Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.61.1
वनम् गते धर्म परे रामे रमयताम् वरे ।
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.६१.१ ॥
Cuando Rāma, dedicado al dharma y el mejor de quienes dan deleite, se había ido al bosque, Kausalyā, llorando y afligida en su corazón, dijo estas palabras a su esposo.
2.61.2
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितम् ते मयद् यशः ।
सानुक्रोशो वदान्यः च प्रिय वादी च राघवः ॥ २.६१.२ ॥
Aunque tu fama es célebre en los tres mundos, Rāghava es compasivo, generoso y hablador de palabras agradables.
2.61.3
कथम् नर वर श्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया ।
दुह्खितौ सुख सम्वृद्धौ वने दुह्खम् सहिष्यतः ॥ २.६१.३ ॥
¡Oh, el mejor de los hombres! ¿Cómo soportarán esos dos hijos, criados en la comodidad, junto con Sītā, el sufrimiento en el bosque, afligidos por la pena?
2.61.4
सा नूनम् तरुणी श्यामा सुकुमारी सुख उचिता ।
कथम् उष्णम् च शीतम् च मैथिली प्रसहिष्यते ॥ २.६१.४ ॥
Ella es sin duda joven, de tez oscura, delicada y digna de comodidad; ¿cómo soportará Maithilī el calor y el frío?
2.61.5
भुक्त्वा अशनम् विशाल अक्षी सूप दम्श अन्वितम् शुभम् ।
वन्यम् नैवारम् आहारम् कथम् सीता उपभोक्ष्यते ॥ २.६१.५ ॥
Habiendo comido buena comida con caldo y salsas, la de ojos grandes Sītā, ¿cómo comerá el grano silvestre nīvāra?
2.61.6
गीत वादित्र निर्घोषम् श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता ।
कथम् क्रव्य अद सिम्हानाम् शब्दम् श्रोष्यति अशोभनम् ॥ २.६१.६ ॥
La irreprochable Sītā, que ha oído el sonido auspicioso de cantos e instrumentos, ¿cómo oirá el rugido inauspicioso de los leones carnívoros?
2.61.7
महा इन्द्र ध्वज सम्काशः क्व नु शेते महा भुजः ।
भुजम् परिघ सम्काशम् उपधाय महा बलः ॥ २.६१.७ ॥
¿Dónde yace ahora Rāma, de grandes brazos, semejante al gran estandarte de Indra, usando como almohada su brazo, semejante a una barra de hierro, él de gran fuerza?
2.61.8
पद्म वर्णम् सुकेश अन्तम् पद्म निह्श्वासम् उत्तमम् ।
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनम् पुष्कर ईक्षणम् ॥ २.६१.८ ॥
¿Cuándo veré el rostro de Rāma, color de loto, de hermosos cabellos en las sienes, excelente, de aliento perfumado como loto, de ojos de loto?
2.61.9
वज्र सारमयम् नूनम् हृदयम् मे न सम्शयः ।
अपश्यन्त्या न तम् यद् वै फलति इदम् सहस्रधा ॥ २.६१.९ ॥
Sin duda mi corazón está hecho de la esencia del diamante, no hay duda; pues sin verlo no se parte en mil pedazos.
2.61.10
यत्त्वया करुणम् कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः ।
निरस्ता परिधावन्ति सुखार्हः कृपणा वने ॥ २.६१.१० ॥
Tú hiciste esta acción despiadada, desechando y expulsando a mis parientes; ellos, dignos de felicidad, ahora vagan miserables por el bosque.
2.61.11
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति ।
जह्याद्राज्यम् च कोशम् च भरतो नोपल्स्ख्यते ॥ २.६१.११ ॥
Si Rāghava regresa en el decimoquinto año, Bharata no abandonaría el reino ni el tesoro; no se le encontrará.
2.61.12
भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वनेव बान्धवान् ।
ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान् ॥ २.६१.१२ ॥
Algunos alimentan a sus propios parientes en el rito del śrāddha; luego, cumplida su tarea, ni siquiera miran a los mejores de los dos veces nacidos.
2.61.13
तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वाम्सश्च द्विजातयः ।
न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः ॥ २.६१.१३ ॥
Allí, los dvijas virtuosos y eruditos, aunque semejantes a los dioses, no se ofenden después aun cuando se les da néctar.
2.61.14
ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुम् द्विजर्षभाः ।
नाभ्युपैतुमलम् प्राज्ञाः शृङ्गच्चेदमिवर्ष्भाः ॥ २.६१.१४ ॥
Incluso cuando los brahmanes están satisfechos, los mejores de los dvijas, aunque sabios, no pueden acudir después a comer, como toros a los que se les cortaron los cuernos.
2.61.15
एवम् कनीयसा भ्रात्रा भुक्तम् राज्यम् विशाम् पते ।
भ्राता ज्येष्ठा वरिष्ठाः च किम् अर्थम् न अवमम्स्यते ॥ २.६१.१५ ॥
Así, oh señor de los pueblos, el reino es disfrutado por el hermano menor; ¿por qué no se respeta al hermano mayor, el más excelente?
2.61.16
न परेण आहृतम् भक्ष्यम् व्याघ्रः खादितुम् इच्चति ।
एवम् एव नर व्याघ्रः पर लीढम् न मम्स्यते ॥ २.६१.१६ ॥
Como el tigre no desea comer alimento traído por otro, así, oh tigre entre los hombres, no acepta lo que otro ha lamido.
2.61.17
हविर् आज्यम् पुरोडाशाः कुशा यूपाः च खादिराः ।
न एतानि यात यामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे ॥ २.६१.१७ ॥
Las ofrendas, la mantequilla clarificada, las tortas sacrificiales, la hierba kuśa y los postes sacrificiales de madera khadira, cuando se han vuelto rancios, no se vuelven a usar en el sacrificio.
2.61.18
तथा हि आत्तम् इदम् राज्यम् हृत साराम् सुराम् इव ।
न अभिमन्तुम् अलम् रामः नष्ट सोमम् इव अध्वरम् ॥ २.६१.१८ ॥
Así, este reino ha sido tomado, como vino al que se le ha robado la esencia; Rāma no puede considerarlo suyo, como un sacrificio que ha perdido su soma.
2.61.19
न एवम् विधम् असत्कारम् राघवो मर्षयिष्यति ।
बलवान् इव शार्दूलो बालधेर् अभिमर्शनम् ॥ २.६१.१९ ॥
Rāghava no soportará tal afrenta, como un tigre poderoso no soporta que le pisen la cola.
2.61.20
नैतस्य सहिता लोका भयम् कुर्युर्महामृधे ।
अधर्मम् त्विह धर्मात्मा लोकम् धर्मेण योजयेत् ॥ २.६१.२० ॥
Ni siquiera los mundos unidos contra él podrían causarle temor en una gran batalla; el de alma justa uniría incluso la injusticia con el dharma.
2.61.21
नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः ।
युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत् ॥ २.६१.२१ ॥
Ciertamente él, de gran valor y poderosos brazos, con flechas doradas quemaría a los seres e incluso a los océanos, como el fin de una edad.
2.61.22
स तादृशः सिम्ह बलो वृषभ अक्षो नर ऋषभः ।
स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेन आत्मजो यथा ॥ २.६१.२२ ॥
Él, de fuerza de león, de ojos de toro, el mejor de los hombres, ha sido abatido por su propio padre, como el nacido del loto abatió a su hijo.
2.61.23
द्विजाति चरितः धर्मः शास्त्र दृष्टः सनातनः ।
यदि ते धर्म निरते त्वया पुत्रे विवासिते ॥ २.६१.२३ ॥
El dharma eterno practicado por los dos veces nacidos y visto en las escrituras — si has desterrado a tu hijo, devoto del dharma...
2.61.24
गतिर् एवाक् पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः ।
तृतीया ज्ञातयो राजमः चतुर्थी न इह विद्यते ॥ २.६१.२४ ॥
El primer refugio de una mujer es su esposo, el segundo su hijo, el tercero sus parientes; oh rey, un cuarto refugio no se encuentra aquí.
2.61.25
तत्र त्वम् चैव मे न अस्ति रामः च वनम् आश्रितः ।
न वनम् गन्तुम् इच्चामि सर्वथा हि हता त्वया ॥ २.६१.२५ ॥
Allí no hay lugar para mí, ni siquiera contigo; Rāma se ha refugiado en el bosque. No quiero ir al bosque; de todas las maneras, me has destruido.
2.61.26
हतम् त्वया राज्यम् इदम् सराष्ट्रम् ।
हतः तथा आत्मा सह मन्त्रिभिः च ।
हता सपुत्रा अस्मि हताः च पौराः ।
सुतः च भार्या च तव प्रहृष्टौ ॥ २.६१.२६ ॥
Por ti este reino, junto con su territorio, ha sido destruido; el propio rey ha sido aniquilado con sus ministros. Yo he sido destruida con mi hijo, y los ciudadanos también; tu hijo y tu esposa, en cambio, están alegres.
2.61.27
इमाम् गिरम् दारुण शब्द सम्श्रिताम् ।
निशम्य राजा अपि मुमोह दुह्खितः ।
ततः स शोकम् प्रविवेश पार्थिवः ।
स्वदुष्कृतम् च अपि पुनः तदा अस्मरत् ॥ २.६१.२७ ॥
Al oír este discurso cargado de palabras terribles, también el rey quedó desvanecido por el dolor. Entonces el monarca se hundió en la aflicción, y en ese momento recordó de nuevo su propio mal acto.