รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.57.1
कथयित्वा सुदुह्ख आर्तः सुमन्त्रेण चिरम् सह ।
रामे दक्षिण कूलस्थे जगाम स्व गृहम् गुहः ॥ २.५७.१ ॥
กุหะผู้โศกเศร้าอย่างยิ่งได้สนทนากับสุมันตรานานพอสมควร ครั้นพระรามถึงฝั่งใต้แล้ว กุหะจึงกลับไปยังบ้านของตน
2.57.2
भरद्वाजाभिगमनम् प्रयागे च सहासनम् ।
आगिरेर्गमनम् तेषाम् तत्रस्थैरभिलक्षितम् ॥ २.५७.२ ॥
การที่พวกเขาไปหาภรทวาชะที่ประยาค การที่นั่งร่วมกัน และการที่ไปยังภูเขา ผู้ที่อยู่ ณ ที่นั้นได้เห็นเหตุการณ์เหล่านี้
2.57.3
अनुज्ञातः सुमन्त्रः अथ योजयित्वा हय उत्तमान् ।
अयोध्याम् एव नगरीम् प्रययौ गाढ दुर्मनाः ॥ २.५७.३ ॥
ได้รับอนุญาตแล้ว สุมันตราจึงเทียมม้าชั้นดี แล้วออกเดินทางไปยังนครอโยธยา ด้วยใจที่หดหู่อย่างยิ่ง
2.57.4
स वनानि सुगन्धीनि सरितः च सराम्सि च ।
पश्यन्न् अतिययौ शीघ्रम् ग्रामाणि नगराणि च ॥ २.५७.४ ॥
สุมันตรามองดูป่าที่หอมหวาน แม่น้ำ และทะเลสาบ แล้วรีบผ่านหมู่บ้านและเมืองต่าง ๆ ไป
2.57.5
ततः साय अह्न समये तृतीये अहनि सारथिः ।
अयोध्याम् समनुप्राप्य निरानन्दाम् ददर्श ह ॥ २.५७.५ ॥
ครั้นถึงวันที่สาม ในเวลาเย็น สารถีก็มาถึงนครอโยธยา และเห็นว่าเมืองนั้นไร้ความยินดี
2.57.6
स शून्याम् इव निह्शब्दाम् दृष्ट्वा परम दुर्मनाः ।
सुमन्त्रः चिन्तयाम् आस शोक वेग समाहतः ॥ २.५७.६ ॥
สุมันตราเห็นเมืองว่างเปล่าและเงียบสงัด ก็มีใจหดหู่อย่างยิ่ง ถูกแรงแห่งความโศกกระแทก จึงครุ่นคิดไป
2.57.7
कच्चिन् न सगजा साश्वा सजना सजन अधिपा ।
राम सम्ताप दुह्खेन दग्धा शोक अग्निना पुरी ॥ २.५७.७ ॥
นครนี้พร้อมด้วยช้าง ม้า ผู้คนและผู้ปกครองของพวกเขา จะถูกไฟแห่งความโศกเผาไหม้ไปแล้วหรือไม่ เพราะถูกความทุกข์ระทมเนื่องด้วยพระรามเผาผลาญ
2.57.8
नगरद्वारमासाद्य त्वरितः प्रविवेश ह ॥ २.५७.८ ॥
ถึงประตูเมืองแล้ว สุมันตราก็รีบเข้าไป
2.57.9
सुमन्त्रम् अभियान्तम् तम् शतशो अथ सहस्रशः ।
क्व रामैति पृच्चन्तः सूतम् अभ्यद्रवन् नराः ॥ २.५७.९ ॥
เมื่อเห็นสุมันตรากำลังเข้ามา ผู้คนนับร้อยนับพันก็วิ่งเข้าหาสารถี ถามว่า "พระรามอยู่ที่ไหน"
2.57.10
तेषाम् शशम्स गङ्गायाम् अहम् आपृच्च्य राघवम् ।
अनुज्ञातः निवृत्तः अस्मि धार्मिकेण महात्मना ॥ २.५७.१० ॥
ข้าพเจ้าบอกพวกเขาที่แม่น้ำคงคาว่า ข้าพเจ้าได้ลาพระราฆวะแล้ว และได้รับอนุญาตจากท่านผู้มีธรรมและจิตใจยิ่งใหญ่ จึงได้กลับมา
2.57.11
ते तीर्णा इति विज्ञाय बाष्प पूर्ण मुखा जनाः ।
अहो धिग् इति निश्श्वस्य हा राम इति च चुक्रुशुः ॥ २.५७.११ ॥
เมื่อรู้ว่าพระองค์ข้ามฝั่งไปแล้ว ผู้คนที่หน้าเต็มไปด้วยน้ำตาก็ถอนใจและพูดว่า "อนิจจา น่าอัปยศ!" และร้องว่า "ท่านพระราม!"
2.57.12
शुश्राव च वचः तेषाम् बृन्दम् बृन्दम् च तिष्ठताम् ।
हताः स्म खलु ये न इह पश्यामैति राघवम् ॥ २.५७.१२ ॥
สุมันตราได้ยินถ้อยคำของผู้คนที่ยืนกันเป็นกลุ่ม ๆ ว่า "แน่นอน พวกเราย่อมพินาศ เพราะมาที่นี่แล้วไม่เห็นพระราฆวะ"
2.57.13
दान यज्ञ विवाहेषु समाजेषु महत्सु च ।
न द्रक्ष्यामः पुनर् जातु धार्मिकम् रामम् अन्तरा ॥ २.५७.१३ ॥
ในงานทาน พิธียัญ งานอภิเษกสมรส และในที่ประชุมใหญ่ พวกเรามิอาจได้เห็นพระรามผู้มีธรรมอีกเลย
2.57.15
किम् समर्थम् जनस्य अस्य किम् प्रियम् किम् सुख आवहम् ।
वात अयन गतानाम् च स्त्रीणाम् अन्वन्तर आपणम् ।
राम शोक अभितप्तानाम् शुश्राव परिदेवनम् ॥ २.५७.१५ ॥
อะไรเล่าที่เหมาะสมแก่ผู้คนเหล่านี้ อะไรเป็นที่รัก อะไรนำความสุขมาให้ ท่ามกลางเหล่าสตรีที่ยืนอยู่ตามหน้าต่างและในตลาด มีเสียงคร่ำครวญของผู้ที่ถูกความโศกเนื่องด้วยพระรามเผาผลาญ ได้ยินกันไปทั่ว
2.57.16
स राज मार्ग मध्येन सुमन्त्रः पिहित आननः ।
यत्र राजा दशरथः तत् एव उपययौ गृहम् ॥ २.५७.१६ ॥
สุมันตราปิดหน้าไว้ เดินผ่ากลางถนนหลวง แล้วตรงไปยังเรือนที่พระเจ้าทศรถประทับอยู่
2.57.17
सो अवतीर्य रथात् शीघ्रम् राज वेश्म प्रविश्य च ।
कक्ष्याः सप्त अभिचक्राम महा जन समाकुलाः ॥ २.५७.१७ ॥
ท่านลงจากรถอย่างรวดเร็ว เข้าไปในวังหลวง แล้วผ่านลานทั้งเจ็ดชั้นซึ่งแน่นขนัดด้วยฝูงชนมากมาย
2.57.18
हर्म्यैर्विमानैः प्रासादैरवेक्ष्याथ समागतम् ।
हाहाकारकृता नार्यो रामदर्शनकर्शिताः ॥ २.५७.१८ ॥
เมื่อเห็นท่านมาถึงจากปราสาทและหอคอยต่าง ๆ สตรีทั้งหลายก็ร้องว่า "อนิจจา!" ร่างกายซูบผอมด้วยความโหยหาที่จะได้เห็นพระราม
2.57.19
आयतैर्विमलैर्नेत्रैरश्रुवेगपरिप्लुतैः ।
अन्योन्यमभिवीक्षन्तेऽव्यक्तमार्ततराः स्त्रीयः ॥ २.५७.१९ ॥
ด้วยดวงตาที่กว้างและใส ท่วมด้วยกระแสน้ำตา สตรีผู้เศร้าโศกยิ่งนักต่างมองหน้ากันโดยไม่แลเห็นชัดเจน
2.57.20
ततः दशरथ स्त्रीणाम् प्रासादेभ्यः ततः ततः ।
राम शोक अभितप्तानाम् मन्दम् शुश्राव जल्पितम् ॥ २.५७.२० ॥
แล้วจากปราสาทของเหล่าสตรีในวังท้าวทศรถ ก็ได้ยินเสียงคร่ำครวญของผู้ที่ถูกความโศกเนื่องด้วยพระรามเผาผลาญ แผ่วเบาลงมาเป็นระยะ ๆ
2.57.21
सह रामेण निर्यातः विना रामम् इह आगतः ।
सूतः किम् नाम कौसल्याम् शोचन्तीम् प्रति वक्ष्यति ॥ २.५७.२१ ॥
ผู้เป็นสารถีที่ไปพร้อมพระราม บัดนี้กลับมาที่นี่โดยไม่มีพระราม เขาจะกล่าวอะไรกับพระนางเการเศลยาผู้กำลังโศกเศร้าเล่า
2.57.22
यथा च मन्ये दुर्जीवम् एवम् न सुकरम् ध्रुवम् ।
आच्चिद्य पुत्रे निर्याते कौसल्या यत्र जीवति ॥ २.५७.२२ ॥
และข้าพเจ้าเห็นว่า การมีชีวิตอยู่เช่นนี้เป็นความยากลำบากอย่างแน่แท้ มิใช่ของง่าย แต่เมื่อโอรสได้จากไปแล้ว พระนางเกาศัลยายังคงมีชีวิตอยู่
2.57.23
सत्य रूपम् तु तत् वाक्यम् राज्ञः स्त्रीणाम् निशामयन् ।
प्रदीप्तम् इव शोकेन विवेश सहसा गृहम् ॥ २.५७.२३ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของบรรดาสตรีของพระราชา ซึ่งเป็นความจริงตามรูปความ ท่านก็รีบเข้าไปในพระราชวัง ราวกับลุกโชนด้วยความโศกเศร้า
2.57.24
स प्रविश्य अष्टमीम् कक्ष्याम् राजानम् दीनम् आतुलम् ।
पुत्र शोक परिम्लानम् अपश्यत् पाण्डुरे गृहे ॥ २.५७.२४ ॥
ท่านเข้าไปยังห้องที่แปด เห็นพระราชาผู้ทุกข์ระทมอย่างหาที่เปรียบมิได้ ซูบซีดด้วยความโศกเศร้าเพราะโอรส ในห้องสีซีดนั้น
2.57.25
अभिगम्य तम् आसीनम् नर इन्द्रम् अभिवाद्य च ।
सुमन्त्रः राम वचनम् यथा उक्तम् प्रत्यवेदयत् ॥ २.५७.२५ ॥
สุมันตระเข้าไปเฝ้าพระราชาผู้ประทับอยู่ ถวายความเคารพแล้วกราบทูลถ้อยคำของพระราม ตามที่ได้รับสั่งมาทุกประการ
2.57.26
स तूष्णीम् एव तत् श्रुत्वा राजा विभ्रान्त चेतनः ।
मूर्चितः न्यपतत् भूमौ राम शोक अभिपीडितः ॥ २.५७.२६ ॥
พระราชาเมื่อได้ฟังดังนั้นก็นิ่งอยู่ สติพร่าเลือน ทรงล้มลงกับพื้นอย่างสลบไป ถูกความโศกเศร้าถึงพระรามบีบคั้น
2.57.27
ततः अन्तः पुरम् आविद्धम् मूर्चिते पृथिवी पतौ ।
उद्धृत्य बाहू चुक्रोश नृपतौ पतिते क्षितौ ॥ २.५७.२७ ॥
ครั้นพระราชาผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดินสลบล้มลง ความวุ่นวายก็แผ่ไปทั่วในพระราชวังฝ่ายใน เมื่อพระองค์ทรงนอนอยู่บนพื้น บรรดาสตรีก็ยกแขนขึ้นร้องไห้คร่ำครวญ
2.57.28
सुमित्रया तु सहिता कौसल्या पतितम् पतिम् ।
उत्थापयाम् आस तदा वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥ २.५७.२८ ॥
ขณะนั้น พระนางเกาศัลยาพร้อมด้วยพระนางสุมิตรา ได้ประคองพระสวามีผู้ล้มลงให้ลุกขึ้น แล้วตรัสถ้อยคำนี้
2.57.29
इमम् तस्य महा भाग दूतम् दुष्कर कारिणः ।
वन वासात् अनुप्राप्तम् कस्मान् न प्रतिभाषसे ॥ २.५७.२९ ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง ผู้นี้คือทูตของพระองค์ผู้กระทำการอันยากยิ่ง เขากลับมาจากการเนรเทศในป่าแล้ว เหตุใดพระองค์จึงไม่ตรัสตอบ
2.57.30
अद्य इमम् अनयम् कृत्वा व्यपत्रपसि राघव ।
उत्तिष्ठ सुकृतम् ते अस्तु शोके न स्यात् सहायता ॥ २.५७.३० ॥
ข้าแต่ราฆวะ บัดนี้พระองค์ทรงกระทำความอยุติธรรมนี้แล้วจึงทรงละอาย จงลุกขึ้นเถิด ขอให้บุญกุศลของพระองค์คงอยู่ และขออย่าให้มีผู้ช่วยเหลือในความโศกนี้
2.57.31
देव यस्या भयात् रामम् न अनुपृच्चसि सारथिम् ।
न इह तिष्ठति कैकेयी विश्रब्धम् प्रतिभाष्यताम् ॥ २.५७.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา ด้วยความกลัวผู้ที่พระองค์ไม่กล้าถามสารถีถึงพระราม ไกเกยีไม่ได้ประทับอยู่ที่นี่ ขอให้สารถีกราบทูลตอบโดยไม่ต้องหวาดกลัว
2.57.32
सा तथा उक्त्वा महा राजम् कौसल्या शोक लालसा ।
धरण्याम् निपपात आशु बाष्प विप्लुत भाषिणी ॥ २.५७.३२ ॥
เมื่อนางเกาศัลยาตรัสดังนี้ต่อพระราชาผู้ยิ่งใหญ่แล้ว ด้วยความปรารถนาในความโศก นางก็ทรุดลงกับพื้นทันที ตรัสด้วยเสียงสะอื้นไห้
2.57.33
एवम् विलपतीम् दृष्ट्वा कौसल्याम् पतिताम् भुवि ।
पतिम् च अवेक्ष्य ताः सर्वाः सुस्वरम् रुरुदुः स्त्रियः ॥ २.५७.३३ ॥
เมื่อเห็นพระนางเกาศัลยาคร่ำครวญเช่นนี้และล้มลงกับพื้น และเหลียวมองพระสวามี บรรดาสตรีทั้งหมดก็ร้องไห้เสียงดัง
2.57.34
ततः तम् अन्तः पुर नादम् उत्थितम् ।
समीक्ष्य वृद्धाः तरुणाः च मानवाः ।
स्त्रियः च सर्वा रुरुदुः समन्ततः ।
पुरम् तदा आसीत् पुनर् एव सम्कुलम् ॥ २.५७.३४ ॥
ครั้นได้ยินเสียงคร่ำครวญดังขึ้นจากพระราชวังฝ่ายใน บรรดาผู้เฒ่าและหนุ่มสาว ชายทั้งหลายและสตรีทั้งปวงก็ร้องไห้รอบด้านทุกทิศ เมืองในขณะนั้นก็กลับเต็มไปด้วยความวุ่นวายอีกครั้ง