ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.47.1
प्रभातायां तु शर्वर्यां पौरास्ते राघवं विना।
शोकोपहतनिश्चेष्टा बभूवुर्हतचेतसः ॥ २.४७.१ ॥
ਰਾਤ ਬੀਤ ਕੇ ਸਵੇਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਬਿਨਾਂ ਨਗਰਵਾਸੀ ਸੋਗ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚੇਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਮਨ ਹਤ ਹੋ ਗਏ।
2.47.2
शोकजाश्रुपरिद्यूना वीक्षमाणास्ततस्ततः।
आलोकमपि रामस्य न पश्यन्ति स्म दुःखिताः ॥ २.४७.२ ॥
ਸੋਗ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਏ ਉਹ ਦੁਖੀ ਲੋਕ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਰਾਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਨਾ ਹੋਇਆ।
2.47.3
ते विषादार्तवदना रहितास्तेन धीमता।
कृपणाः करुणा वाचो वदन्ति स्म मनीषिणः ॥ २.४७.३ ॥
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ, ਵਿਸ਼ਾਦ ਨਾਲ ਮੁਰਝਾਏ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਦੀਨ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਭਰੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ।
2.47.4
धिगस्तु खलु निद्रां तां ययापहतचेतसः।
नाद्य पश्यामहे रामं पृथूरस्कं महाभुजम् ॥ २.४७.४ ॥
ਜਿਸ ਨੀਂਦ ਨੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਹਰ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ! ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ।
2.47.5
कथं रामो महाबाहुः स तथावितथक्रियः।
भक्तं जनमभित्यज्य प्रवासं तापसो गतः ॥ २.४७.५ ॥
ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਸੱਚੇ ਹਨ, ਭਗਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਕੇ ਬਨਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ?
2.47.6
यो नः सदा पालयति पिता पुत्रानिवौरसान्।
कथं रघूणां स श्रेष्ठस्त्यक्त्वा नो विपिनं गतः ॥ २.४७.६ ॥
ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਘੂਵੰਸ਼ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਨ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾ ਗਿਆ?
2.47.7
इहैव निधनं याम महाप्रस्थानमेव वा।
रामेण रहितानां नो किमर्थं जीवितं हितम् ॥ २.४७.७ ॥
ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਏ, ਜਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਸਥਾਨ ਹੀ ਕਰ ਲਈਏ। ਰਾਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਾਡਾ ਜੀਵਨ ਕਿਸ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ?
2.47.8
सन्ति शुष्काणि काष्ठानि प्रभूतानि महान्ति च।
तैः प्रज्वाल्य चितां सर्वे प्रविशामोऽथवा वयम् ॥ २.४७.८ ॥
ਇੱਥੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਾ ਬਾਲ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੀਏ, ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਇੰਝ ਹੀ ਕਰੀਏ।
2.47.9
किं वक्ष्यामो महाबाहुरनसूयः प्रियंवदः।
नीतः स राघवोऽस्माभिरिति वक्तुं कथं क्षमम् ॥ २.४७.९ ॥
ਅਸੀਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੇ? ਮਹਾਬਾਹੂ, ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ — ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇਗਾ?
2.47.10
सा नूनं नगरी दीना दृष्ट्वास्मान् राघवं विना।
भविष्यति निरानन्दा सस्त्रीबालवयोऽधिका ॥ २.४७.१० ॥
ਉਹ ਨਗਰੀ ਜ਼ਰੂਰ ਦੀਨ ਹੋਵੇਗੀ; ਸਾਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਆਨੰਦਹੀਣ ਹੋਵੇਗੀ — ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ।
2.47.11
निर्यातास्तेन वीरेण सह नित्यं महात्मना।
विहीनास्तेन च पुनः कथं द्रक्ष्याम तां पुरीम् ॥ २.४७.११ ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਨਿਕਲੇ ਸਾਂ; ਹੁਣ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂਗੇ?
2.47.12
इतीव बहुधा वाचो बाहुमुद्यम्य ते जनाः।
विलपन्ति स्म दुःखार्ता हृतवत्सा इवाग्र्यगाः ॥ २.४७.१२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਉਹ ਲੋਕ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਵੱਛੇ ਖੋਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਾਵਾਂ ਵਾਂਗ।
2.47.13
ततो मार्गानुसारेण गत्वा किंचित् ततः क्षणम्।
मार्गनाशाद् विषादेन महता समभिप्लुताः ॥ २.४७.१३ ॥
ਫਿਰ ਰਾਹ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਦੂਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਲ ਤੁਰੇ; ਪਰ ਰਾਹ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ।
2.47.14
रथमार्गानुसारेण न्यवर्तन्त मनस्विनः।
किमिदं किं करिष्यामो दैवेनोपहता इति ॥ २.४७.१४ ॥
ਰੱਥ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੁੜ ਪਏ; "ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਦੈਵ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ!" ਉਹ ਬੋਲੇ।
2.47.15
तदा यथागतेनैव मार्गेण क्लान्तचेतसः।
अयोध्यामगमन् सर्वे पुरीं व्यथितसज्जनाम् ॥ २.४७.१५ ॥
ਫਿਰ ਥੱਕੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਜਿਸ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਰਾਹ ਰਾਹੀਂ, ਦੁਖੀ ਸਜਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਅਯੋਧਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।
2.47.16
आलोक्य नगरीं तां च क्षयव्याकुलमानसाः।
आवर्तयन्त तेऽश्रूणि नयनैः शोकपीडितैः ॥ २.४७.१६ ॥
ਉਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਘਾਟੇ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੋਕ-ਪੀੜਤ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੰਝੂ ਰੋਕ ਲਏ।
2.47.17
एषा रामेण नगरी रहिता नातिशोभते।
आपगा गरुडेनेव ह्रदादुद्धृतपन्नगा ॥ २.४७.१७ ॥
ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਨਗਰੀ ਹੁਣ ਬਹੁਤੀ ਸ਼ੋਭਦੀ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਸੱਪ ਖੋਹ ਲਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਦੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
2.47.18
चन्द्रहीनमिवाकाशं तोयहीनमिवार्णवम्।
अपश्यन् निहतानन्दं नगरं ते विचेतसः ॥ २.४७.१८ ॥
ਚੰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ੀ ਉਜੜੇ ਉਸ ਨਗਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ।
2.47.19
ते तानि वेश्मानि महाधनानि
दुःखेन दुःखोपहता विशन्तः।
नैव प्रजग्मुः स्वजनं परं वा
निरीक्ष्यमाणाः प्रविनष्टहर्षाः ॥ २.४७.१९ ॥
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਭਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਨੇਹੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲ; ਖੁਸ਼ੀ ਗਵਾ ਚੁੱਕੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।