รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.61.1
वनम् गते धर्म परे रामे रमयताम् वरे ।
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.६१.१ ॥
เมื่อพระรามผู้ยึดมั่นในธรรม และเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ให้ความยินดี เสด็จเข้าป่าไปแล้ว พระนางเกาศัลยาทรงร่ำไห้ มีพระทัยเจ็บปวด จึงตรัสถ้อยคำนี้แก่พระสวามี
2.61.2
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितम् ते मयद् यशः ।
सानुक्रोशो वदान्यः च प्रिय वादी च राघवः ॥ २.६१.२ ॥
แม้ชื่อเสียงของพระองค์จะเลื่องลือไปทั่วสามโลก แต่พระราฆวะเป็นผู้มีเมตตา ใจกว้าง และกล่าววาจาอ่อนหวาน
2.61.3
कथम् नर वर श्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया ।
दुह्खितौ सुख सम्वृद्धौ वने दुह्खम् सहिष्यतः ॥ २.६१.३ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ สองกุมารนั้นซึ่งเติบโตมาด้วยความสุขสบาย จะทนทุกข์ยากในป่าได้อย่างไร พร้อมทั้งนางสีดา ทั้งสองคงมีความเศร้าโศกเป็นแน่
2.61.4
सा नूनम् तरुणी श्यामा सुकुमारी सुख उचिता ।
कथम् उष्णम् च शीतम् च मैथिली प्रसहिष्यते ॥ २.६१.४ ॥
นางคงยังสาวและมีผิวคล้ำ อ่อนโยน และควรแก่ความสุขสบาย นางไมถิลีจะทนความร้อนและความหนาวได้อย่างไร
2.61.5
भुक्त्वा अशनम् विशाल अक्षी सूप दम्श अन्वितम् शुभम् ।
वन्यम् नैवारम् आहारम् कथम् सीता उपभोक्ष्यते ॥ २.६१.५ ॥
นางสีดาผู้มีดวงตากว้างเคยเสวยอาหารชั้นเลิศพร้อมน้ำแกงและเครื่องปรุง บัดนี้นางจะกินข้าวนีวาระป่าได้อย่างไร
2.61.6
गीत वादित्र निर्घोषम् श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता ।
कथम् क्रव्य अद सिम्हानाम् शब्दम् श्रोष्यति अशोभनम् ॥ २.६१.६ ॥
นางสีดาผู้ไร้มลทิน เคยได้ยินเสียงเพลงและเครื่องดนตรีอันเป็นมงคล บัดนี้นางจะได้ยินเสียงคำรามอันน่าสะพรึงของสิงโตผู้กินเนื้อได้อย่างไร
2.61.7
महा इन्द्र ध्वज सम्काशः क्व नु शेते महा भुजः ।
भुजम् परिघ सम्काशम् उपधाय महा बलः ॥ २.६१.७ ॥
พระรามผู้มีพระพาหาใหญ่ ประดุจธงแห่งพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ บัดนี้จะทรงบรรทมอยู่ที่ไหนหนอ ทรงใช้พระพาหาที่แข็งดุจลูกกลิ้งเหล็กเป็นหมอนรอง ผู้มีพลังอันยิ่งใหญ่
2.61.8
पद्म वर्णम् सुकेश अन्तम् पद्म निह्श्वासम् उत्तमम् ।
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनम् पुष्कर ईक्षणम् ॥ २.६१.८ ॥
เมื่อไรหนอ ข้าจะได้เห็นพระพักตร์ของพระรามที่มีสีดุจดอกบัว มีปลายเส้นพระเกศางดงาม ประเสริฐ มีลมหายใจหอมดุจดอกบัว และมีพระเนตรดุจดอกบัว
2.61.9
वज्र सारमयम् नूनम् हृदयम् मे न सम्शयः ।
अपश्यन्त्या न तम् यद् वै फलति इदम् सहस्रधा ॥ २.६१.९ ॥
หัวใจของข้าคงทำด้วยแก่นเพชรเป็นแน่ ไม่ต้องสงสัยเลย เพราะเมื่อไม่ได้เห็นพระองค์ มันยังไม่แตกออกเป็นพันเสี่ยง
2.61.10
यत्त्वया करुणम् कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः ।
निरस्ता परिधावन्ति सुखार्हः कृपणा वने ॥ २.६१.१० ॥
การกระทำอันไร้ความเมตตานี้ ท่านได้กระทำไว้แล้ว ขับไล่ญาติของข้าให้ออกไป บัดนี้พวกเขาผู้น่าจะได้รับความสุข ต้องเร่ร่อนอย่างน่าสงสารอยู่ในป่า
2.61.11
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति ।
जह्याद्राज्यम् च कोशम् च भरतो नोपल्स्ख्यते ॥ २.६१.११ ॥
หากพระราฆวะเสด็จกลับมาอีกในปีที่สิบห้า ภรตก็คงจะไม่สละราชสมบัติและคลังทรัพย์ เขาจะไม่ปรากฏให้เห็นเลย
2.61.12
भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वनेव बान्धवान् ।
ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान् ॥ २.६१.१२ ॥
ว่ากันว่า ในพิธีศราทธา บางคนเลี้ยงดูเฉพาะญาติของตนเอง แต่เมื่อกิจของตนสำเร็จแล้ว ภายหลังกลับไม่เหลียวแลแม้แต่ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติ
2.61.13
तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वाम्सश्च द्विजातयः ।
न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः ॥ २.६१.१३ ॥
ในที่นั้น ทวิชาติผู้มีคุณธรรมและมีความรู้ แม้จะเป็นดุจเทพเจ้า ภายหลังก็ไม่ถือโกรธแม้จะได้รับน้ำอมฤต
2.61.14
ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुम् द्विजर्षभाः ।
नाभ्युपैतुमलम् प्राज्ञाः शृङ्गच्चेदमिवर्ष्भाः ॥ २.६१.१४ ॥
แม้เมื่อพราหมณ์อิ่มหนำแล้ว ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชาติผู้มีปัญญา ก็ไม่อาจเข้าไปรับประทานภายหลังได้ ประดุจโคผู้ที่ถูกตัดเขาเสียแล้ว
2.61.15
एवम् कनीयसा भ्रात्रा भुक्तम् राज्यम् विशाम् पते ।
भ्राता ज्येष्ठा वरिष्ठाः च किम् अर्थम् न अवमम्स्यते ॥ २.६१.१५ ॥
โอ้เจ้าแห่งประชาชน ราชสมบัติจึงตกเป็นของน้องชายผู้อ่อนวัยกว่าเช่นนี้ เหตุใดพี่ชายผู้เป็นใหญ่และประเสริฐที่สุดจึงไม่ได้รับความเคารพ
2.61.16
न परेण आहृतम् भक्ष्यम् व्याघ्रः खादितुम् इच्चति ।
एवम् एव नर व्याघ्रः पर लीढम् न मम्स्यते ॥ २.६१.१६ ॥
เสือโคร่งย่อมไม่ประสงค์จะกินอาหารที่ผู้อื่นนำมา โอ้เสือโคร่งแห่งมนุษย์ ฉันใดก็ฉันนั้น ผู้มีธรรมย่อมไม่ยอมรับสิ่งที่ผู้อื่นเลียแล้ว
2.61.17
हविर् आज्यम् पुरोडाशाः कुशा यूपाः च खादिराः ।
न एतानि यात यामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे ॥ २.६१.१७ ॥
เครื่องบูชา เนยใส ขนมบูชายัญ หญ้ากุศะ และเสาบูชายัญไม้ขทิระ เมื่อเก่าเสื่อมคุณค่าแล้ว ย่อมไม่ถูกนำมาใช้ในพิธียัญอีก
2.61.18
तथा हि आत्तम् इदम् राज्यम् हृत साराम् सुराम् इव ।
न अभिमन्तुम् अलम् रामः नष्ट सोमम् इव अध्वरम् ॥ २.६१.१८ ॥
ฉันใดก็ฉันนั้น ราชสมบัตินี้ถูกแย่งไปแล้ว ประดุจสุราที่สิ้นรสชาติ พระรามไม่อาจถือเอาว่าเป็นของพระองค์ได้ ประดุจพิธียัญที่สิ้นโสมแล้ว
2.61.19
न एवम् विधम् असत्कारम् राघवो मर्षयिष्यति ।
बलवान् इव शार्दूलो बालधेर् अभिमर्शनम् ॥ २.६१.१९ ॥
พระราฆวะจะไม่ทรงยอมรับการดูหมิ่นเช่นนี้ ดุจเสือโคร่งผู้ทรงพลังที่ไม่ยอมให้ใครมาแตะต้องหางของตน
2.61.20
नैतस्य सहिता लोका भयम् कुर्युर्महामृधे ।
अधर्मम् त्विह धर्मात्मा लोकम् धर्मेण योजयेत् ॥ २.६१.२० ॥
แม้โลกทั้งหลายรวมกันต่อต้านพระองค์ ก็ไม่อาจทำให้พระองค์เกรงกลัวในการรบอันยิ่งใหญ่ได้ ผู้มีจิตใจชอบธรรมย่อมนำแม้อธรรมมาประสานกับธรรมได้
2.61.21
नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः ।
युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत् ॥ २.६१.२१ ॥
แท้จริงแล้วพระองค์ผู้มีพลังยิ่งใหญ่และแขนทรงพลังนั้น ด้วยลูกศรทองคำจะเผาสรรพสัตว์และแม้แต่มหาสมุทรให้มอดไหม้ ดุจเมื่อสิ้นยุค
2.61.22
स तादृशः सिम्ह बलो वृषभ अक्षो नर ऋषभः ।
स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेन आत्मजो यथा ॥ २.६१.२२ ॥
พระองค์ผู้มีกำลังดุจราชสีห์ มีดวงตาดุจโคผู้ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์นั้น บัดนี้ถูกพระบิดาของพระองค์เองปลงพระชนม์ ดุจดังที่พระผู้เกิดจากดอกบัวปลงชีวิตบุตรของตนเอง
2.61.23
द्विजाति चरितः धर्मः शास्त्र दृष्टः सनातनः ।
यदि ते धर्म निरते त्वया पुत्रे विवासिते ॥ २.६१.२३ ॥
ธรรมอันเป็นนิรันดร์ที่ปฏิบัติโดยผู้เกิดสองครั้งและปรากฏในคัมภีร์ศาสตร์นั้น หากท่านได้ขับไล่บุตรของท่านผู้ยินดีในธรรม ไปเสียจากนคร...
2.61.24
गतिर् एवाक् पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः ।
तृतीया ज्ञातयो राजमः चतुर्थी न इह विद्यते ॥ २.६१.२४ ॥
ที่พึ่งแรกของสตรีคือสามี ที่พึ่งที่สองคือบุตร ที่พึ่งที่สามคือญาติพี่น้อง ข้าแต่พระราชา ที่พึ่งที่สี่ย่อมไม่มีในที่นี้
2.61.25
तत्र त्वम् चैव मे न अस्ति रामः च वनम् आश्रितः ।
न वनम् गन्तुम् इच्चामि सर्वथा हि हता त्वया ॥ २.६१.२५ ॥
ในที่นั้น สำหรับหม่อมฉันไม่มีทั้งพระองค์และสิ่งอื่นใดเหลืออยู่ พระรามได้เข้าไปอาศัยในป่าแล้ว หม่อมฉันไม่ประสงค์จะไปยังป่า เพราะพระองค์ได้ทำลายหม่อมฉันโดยประการทั้งปวง
2.61.26
हतम् त्वया राज्यम् इदम् सराष्ट्रम् ।
हतः तथा आत्मा सह मन्त्रिभिः च ।
हता सपुत्रा अस्मि हताः च पौराः ।
सुतः च भार्या च तव प्रहृष्टौ ॥ २.६१.२६ ॥
พระองค์ได้ทำลายราชอาณาจักรนี้พร้อมทั้งแว่นแคว้น พระมหากษัตริย์เองก็ถูกทำลายพร้อมกับเหล่ามนตรี หม่อมฉันถูกทำลายพร้อมกับบุตร ชาวนครก็ถูกทำลาย ส่วนบุตรและภริยาของพระองค์กลับปีติยินดี
2.61.27
इमाम् गिरम् दारुण शब्द सम्श्रिताम् ।
निशम्य राजा अपि मुमोह दुह्खितः ।
ततः स शोकम् प्रविवेश पार्थिवः ।
स्वदुष्कृतम् च अपि पुनः तदा अस्मरत् ॥ २.६१.२७ ॥
เมื่อได้ฟังถ้อยคำนั้น ซึ่งเต็มไปด้วยเสียงอันน่าสะพรึงกลัว พระราชาก็หมดสติไปด้วยความโศกเศร้า จากนั้นพระมหากษัตริย์ก็จมลงสู่ความโศก และในขณะนั้นก็ระลึกถึงความผิดของตนเองอีกครั้ง