รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.59
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.59.1
मम तु अश्वा निवृत्तस्य न प्रावर्तन्त वर्त्मनि ।
उष्णम् अश्रु विमुन्चन्तः रामे सम्प्रस्थिते वनम् ॥ २.५९.१ ॥
เมื่อพระรามเสด็จออกไปยังป่า ม้าของข้าพเจ้าที่ถูกหันกลับ ก็ไม่ยอมก้าวไปข้างหน้าบนหนทาง ทั้งหลั่งน้ำตาอันร้อนผ่าว
2.59.2
उभाभ्याम् राज पुत्राभ्याम् अथ कृत्वा अहम् ज्ञलिम् ।
प्रस्थितः रथम् आस्थाय तत् दुह्खम् अपि धारयन् ॥ २.५९.२ ॥
ครั้นแล้ว ข้าพเจ้าได้ประนมมือถวายความเคารพแก่พระกุมารทั้งสอง แล้วก็ออกเดินทาง ขึ้นรถศึก ทั้งยังแบกรับความโศกเศร้านั้นไว้
2.59.3
गुहा इव सार्धम् तत्र एव स्थितः अस्मि दिवसान् बहून् ।
आशया यदि माम् रामः पुनः शब्दापयेद् इति ॥ २.५९.३ ॥
ข้าพเจ้าอยู่ที่นั่นกับทั้งสองพระองค์ประดุจถ้ำแห่งหนึ่งเป็นเวลาหลายวัน ด้วยความหวังว่าหากพระรามจะเรียกข้าพเจ้ากลับไปอีก
2.59.4
विषये ते महा राज माम व्यसन कर्शिताः ।
अपि वृक्षाः परिम्लानः सपुष्प अन्कुर कोरकाः ॥ २.५९.४ ॥
ข้าแต่พระมหากษัตริย์ ในแว่นแคว้นของพระองค์ เมื่อเห็นข้าพเจ้าซูบผอมด้วยความทุกข์ยาก แม้ต้นไม้ก็เหี่ยวเฉาไป ทั้งดอก ใบอ่อน และดอกตูมด้วย
2.59.5
उपतप्तोदका नद्यः पल्वलानि सराम्सि च ।
परिष्कुपलाशानि वनान्युपवनानि च ॥ २.५९.५ ॥
แม่น้ำมีน้ำร้อนระอุ บึงและทะเลสาบก็เช่นกัน ป่าและสวนต่างๆ เต็มไปด้วยใบไม้เหี่ยวแห้ง
2.59.6
न च सर्पन्ति सत्त्वानि व्याला न प्रसरन्ति च ।
राम शोक अभिभूतम् तन् निष्कूजम् अभवद् वनम् ॥ २.५९.६ ॥
สัตว์ทั้งหลายไม่เคลื่อนไหว สัตว์ร้ายก็ไม่ออกเที่ยวเตร่ ป่านี้ถูกความโศกของพระรามครอบงำ จึงเงียบสงัด ไร้เสียงร้องใดๆ
2.59.7
लीन पुष्कर पत्राः च नर इन्द्र कलुष उदकाः ।
सम्तप्त पद्माः पद्मिन्यो लीन मीन विहम्गमाः ॥ २.५९.७ ॥
ข้าแต่จอมนรชน ใบบัวได้จมลงไป น้ำก็ขุ่นมัว บึงบัวดอกบัวถูกแผดเผาจนเหี่ยวเฉา ปลาและนกก็หลบซ่อนตัวไป
2.59.8
जलजानि च पुष्पाणि माल्यानि स्थलजानि च ।
न अद्य भान्ति अल्प गन्धीनि फलानि च यथा पुरम् ॥ २.५९.८ ॥
ดอกไม้ที่เกิดในน้ำและบนบก และพวงมาลัยทั้งหลาย บัดนี้ไม่เปล่งประกายดังแต่ก่อน กลิ่นหอมก็จางลง ผลไม้ในนครก็ไม่เหมือนเดิมเช่นกัน
2.59.9
अत्रोद्यानानि शून्यानि प्रलीनविहगानि च ।
न चाभिरामानारामान् पश्यामि मनुजर्षभ ॥ २.५९.९ ॥
ที่นี่ สวนสาธารณะว่างเปล่า และนกทั้งหลายก็หลบซ่อนไป ข้าแต่บุรุษผู้ประเสริฐ ข้าพเจ้ามิได้เห็นสวนอันน่ารื่นรมย์เลย
2.59.10
प्रविशन्तम् अयोध्याम् माम् न कश्चित् अभिनन्दति ।
नरा रामम् अपश्यन्तः निह्श्वसन्ति मुहुर् मुहुः ॥ २.५९.१० ॥
เมื่อข้าพเจ้าเข้าสู่อโยธยา ไม่มีผู้ใดต้อนรับ ผู้คนเมื่อไม่เห็นพระรามก็ถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า
2.59.11
देव राजरथम् दृष्ट्वा विना राममिहागतम् ।
दुःखादश्रुमुखः सर्वो राजमार्गगतो जनः ॥ २.५९.११ ॥
เมื่อเห็นรถศึกของพระราชามาถึงที่นี่โดยปราศจากพระราม ผู้คนทั้งหมดบนถนนหลวงต่างมีใบหน้าชุ่มไปด้วยน้ำตาแห่งความเศร้าโศก
2.59.12
हर्म्यैः विमानैः प्रासादैः अवेक्ष्य रथम् आगतम् ।
हाहा कार कृता नार्यो राम अदर्शन कर्शिताः ॥ २.५९.१२ ॥
เมื่อเห็นรถศึกมาจากคฤหาสน์ วิมาน และปราสาททั้งหลาย บรรดาสตรีต่างร้องว่า "โอ้! โอ้!" และเพราะไม่อาจเห็นพระราม พวกนางจึงซูบผอมด้วยความทุกข์
2.59.13
आयतैः विमलैः नेत्रैः अश्रु वेग परिप्लुतैः ।
अन्योन्यम् अभिवीक्षन्ते व्यक्तम् आर्ततराः स्त्रियः ॥ २.५९.१३ ॥
ด้วยดวงตาอันยาวงามและใสสะอาด ท่วมท้นด้วยน้ำตาที่ไหลพรั่งพรู บรรดาสตรีผู้เศร้าโศกยิ่งนักต่างจ้องมองหน้ากันอย่างเปิดเผย
2.59.14
न अमित्राणाम् न मित्राणाम् उदासीन जनस्य च ।
अहम् आर्ततया कम्चित् विशेषम् न उपलक्षये ॥ २.५९.१४ ॥
ข้าพเจ้าเต็มไปด้วยความทุกข์ จึงไม่อาจแยกแยะได้เลยว่าผู้ใดเป็นศัตรู ผู้ใดเป็นมิตร หรือผู้ใดเป็นคนที่วางเฉย
2.59.15
अप्रहृष्ट मनुष्या च दीन नाग तुरम्गमा ।
आर्त स्वर परिम्लाना विनिह्श्वसित निह्स्वना ॥ २.५९.१५ ॥
ผู้คนที่นั่นไม่มีความยินดี ช้างและม้าก็ทุกข์ระทม ถูกเสียงร่ำไห้แห่งความทุกข์ทำให้เหี่ยวเฉา เต็มไปด้วยเสียงถอนใจและเสียงอู้อี้
2.59.16
निरानन्दा महा राज राम प्रव्राजन आतुला ।
कौसल्या पुत्र हीना इवायोध्या प्रतिभाति मा मा ॥ २.५९.१६ ॥
ข้าแต่พระมหากษัตริย์ เพราะการเนรเทศพระรามอโยธยาจึงดูไร้ความสุขอย่างที่สุด ประหนึ่งว่าสูญเสียโอรสของพระนางเการเลยา ข้าพเจ้าเห็นดังนั้น
2.59.17
सूतस्य वचनम् श्रुत्वा वाचा परम दीनया ।
बाष्प उपहतया राजा तम् सूतम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.५९.१७ ॥
เมื่อได้ฟังคำของสารถี พระราชาด้วยน้ำเสียงอันอ่อนแรงยิ่งและสะอื้นด้วยน้ำตา จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้แก่สารถีนั้น
2.59.18
कैकेय्या विनियुक्तेन पाप अभिजन भावया ।
मया न मन्त्र कुशलैः वृद्धैः सह समर्थितम् ॥ २.५९.१८ ॥
ข้าพเจ้าถูกนางไกเกยีชักนำและถูกจิตใจอันชั่วช้าต่ำทรามครอบงำ จึงมิได้ปรึกษาหารือเรื่องนี้กับผู้เฒ่าผู้ชำนาญในการวินิจฉัย
2.59.19
न सुहृद्भिर् न च अमात्यैः मन्त्रयित्वा न नैगमैः ।
मया अयम् अर्थः सम्मोहात् स्त्री हेतोह् सहसा कृतः ॥ २.५९.१९ ॥
ข้าพเจ้ามิได้ปรึกษาหารือกับสุหฤท อำมาตย์ หรือผู้อาวุโสของนคร ด้วยความหลงผิด เพราะเห็นแก่สตรีผู้หนึ่ง ข้าพเจ้าจึงตัดสินใจโดยพลการ
2.59.20
भवितव्यतया नूनम् इदम् वा व्यसनम् महत् ।
कुलस्य अस्य विनाशाय प्राप्तम् सूत यदृच्चया ॥ २.५९.२० ॥
เป็นแน่แท้ว่านี่คือการดลของชะตากรรม หรือภัยพิบัติอันยิ่งใหญ่นี้มาถึงโดยบังเอิญ ข้าแต่สารถี เพื่อความพินาศของวงศ์ตระกูลนี้
2.59.21
सूत यद्य् अस्ति ते किम्चिन् मया अपि सुकृतम् कृतम् ।
त्वम् प्रापय आशु माम् रामम् प्राणाः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.५९.२१ ॥
สารถี หากท่านรู้ถึงกุศลกรรมใดที่ข้าพเจ้าเคยทำไว้ ขอจงรีบนำข้าพเจ้าไปหาพระรามเถิด ลมปราณของข้าพเจ้ากำลังเร่งข้าพเจ้าอยู่
2.59.22
यद् यद् या अपि मम एव आज्ञा निवर्तयतु राघवम् ।
न शक्ष्यामि विना राम मुहूर्तम् अपि जीवितुम् ॥ २.५९.२२ ॥
ไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ตาม ด้วยคำบัญชาของข้าพเจ้านี่เอง ขอให้เขาหวนกลับมา ราฆวะเอ๋ย ข้าพเจ้าจะไม่อาจมีชีวิตอยู่ได้แม้เพียงชั่วขณะหนึ่งโดยปราศจากพระราม
2.59.23
अथवा अपि महा बाहुर् गतः दूरम् भविष्यति ।
माम् एव रथम् आरोप्य शीघ्रम् रामाय दर्शय ॥ २.५९.२३ ॥
หรือถ้าผู้มีแขนอันทรงพลังนั้นไปไกลแล้ว ขอจงให้ข้าพเจ้าขึ้นรถ แล้วรีบพาข้าพเจ้าไปให้พระรามทอดพระเนตรเถิด
2.59.24
वृत्त दम्ष्ट्रः महा इष्वासः क्व असौ लक्ष्मण पूर्वजः ।
यदि जीवामि साध्व् एनम् पश्येयम् सह सीतया ॥ २.५९.२४ ॥
ผู้มีฟันเรียงงามนั้น นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ ผู้เป็นพี่ชายของพระลักษมณ์ อยู่ที่ไหนเล่า หากข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่ ขอให้ได้เห็นท่านโดยดีพร้อมกับสีดาเถิด
2.59.25
लोहित अक्षम् महा बाहुम् आमुक्त मणि कुण्डलम् ।
रामम् यदि न पश्यामि गमिष्यामि यम क्षयम् ॥ २.५९.२५ ॥
หากข้าพเจ้าไม่ได้เห็นพระราม ผู้มีดวงตาแดงก่ำ มีแขนใหญ่ ประดับด้วยต่างหูอัญมณี ข้าพเจ้าจะต้องไปสู่ที่อยู่ของพระยม
2.59.26
अतः नु किम् दुह्खतरम् यो अहम् इक्ष्वाकु नन्दनम् ।
इमाम् अवस्थाम् आपन्नो न इह पश्यामि राघवम् ॥ २.५९.२६ ॥
ยิ่งกว่านี้จะมีความทุกข์ใดอีกเล่า ที่ข้าพเจ้าต้องมาถึงสภาพเช่นนี้ และไม่ได้เห็นพระราฆวะ ผู้เป็นที่รื่นรมย์ของราชวงศ์อิกษวากุ ณ ที่นี้
2.59.27
हा राम राम अनुज हा हा वैदेहि तपस्विनी ।
न माम् जानीत दुह्खेन म्रियमाणम् अनाथवत् ॥ २.५९.२७ ॥
วิปโยค พระราม พระราม น้องชายเอ๋ย วิปโยค วิปโยค ไวเทหีผู้ทรงตบะเอ๋ย พวกท่านไม่รู้เลยว่าข้าพเจ้ากำลังจะตายด้วยความเศร้าโศก เหมือนคนไร้ที่พึ่ง
2.59.28
स तेन राजा दुःखेन भृशमर्पितचेतनः ।
अवगाढः सुदुष्पारम् शोकसागमब्रवीत् ॥ २.५९.२८ ॥
พระราชาผู้มีจิตใจถูกความทุกข์นั้นครอบงำจนมืดมัว ทรงจมอยู่ในมหาสมุทรแห่งความโศกซึ่งข้ามได้ยากยิ่ง จึงตรัสออกมา
2.59.29
रामशोकमहाभोगः सीताविरहपारगः ।
श्वसितोर्मिमहावर्तो बाष्पफेनजलाविलः ॥ २.५९.२९ ॥
ความโศกถึงพระรามเป็นดั่งคลื่นใหญ่ ถึงฝั่งไกลแห่งการพลัดพรากจากสีดา มีวังน้ำวนและคลื่นแห่งการถอนใจใหญ่ ขุ่นมัวด้วยน้ำตาและฟองคลื่น
2.59.30
बाहुविक्षेपमीनौघो विक्रन्दितमहास्वनः ।
प्रकीर्णकेशशैवालः कैकेयीबडबामुखः ॥ २.५९.३० ॥
มีฝูงปลาอยู่ในการแกว่งแขน มีเสียงร่ำไห้คร่ำครวญดังกึกก้อง มีเส้นผมกระจัดกระจายดั่งสาหร่าย และนางไกเกยีเป็นดั่งไฟใต้น้ำที่ปากวังน้ำ
2.59.31
ममाश्रुवेगप्रभवः कुब्जावाक्यमहाग्रहः ।
वरवेलो नृशम्साया रामप्रव्राजनायतः ॥ २.५९.३१ ॥
เกิดจากแรงแห่งน้ำตาของข้าพเจ้า มีคลื่นใหญ่คือคำพูดของนางกูจา ชายฝั่งแห่งพรที่ได้มาจากผู้โหดร้าย ทอดยาวไปถึงการเนรเทศพระราม
2.59.32
यस्मिन् बत निमग्नोऽहम् कौसल्ये राघवम् विना ।
दुस्तरः जीवता देवि मया अयम् शोक सागरः ॥ २.५९.३२ ॥
เกาศัลยา ข้าพเจ้าจมลงในมหาสมุทรแห่งความโศกนี้ เพราะปราศจากราฆวะ เทวี สำหรับข้าพเจ้าผู้ยังมีชีวิตอยู่ มหาสมุทรแห่งความโศกนี้ข้ามได้ยากยิ่ง
2.59.33
अशोभनम् यो अहम् इह अद्य राघवम् ।
दिदृक्षमाणो न लभे सलक्ष्मणम्इति इव राजा विलपन् महा यहाशःपपात तूर्णम् शयने स मूर्चितः ॥ २.५९.३३ ॥
"ไม่เป็นการงามเลยที่วันนี้ข้าพเจ้า ผู้ปรารถนาจะเห็นพระรามพร้อมพระลักษมณ์ กลับไม่ได้พบท่าน" พระราชาผู้มีเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ ทรงคร่ำครวญดังนี้ ทรงล้มลงบนที่บรรทมอย่างรวดเร็วและสลบไป
2.59.34
करुणतरम् द्विगुणम् च राम हेतोः ।
वचनम् अनुनिशम्य तस्य देवी ।
भयम् अगमत् पुनर् एव राम माता ॥ २.५९.३४ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพระองค์ ซึ่งน่าสงสารยิ่งนักและเพิ่มขึ้นเป็นสองเท่าเพราะเหตุแห่งพระราม พระเทวีผู้เป็นพระมารดาของพระรามก็เกิดความกลัวขึ้นอีก