ततस्ततः।
आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः ॥ २.४७.२ ॥
ଶୋକଜାତ ଲୋତକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା ସେ ଦୁଃଖୀମାନେ ଏଣେ ତେଣେ ଚାହିଁଲେ, ରାମଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
2.47.3
ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धीमता।
कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनीषिणः ॥ २.४७.३ ॥
ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ, ବିଷାଦରେ ମଳିନ ମୁଖର ସେ ବିଚାରଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଦୀନ ଓ କରୁଣାମୟ ବାକ୍ୟ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
2.47.4
धिगस्तु खलु निद्रां तां ययापहतचेतसः।
नाद्य पश्यामहे रामं पृथूरस्कं महाभुजम् ॥ २.४७.४ ॥
ଆମ ମନକୁ ହରଣ କରିଥିବା ସେ ନିଦ୍ରାକୁ ଧିକ୍! ଆଜି ଆମେ ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷ ଓ ମହାବାହୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହୁଁ।
2.47.5
कथं रामो महाबाहुः स तथावितथक्रियः।
भक्तं जनमभित्यज्य प्रवासं तापसो गतः ॥ २.४७.५ ॥
ମହାବାହୁ ରାମ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ସତ୍ୟ, ଭକ୍ତ ଜନତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ତାପସ ହୋଇ ପ୍ରବାସକୁ କିପରି ଚାଲିଗଲେ?
2.47.6
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।
कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः ॥ २.४७.६ ॥
ଯେ ଆମକୁ ସଦା ନିଜ ଔରସ ପୁତ୍ରପରି ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେହି ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ବନକୁ କିପରି ଚାଲିଗଲେ?
2.47.7
इहैव निधनं याम महाप्रस्थानमेव वा।
रामेण रहितानां नो किमर्थं जीवितं हितम् ॥ २.४७.७ ॥
ଏଠାରେ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବା, ଅଥବା ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ହିଁ କରିବା। ରାମଙ୍କ ବିନା ଆମର ଜୀବନ କାହିଁକି ହିତକର?
2.47.8
सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च।
तैः प्रज्वाल्य चितां सर्वे प्रविशामोऽथवा वयम् ॥ २.४७.८ ॥
ଏଠାରେ ଶୁଖିଲା ଓ ବହୁତ ବଡ଼ କାଠ ଅଛି। ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଚିତା ଜଳାଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତା'ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ଅଥବା ଆମେ ଏହିପରି କରିବା।
2.47.9
किं वक्ष्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियंवदः।
नीतः स राघवोऽस्माभिरिति वक्तुं कथं क्षमम् ॥ २.४७.९ ॥
ଆମେ କ'ଣ କହିବା? ମହାବାହୁ, ଅସୂୟାହୀନ, ପ୍ରିୟବାଦୀ ରାଘବଙ୍କୁ ଆମେ ନେବାକୁ ଦେଇଥିଲୁ — ଏହା କହିବା କିପରି ଉଚିତ?
2.47.10
सा नूनं नगरी दीना दृष्ट्वास्मान् राघवं विना।
भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोऽधिका ॥ २.४७.१० ॥
ସେ ନଗରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଦୀନ ହେବ; ଆମକୁ ଓ ରାଘବଙ୍କୁ ନ ଦେଖି ସେ ଆନନ୍ଦହୀନ ହେବ — ସ୍ତ୍ରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ।
2.47.11
निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यं महात्मना।
विहीनास्तेन च पुनः कथं द्रक्ष्याम तां पुरीम् ॥ २.४७.११ ॥
ସେହି ବୀର ଓ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ସର୍ବଦା ବାହାରିଥିଲୁ; ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ବିନା ସେ ନଗରୀ କିପରି ପୁଣି ଦେଖିବା?
2.47.12
इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः।
विलपन्ति स्म दुःखार्ता हृतवत्सा इवाग्र्यगाः ॥ २.४७.१२ ॥
ଏହିପରି ନାନା ପ୍ରକାର କଥା କହି, ବାହୁ ଉଠାଇ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେ ଲୋକମାନେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ବାଛୁରି ହରାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଈ ପରି।
2.47.13
ततो मार्गानुसारेण गत्वा किंचित् ततः क्षणम्।
मार्गनाशाद् विषादेन महता समभिप्लुताः ॥ २.४७.१३ ॥
ତା'ପରେ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି କିଛି ଦୂର ଓ କିଛି ସମୟ ଚାଲିଲେ; କିନ୍ତୁ ପଥ ହଜିଯିବାରୁ ସେମାନେ ମହା ବିଷାଦରେ ଡୁବିଗଲେ।
2.47.14
रथमार्गानुसारेण न्यवर्तन्त मनस्विनः।
किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति ॥ २.४७.१४ ॥
ରଥମାର୍ଗକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଉଦାରମନା ଲୋକେ ଫେରିଲେ; "ଏ କ'ଣ? ଆମେ କ'ଣ କରିବୁ? ଦୈବ ଆମକୁ ପରାସ୍ତ କଲା!" ବୋଲି କହିଲେ।
2.47.15
तदा यथागतेनैव मार्गेण क्लान्तचेतसः।
अयोध्यामगमन् सर्वे पुरीं व्यथितसज्जनाम् ॥ २.४७.१५ ॥
ସେତେବେଳେ କ୍ଳାନ୍ତ ମନରେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଥିଲେ ସେହି ପଥରେ, ବ୍ୟଥିତ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ସେହି ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ଫେରିଲେ।
2.47.16
आलोक्य नगरीं तां च क्षयव्याकुलमानसाः।
आवर्तयन्त तेऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः ॥ २.४७.१६ ॥
ସେହି ନଗରୀକୁ ଦେଖି, କ୍ଷୟ ଭାବରେ ବ୍ୟାକୁଳ ମନରେ, ଶୋକପୀଡ଼ିତ ଆଖିରୁ ସେମାନେ ଅଶ୍ରୁ ରୋକିଲେ।
2.47.17
एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते।
आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा ॥ २.४७.१७ ॥
ରାମଙ୍କ ବିନା ଏହି ନଗରୀ ଏବେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ; ଗରୁଡ଼ ହ୍ରଦରୁ ସାପ ଛଡ଼ାଇ ନେଲେ ନଦୀ ଯେପରି ଦିଶେ।
2.47.18
चन्द्रहीनमिवाकाशं तोयहीनमिवार्णवम्।
अपश्यन् निहतानन्दं नगरं ते विचेतसः ॥ २.४७.१८ ॥
ଚନ୍ଦ୍ରହୀନ ଆକାଶ ଓ ଜଳହୀନ ସମୁଦ୍ର ପରି, ଆନନ୍ଦ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେହି ନଗରୀକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ବିଚଳିତ ହେଲେ।
2.47.19
ते तानि वेश्मानि महाधनानि
दुःखेन दुःखोपहता विशन्तः।
नैव प्रजग्मुः स्वजनं परं वा
निरीक्ष्यमाणाः प्रविनष्टहर्षाः ॥ २.४७.१९ ॥
ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ସେମାନେ ସେହି ଧନସମ୍ପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୃହଗୁଡ଼ିକରେ ଦୁଃଖ ସହ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ; ନିଜ ସ୍ୱଜନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ ନଥିଲେ; ଆନନ୍ଦ ହରାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।