Vālmīki Rāmāyaṇa · Sarga 2.55
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.55.1
उषित्वा रजनीम् तत्र राजपुत्रावरिम्दमौ ।
महर्षिमभिवाद्याथ जग्मतुस्तम् गिरिम् प्रति ॥ २.५५.१ ॥
Having spent the night there, the two princes, subduers of foes, greeted the great sage respectfully and then set out toward that mountain.
2.55.2
तेषाम् चैव स्वस्त्ययनम् महर्षिः स चकार ह ।
प्रस्थिताम्श्चैव तान् प्रेक्ष्यपिता पुत्रानिवान्वगात् ॥ २.५५.२ ॥
The sage performed the blessing for their well-being, and seeing them set out, he followed them as a father follows his sons.
2.55.3
ततः प्रचक्रमे वक्तुम् वचनम् स महामुनिः ।
भर्द्वाजो महातेजा रामम् सत्यपराक्रमम् ॥ २.५५.३ ॥
Then the great sage Bharadvāja, of great splendor, began to speak words to Rāma, whose valor is true.
2.55.4
गङ्गायमुनयोः सन्धिमासाद्य मनुजर्षभौ ।
कालिन्दीमनुगच्छेताम् नदीम् पश्चान्मुखाश्रिताम् ॥ २.५५.४ ॥
Both of you, bulls among men, having reached the confluence of the Ganges and the Yamunā, should follow the Yamunā, the river flowing toward the west.
2.55.5
अथासाद्य तु कालिन्दीं शीघ्रस्रोतसमापगाम् ।
तस्यास्तीर्थम् प्रचरितम् पुराणम् प्रेक्ष्य राघवौ ॥ २.५५.५ ॥
Then, having reached the swift-flowing river Kālindī and seen her ancient, well-used ford, O Rāghavas,
2.55.6
तत्र यूयम् प्लवम् कृत्वा तरतांशुमतीं नदीम् ।
ततो न्यग्रोधमासाद्य महान्तम् हरितच्छदम् ॥ २.५५.६ ॥
There, having made a raft, you two should cross the Aṃśumatī river; then, having reached a great banyan tree with green leaves,
2.55.7
विवृद्धम् बहुभिर्वऋक्षैह् श्यामम् सिद्धोपसेवितम् ।
तस्मै सीताञ्जलिम् कृत्वा प्रयुञ्जीताशिषः शिवाः ॥ २.५५.७ ॥
Vast, dark, thronged with many bears and monkeys and attended by perfected sages, that tree — to it let Sītā make her joined palms and ask for auspicious blessings.
2.55.8
समासाद्य तु तम् वृक्षम् वसेद्वातिक्रमेत वा ।
क्रोशमात्रम् ततो गत्वा नीलम् द्रक्ष्यथ काननम् ॥ २.५५.८ ॥
Having reached that tree, one may stay there or pass beyond it; then, going a krośa further, you will see the dark-blue forest.
2.55.9
पलाशबदरीमिश्रम् रम्यम् वम्शैश्च यामुनैः ।
स पन्थाश्चित्रकूटस्य गतः सुबहुशो मया ॥ २.५५.९ ॥
That path, mingled with palāśa and jujube trees and lovely with the bamboos of the Yamunā region, is the one to Citrakūṭa, which I have traveled many times.
2.55.11
रम्ये मार्दवयुक्तश्च वनदावैर्विपर्जितः ।
अभिवाद्य तथेत्युक्त्वा रामेण विनिवर्तितः ।
उपावृत्ते मुनौ तस्मिन् रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ २.५५.११ ॥
In that lovely and gentle place, free of forest fires, having saluted the sage and said "So be it," Rāma sent him back. When that sage had returned, Rāma spoke to Lakṣmaṇa.
2.55.13
कृतपुण्याः स्म सौमित्रे मुनिर्यन्नोऽनुकम्पते ।
सीतामेवाग्रतः कृत्वा कालिन्दीम् जग्मतुर्नदीम् ।
अथा साद्य तु कालिन्दीम् शीघ्रस्रोतोवहाम् नदीम् ॥ २.५५.१३ ॥
"O Saumitri, we are fortunate indeed, since the sage shows us such compassion." With Sītā in front, they went toward the Kālindī river; and having reached the swift-flowing Kālindī river—
2.55.14
तौ काष्ठसम्घातमथो चक्रतुस्तु महाप्लवम् ॥ २.५५.१४ ॥
The two of them bound a bundle of wood and made a great raft.
2.55.15
शुष्कैर्वम्शैः समास्तीर्णमुशीरैश्च समावृतम् ।
ततो वेतसशाखाश्च जम्बूशाखाश्च वीर्यवान् ॥ २.५५.१५ ॥
Spread over with dry bamboos and covered with uśīra grass; then the mighty Lakṣmaṇa, with willow branches and jambu branches.
2.55.16
चकार लक्ष्मणश्छित्वा सीतायाः सुखमासनम् ।
तत्र श्रियमिवाचिन्त्याम् रामो दाशरथिः प्रियाम् ॥ २.५५.१६ ॥
Lakṣmaṇa cut and made a comfortable seat for Sītā; there Rāma, son of Daśaratha, seated his beloved, as if she were an inconceivable splendor.
2.55.18
प्लवे कठिनकाजम् च रामश्चक्रे सहायुधैः ।
आरोप्य प्रथमम् सीताम् सम्घाटम् प्रतिगृह्य तौ ॥ २.५५.१८ ॥
Rāma, with weapons, made the raft with hard wood; first placing Sītā on it, the two of them grasped the lashed frame.
2.55.19
ततः प्रतेरतुर्य त्तौ वीरौ दशरथात्मजौ ।
कालिन्दीमध्यमायाता सीता त्वेनामवन्दत ॥ २.५५.१९ ॥
Then the two heroic sons of Daśaratha crossed over; having reached the middle of the Kālindī, Sītā bowed to it.
2.55.20
स्वस्ति देवि तरामि त्वाम् पार्येन्मे पतिर्वतम् ।
यक्ष्ये त्वाम् गोनहस्रेण सुराघटशतेन च ॥ २.५५.२० ॥
May there be well-being, O goddess! I am crossing you; may the vow of my husband bring me across. I will worship you with a hundred thousand cows and a hundred jars of wine.
2.55.21
स्वस्ति प्रत्यागते रामे पुरीमिक्ष्वाकुपालिताम् ।
कालिन्दीमथ सीता तु याचमाना कृताञ्जलिः ॥ २.५५.२१ ॥
May there be well-being when Rāma returns to the city protected by the Ikṣvākus. Then Sītā, with joined palms, prayed to the Kālindī.
2.55.22
तीरमेवाभिसम्प्राप्ता दक्षिणम् वरवर्णिनी ।
ततः प्लवेनाम्शुमतीम् शीघ्रगामूर्मिमालिनीम् ॥ २.५५.२२ ॥
Reaching the southern bank, the fair-complexioned Sītā then crossed the swift Aṃśumatī, garlanded with waves, by raft.
2.55.23
तीरजैर्बहुभिर्वृक्षैः सम्तेरुर्यमुनाम् नदीम् ।
ते तीर्णाः प्लवमुत्सृज्य प्रस्थाय यमुनावनात् ॥ २.५५.२३ ॥
Through the many trees growing on the bank they crossed the Yamunā river; having crossed, they abandoned the raft and set out from the Yamunā forest.
2.55.24
श्यामम् न्यग्रोधमासेदुः शीतलम् हरितच्छदम् ।
न्य्ग्रोधम् तमुपागम्य वैदेहि वाक्यमब्रवीत् ॥ २.५५.२४ ॥
They came to a dark, cool banyan tree with green leaves; approaching that banyan, Vaidehī spoke these words.
2.55.25
नमस्तेऽन्तु महावृक्ष पारयेन्मे पतिर्वतम् ।
कौसल्याम् चैव पश्येयम् सुमित्राम् च यशस्विनीम् ॥ २.५५.२५ ॥
Homage to you, great tree! May my husband fulfil his vow, and may I see the glorious Kausalyā and Sumitrā.
2.55.26
अवलोक्य ततः सीतामायाचन्तीमनिन्दिताम् ॥ २.५५.२६ ॥
Then, seeing the blameless Sītā praying,
2.55.27
दयिताम् च विधेयम् च रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ।
सीतामादाय गच्छ त्वमग्रतो भरतानुज ॥ २.५५.२७ ॥
Seeing his beloved and obedient Sītā, Rāma said to Lakṣmaṇa: "O younger brother of Bharata, take Sītā and go ahead."
2.55.28
पृष्ठतोऽहम् गमिष्यामि सायुधो द्विपदाम् वर ।
यद्यत्फलम् प्रार्थयते पुष्पम् वा जनकात्मजा ॥ २.५५.२८ ॥
Best of men, I will follow behind, armed. Whatever fruit or flower the daughter of Janaka desires,
2.55.29
तत्तत्प्रदद्या वैदेह्या यत्रास्य रमते मनः ।
गच्चतोस्तु तयोर्मध्ये बभूव जनकात्मजा ॥ २.५५.२९ ॥
Whatever Vaidehī desires, whatever her mind delights in, should be given to her. As the two walked on, the daughter of Janaka was in the midst of them.
2.55.30
मातङ्गयोर्मद्यगता शुभा नागवधूरिव ।
एकैकम् पादपम् गुल्मम् लताम् वा पुष्पशालिनीम् ॥ २.५५.३० ॥
Walking between the two elephants, the radiant woman was like a serpent's wife, gazing at each tree, each thicket, each creeper rich with flowers.
2.55.31
अदृष्टपूर्वाम् पश्यन्ती रामम् पप्रच्छ साऽबला ।
रमणीयान् बहुविधान् पादपान् कुसुमोत्कटान् ॥ २.५५.३१ ॥
Seeing trees, lovely and of many kinds, laden with blossoms, such as she had never seen before, the gentle woman asked Rāma.
2.55.32
सीतावचनसम्रब्द अनयामास लक्स्मणः ।
विचित्रवालुकजलाम् हससारसनादिताम् ॥ २.५५.३२ ॥
Eager at Sītā's words, Lakṣmaṇa led them to a river of wondrous sandy banks and clear water, echoing with the calls of swans and cranes.
2.55.33
रेमे जनकराजस्य तदा प्रेक्ष्य सुता नदीम् ।
क्रोशमात्रम् ततो गत्वा भ्रातरौ रामलक्ष्मनौ ॥ २.५५.३३ ॥
Then the daughter of King Janaka rejoiced, seeing the river. Having gone a krośa further, the two brothers Rāma and Lakṣmaṇa arrived there.
2.55.34
बहून्मेध्यान् मृगान् हत्वा चेरतुर्यमुनावने ।
विहृत्य ते बर्हिणपूगनादिते ।
शुभे वने वानरवारणायुते ।
समम् नदीवप्रमुपेत्य सम्मतम् ।
निवासमाजग्मु रदीनदर्शनाः ॥ २.५५.३४ ॥
Having slain many clean deer, they roamed in the forest by the Yamunā. Wandering through that fair forest, resounding with the calls of peacock flocks and full of monkeys and elephants, they reached the level and pleasing bank of the river and came back to their dwelling.