വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां पौरास्ते राघवं विना।
शोकोपहतनिश्चेष्टा बभूवुर्हतचेतसः ॥ २.४७.१ ॥
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതമായപ്പോൾ, രാഘവനില്ലാതെ പൗരന്മാർ ശോകത്താൽ തളർന്ന് ചലനമറ്റവരായി, മനസ്സ് തകർന്നവരായി.
2.47.2
शोकजाश्रुपरिद्यूना वीक्षमाणास्ततस्ततः।
आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः ॥ २.४७.२ ॥
ശോകത്തിൽ നിന്നുയർന്ന കണ്ണീരാൽ ക്ഷീണിതരായ ആ ദുഃഖിതർ ഇവിടെയും അവിടെയും നോക്കി, രാമന്റെ ദർശനംപോലും കണ്ടില്ല.
2.47.3
ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धीमता।
कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनीषिणः ॥ २.४७.३ ॥
ആ ബുദ്ധിമാനായ രാമനെ വിട്ടുപിരിഞ്ഞ്, വിഷാദത്താൽ വാടിയ മുഖങ്ങളോടെ ആ വിവേകികൾ ദീനവും കരുണ നിറഞ്ഞതുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.47.4
धिगस्तु खलु निद्रां तां ययापहतचेतसः।
नाद्य पश्यामहे रामं पृथूरस्कं महाभुजम् ॥ २.४७.४ ॥
ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ അപഹരിച്ച ആ ഉറക്കത്തിന് ധിക്കാരം! ഇന്ന് വിശാലമാറും മഹാബാഹുവുമുള്ള രാമനെ കാണാനാകുന്നില്ല.
2.47.5
कथं रामो महाबाहुः स तथावितथक्रियः।
भक्तं जनमभित्यज्य प्रवासं तापसो गतः ॥ २.४७.५ ॥
മഹാബാഹുവായ രാമൻ, സത്യകർമ്മിയായവൻ, ഭക്തരായ ജനങ്ങളെ വിട്ട് തപസ്വിയായി പ്രവാസത്തിന് എങ്ങനെ പോയി?
2.47.6
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।
कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः ॥ २.४७.६ ॥
ഞങ്ങളെ എപ്പോഴും സ്വന്തം ഔരസ പുത്രന്മാരെപ്പോലെ പാലിക്കുന്ന രഘുവംശശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ, ഞങ്ങളെ വിട്ട് കാട്ടിലേക്ക് എങ്ങനെ പോയി?
2.47.7
इहैव निधनं याम महाप्रस्थानमेव वा।
रामेण रहितानां नो किमर्थं जीवितं हितम् ॥ २.४७.७ ॥
ഇവിടെത്തന്നെ മരിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ മഹാപ്രസ്ഥാനം തന്നെ ചെയ്യാം. രാമനില്ലാത്ത ഞങ്ങൾക്ക് ജീവിതം എന്തിന് നന്മയാകണം?
2.47.8
सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च।
तैः प्रज्वाल्य चितां सर्वे प्रविशामोऽथवा वयम् ॥ २.४७.८ ॥
ഇവിടെ ഉണങ്ങിയ വലിയ വിറകുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. അവകൊണ്ട് ചിതയൊരുക്കി നാമെല്ലാവരും അതിൽ പ്രവേശിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ നാം അങ്ങനെ ചെയ്യാം.
2.47.9
किं वक्ष्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियंवदः।
नीतः स राघवोऽस्माभिरिति वक्तुं कथं क्षमम् ॥ २.४७.९ ॥
നാം എന്തു പറയും? മഹാബാഹുവും അസൂയയില്ലാത്തവനും പ്രിയവചനം പറയുന്നവനുമായ രാഘവനെ ഞങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകാൻ അനുവദിച്ചു എന്ന് പറയുന്നത് എങ്ങനെ ഉചിതമാകും?
2.47.10
सा नूनं नगरी दीना दृष्ट्वास्मान् राघवं विना।
भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोऽधिका ॥ २.४७.१० ॥
ആ നഗരം തീർച്ചയായും ദീനമാകും; ഞങ്ങളെയും രാഘവനെയും കാണാതെ അത് ആനന്ദരഹിതമാകും — സ്ത്രീകളും ശിശുക്കളും വൃദ്ധരും നിറഞ്ഞിരുന്നാലും.
2.47.11
निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यं महात्मना।
विहीनास्तेन च पुनः कथं द्रक्ष्याम तां पुरीम् ॥ २.४७.११ ॥
ആ വീരനും മഹാത്മാവുമായ ആളോടൊപ്പമാണ് ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും പുറപ്പെട്ടത്; ഇപ്പോൾ അവനില്ലാതെ ആ നഗരം വീണ്ടും എങ്ങനെ കാണും?
2.47.12
इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः।
विलपन्ति स्म दुःखार्ता हृतवत्सा इवाग्र्यगाः ॥ २.४७.१२ ॥
ഇങ്ങനെ പലവിധം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ആ ജനങ്ങൾ കൈകൾ ഉയർത്തി ദുഃഖാർത്തരായി വിലപിച്ചു, കിടാങ്ങളെ നഷ്ടപ്പെട്ട ശ്രേഷ്ഠ പശുക്കളെപ്പോലെ.
2.47.13
ततो मार्गानुसारेण गत्वा किंचित् ततः क्षणम्।
मार्गनाशाद् विषादेन महता समभिप्लुताः ॥ २.४७.१३ ॥
പിന്നീട് വഴിയെ പിന്തുടർന്ന് കുറച്ചുദൂരവും കുറച്ചുനേരവും നടന്നു; എന്നാൽ വഴി നഷ്ടപ്പെട്ടതിനാൽ മഹാവിഷാദത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയി.
2.47.14
रथमार्गानुसारेण न्यवर्तन्त मनस्विनः।
किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति ॥ २.४७.१४ ॥
രഥവഴിയെ പിന്തുടർന്ന് ഉദാരമനസ്കർ തിരിഞ്ഞു; "ഇതെന്ത്? ഞങ്ങൾ എന്തുചെയ്യും? ദൈവത്താൽ തകർക്കപ്പെട്ടുവല്ലോ!" എന്ന് പറഞ്ഞു.
2.47.15
तदा यथागतेनैव मार्गेण क्लान्तचेतसः।
अयोध्यामगमन् सर्वे पुरीं व्यथितसज्जनाम् ॥ २.४७.१५ ॥
അപ്പോൾ തളർന്ന മനസ്സോടെ എല്ലാവരും വന്ന വഴിയിലൂടെ തന്നെ, വ്യഥിതരായ സജ്ജനങ്ങളുള്ള ആ അയോധ്യാപുരിയിലേക്ക് മടങ്ങി.
2.47.16
आलोक्य नगरीं तां च क्षयव्याकुलमानसाः।
आवर्तयन्त तेऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः ॥ २.४७.१६ ॥
ആ നഗരിയെ കണ്ട്, നഷ്ടബോധത്താൽ ഉലഞ്ഞ മനസ്സോടെ, ശോകപീഡിതമായ കണ്ണുകളിൽനിന്ന് അവർ കണ്ണീർ തടഞ്ഞു.
2.47.17
एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते।
आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा ॥ २.४७.१७ ॥
രാമനില്ലാത്ത ഈ നഗരി ഇപ്പോൾ അത്ര ശോഭിക്കുന്നില്ല; ഗരുഡൻ കുളത്തിൽനിന്ന് സർപ്പങ്ങളെ പിടിച്ചെടുത്ത നദിപോലെ.
2.47.18
चन्द्रहीनमिवाकाशं तोयहीनमिवार्णवम्।
अपश्यन् निहतानन्दं नगरं ते विचेतसः ॥ २.४७.१८ ॥
ചന്ദ്രനില്ലാത്ത ആകാശംപോലെയും ജലമില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെയും, ആനന്ദം നശിച്ച ആ നഗരത്തെ കണ്ട് അവർ ബോധരഹിതരായി.
2.47.19
ते तानि वेश्मानि महाधनानि
दुःखेन दुःखोपहता विशन्तः।
नैव प्रजग्मुः स्वजनं परं वा
निरीक्ष्यमाणाः प्रविनष्टहर्षाः ॥ २.४७.१९ ॥
ദുഃഖത്താൽ തളർന്ന അവർ സമ്പത്തു നിറഞ്ഞ ആ ഗൃഹങ്ങളിൽ ദുഃഖത്തോടെ പ്രവേശിച്ചു; സ്വജനങ്ങളുടെയോ മറ്റുള്ളവരുടെയോ അടുത്തേക്ക് പോയില്ല; സന്തോഷം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായി കാണപ്പെട്ടു.