వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां पौरास्ते राघवं विना।
शोकोपहतनिश्चेष्टा बभूवुर्हतचेतसः ॥ २.४७.१ ॥
రాత్రి గడిచి తెల్లవారినప్పుడు, రాఘవుడు లేక పౌరులు శోకంతో హతులైనట్లు నిశ్చేష్టులై, మనస్సు చెదిరినవారయ్యారు.
2.47.2
शोकजाश्रुपरिद्यूना वीक्षमाणास्ततस्ततः।
आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः ॥ २.४७.२ ॥
శోకంతో కారిన కన్నీళ్లతో కృశించిన ఆ దుఃఖితులు ఇటు అటు చూశారు, రాముని దర్శనమైనా కనబడలేదు.
2.47.3
ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धीमता।
कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनीषिणः ॥ २.४७.३ ॥
ఆ బుద్ధిమంతుడైన రాముని విడిచి, విషాదంతో వాడిన ముఖాలతో ఆ మనీషులు దీనమైన, కరుణ నిండిన మాటలు పలికారు.
2.47.4
धिगस्तु खलु निद्रां तां ययापहतचेतसः।
नाद्य पश्यामहे रामं पृथूरस्कं महाभुजम् ॥ २.४७.४ ॥
మా మనస్సును హరించిన ఆ నిద్రకు ధిక్కారం! ఈ రోజు విశాల వక్షమూ మహాబాహువులూ గల రాముని చూడలేకపోతున్నాం.
2.47.5
कथं रामो महाबाहुः स तथावितथक्रियः।
भक्तं जनमभित्यज्य प्रवासं तापसो गतः ॥ २.४७.५ ॥
మహాబాహు రాముడు, సత్యకర్మ గలవాడు, భక్తులైన ప్రజలను విడిచి తాపసిగా ప్రవాసానికి ఎలా వెళ్లాడు?
2.47.6
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।
कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः ॥ २.४७.६ ॥
మమ్మల్ని సదా తన ఔరస పుత్రుల వలె పాలించే రఘువంశ శ్రేష్ఠుడు రాముడు, మమ్మల్ని విడిచి అడవికి ఎలా వెళ్లాడు?
2.47.7
इहैव निधनं याम महाप्रस्थानमेव वा।
रामेण रहितानां नो किमर्थं जीवितं हितम् ॥ २.४७.७ ॥
ఇక్కడే మరణిద్దాం, లేదా మహాప్రస్థానమే చేద్దాం. రాముడు లేని మాకు జీవితం దేనికి మేలు?
2.47.8
सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च।
तैः प्रज्वाल्य चितां सर्वे प्रविशामोऽथवा वयम् ॥ २.४७.८ ॥
ఇక్కడ ఎండిన పెద్ద కట్టెలు చాలా ఉన్నాయి. వాటితో చితి వెలిగించి మనమంతా అందులో ప్రవేశిద్దాం, లేదా మనం అలా చేద్దాం.
2.47.9
किं वक्ष्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियंवदः।
नीतः स राघवोऽस्माभिरिति वक्तुं कथं क्षमम् ॥ २.४७.९ ॥
మనం ఏమని చెప్పగలం? మహాబాహువు, అసూయ లేనివాడు, ప్రియంగా మాట్లాడేవాడు అయిన రాఘవుడిని మనం తీసుకువెళ్లనిచ్చాము అని చెప్పడం ఎలా సముచితం?
2.47.10
सा नूनं नगरी दीना दृष्ट्वास्मान् राघवं विना।
भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोऽधिका ॥ २.४७.१० ॥
ఆ నగరం నిశ్చయంగా దీనంగా మారుతుంది; మమ్మల్ని, రాఘవుడిని చూడక ఆనందరహితమవుతుంది — స్త్రీలు, బాలురు, వృద్ధులతో నిండి ఉన్నప్పటికీ.
2.47.11
निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यं महात्मना।
विहीनास्तेन च पुनः कथं द्रक्ष्याम तां पुरीम् ॥ २.४७.११ ॥
ఆ వీరుడు, మహాత్ముడితో కలిసే మేము ఎప్పుడూ బయలుదేరాము; ఇప్పుడు ఆయన లేకుండా ఆ నగరాన్ని మళ్లీ ఎలా చూడగలం?
2.47.12
इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः।
विलपन्ति स्म दुःखार्ता हृतवत्सा इवाग्र्यगाः ॥ २.४७.१२ ॥
ఇలా అనేక విధాలుగా మాటలు పలుకుతూ, ఆ ప్రజలు బాహువులు ఎత్తి దుఃఖార్తులై విలపించారు, దూడలు తీసివేయబడిన ఉత్తమ ఆవుల వలె.
2.47.13
ततो मार्गानुसारेण गत्वा किंचित् ततः क्षणम्।
मार्गनाशाद् विषादेन महता समभिप्लुताः ॥ २.४७.१३ ॥
తరువాత మార్గాన్ని అనుసరించి కొంతదూరం, కొంతసేపు నడిచారు; కానీ మార్గం కనిపించకపోవడంతో గొప్ప విషాదంలో మునిగిపోయారు.
2.47.14
रथमार्गानुसारेण न्यवर्तन्त मनस्विनः।
किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति ॥ २.४७.१४ ॥
రథమార్గాన్ని అనుసరించి ఉన్నతమనస్కులు వెనుదిరిగారు; "ఇది ఏమిటి? మేమేమి చేయాలి? దైవంచేత చెడగొట్టబడ్డాము!" అన్నారు.
2.47.15
तदा यथागतेनैव मार्गेण क्लान्तचेतसः।
अयोध्यामगमन् सर्वे पुरीं व्यथितसज्जनाम् ॥ २.४७.१५ ॥
అప్పుడు అలసిన మనస్సులతో అందరూ వచ్చిన దారినే, దుఃఖించిన సజ్జనులుగల ఆ అయోధ్యా నగరానికి తిరిగి వెళ్లారు.
2.47.16
आलोक्य नगरीं तां च क्षयव्याकुलमानसाः।
आवर्तयन्त तेऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः ॥ २.४७.१६ ॥
ఆ నగరాన్ని చూసి, నష్టభావంతో కలతచెందిన మనస్సులతో, శోకపీడిత నేత్రాల నుండి కన్నీళ్లను వెనక్కి ఆపుకున్నారు.
2.47.17
एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते।
आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा ॥ २.४७.१७ ॥
రాముడు లేని ఈ నగరం ఇప్పుడు అంతగా శోభించడం లేదు; గరుత్మంతుడు సరస్సు నుండి సర్పాలను అపహరించిన నదిలా.
2.47.18
चन्द्रहीनमिवाकाशं तोयहीनमिवार्णवम्।
अपश्यन् निहतानन्दं नगरं ते विचेतसः ॥ २.४७.१८ ॥
చంద్రుడు లేని ఆకాశంలా, నీరు లేని సముద్రంలా, ఆనందం నశించిన ఆ నగరాన్ని చూసి వారు స్పృహ తప్పినట్లయ్యారు.
2.47.19
ते तानि वेश्मानि महाधनानि
दुःखेन दुःखोपहता विशन्तः।
नैव प्रजग्मुः स्वजनं परं वा
निरीक्ष्यमाणाः प्रविनष्टहर्षाः ॥ २.४७.१९ ॥
దుఃఖంతో కుంగిపోయిన వారు ఆ సంపన్న గృహాలలోకి దుఃఖంతో ప్రవేశించారు; తమ బంధువుల వద్దకైనా, ఇతరుల వద్దకైనా వెళ్లలేదు; ఆనందం కోల్పోయిన వారై కనిపించారు.