വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.61
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.61.1
वनम् गते धर्म परे रामे रमयताम् वरे ।
कौसल्या रुदती स्वार्ता भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.६१.१ ॥
ധർമ്മപരായണനും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ രാമൻ വനത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ദുഃഖിതയായ കൗസല്യ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് തന്റെ ഭർത്താവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.61.2
यद्यपि त्रिषु लोकेषु प्रथितम् ते मयद् यशः ।
सानुक्रोशो वदान्यः च प्रिय वादी च राघवः ॥ २.६१.२ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ യശസ്സ് പ്രസിദ്ധമാണെങ്കിലും, രാഘവൻ ദയാലുവും ഉദാരനും പ്രിയവാക്കു പറയുന്നവനുമാണ്.
2.61.3
कथम् नर वर श्रेष्ठ पुत्रौ तौ सह सीतया ।
दुह्खितौ सुख सम्वृद्धौ वने दुह्खम् सहिष्यतः ॥ २.६१.३ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, സുഖത്തിൽ വളർന്ന ആ രണ്ടു പുത്രന്മാരും സീതയോടൊപ്പം വനത്തിൽ ദുഃഖത്തോടെ എങ്ങനെ കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിക്കും?
2.61.4
सा नूनम् तरुणी श्यामा सुकुमारी सुख उचिता ।
कथम् उष्णम् च शीतम् च मैथिली प्रसहिष्यते ॥ २.६१.४ ॥
അവൾ തീർച്ചയായും യുവതിയും ശ്യാമവർണ്ണയും സുകുമാരിയും സുഖത്തിന് യോഗ്യയുമാണ്; മൈഥിലി ചൂടും തണുപ്പും എങ്ങനെ സഹിക്കും?
2.61.5
भुक्त्वा अशनम् विशाल अक्षी सूप दम्श अन्वितम् शुभम् ।
वन्यम् नैवारम् आहारम् कथम् सीता उपभोक्ष्यते ॥ २.६१.५ ॥
വിശാലാക്ഷിയായ സീത, സൂപ്പും കറികളുമായി നല്ല ഭക്ഷണം കഴിച്ചവൾ; കാട്ടിലെ നീവാരധാന്യം എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കും?
2.61.6
गीत वादित्र निर्घोषम् श्रुत्वा शुभम् अनिन्दिता ।
कथम् क्रव्य अद सिम्हानाम् शब्दम् श्रोष्यति अशोभनम् ॥ २.६१.६ ॥
ഗീതത്തിന്റെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും ശുഭമായ ഒച്ച കേട്ട നിർദോഷയായ സീത, മാംസഭുക്കായ സിംഹങ്ങളുടെ അശുഭ ഗർജ്ജനം എങ്ങനെ കേൾക്കും?
2.61.7
महा इन्द्र ध्वज सम्काशः क्व नु शेते महा भुजः ।
भुजम् परिघ सम्काशम् उपधाय महा बलः ॥ २.६१.७ ॥
മഹേന്ദ്രധ്വജത്തിനു സമാനനായ മഹാബാഹുവായ രാമൻ ഇപ്പോൾ എവിടെയാണ് കിടക്കുന്നത്? ഇരുമ്പുദണ്ഡുപോലുള്ള തന്റെ ഭുജം തലയണയാക്കി ആ മഹാബലൻ എവിടെ ഉറങ്ങുന്നു?
2.61.8
पद्म वर्णम् सुकेश अन्तम् पद्म निह्श्वासम् उत्तमम् ।
कदा द्रक्ष्यामि रामस्य वदनम् पुष्कर ईक्षणम् ॥ २.६१.८ ॥
താമരനിറമുള്ളവനും സുന്ദരമായ മുടിയിഴകളുള്ളവനും താമരമണമുള്ള ശ്വാസമുള്ള ഉത്തമനും താമരക്കണ്ണുള്ളവനുമായ രാമന്റെ മുഖം ഞാൻ എപ്പോൾ കാണും?
2.61.9
वज्र सारमयम् नूनम् हृदयम् मे न सम्शयः ।
अपश्यन्त्या न तम् यद् वै फलति इदम् सहस्रधा ॥ २.६१.९ ॥
എന്റെ ഹൃദയം വജ്രസാരംകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയതാണ്, സംശയമില്ല; അവനെ കാണാതെയും അത് ആയിരം കഷണങ്ങളായി പൊട്ടിപ്പോകുന്നില്ലല്ലോ.
2.61.10
यत्त्वया करुणम् कर्म व्यपोह्य मम बान्धवाः ।
निरस्ता परिधावन्ति सुखार्हः कृपणा वने ॥ २.६१.१० ॥
നീ എന്റെ ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിച്ച് പുറന്തള്ളി ഇത്രയും ദയയില്ലാത്ത കർമ്മം ചെയ്തു; സുഖത്തിന് അർഹരായവർ ഇപ്പോൾ കാട്ടിൽ ദീനരായി അലയുന്നു.
2.61.11
यदि पञ्चदशे वर्षे राघवः पुनरेष्यति ।
जह्याद्राज्यम् च कोशम् च भरतो नोपल्स्ख्यते ॥ २.६१.११ ॥
പതിനഞ്ചാം വർഷത്തിൽ രാഘവൻ തിരിച്ചുവന്നാൽ, ഭരതൻ രാജ്യവും ഖജനാവും ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല; അവനെ കണ്ടെത്താനാവില്ല.
2.61.12
भोजयन्ति किल श्राद्धे केचित्स्वनेव बान्धवान् ।
ततः पश्चात्समीक्षन्ते कृतकार्या द्विजर्षभान् ॥ २.६१.१२ ॥
ചിലർ ശ്രാദ്ധത്തിൽ സ്വന്തം ബന്ധുക്കൾക്കുതന്നെ ഭക്ഷണം നൽകുന്നു; പിന്നീട്, കാര്യം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠരായ ബ്രാഹ്മണരെപ്പോലും അവർ തിരിഞ്ഞുനോക്കുന്നില്ല.
2.61.13
तत्र ये गुणवन्तश्च विद्वाम्सश्च द्विजातयः ।
न पश्चात्तेऽभिमन्यन्ते सुधामपि सुरोपमाः ॥ २.६१.१३ ॥
അവിടെ ഗുണവാന്മാരും വിദ്വാന്മാരുമായ ദ്വിജന്മാർ, ദേവതുല്യരാണെങ്കിലും, അമൃതു തന്നെ ലഭിച്ചാലും പിന്നീട് അതിൽ പരിഭവിക്കുന്നില്ല.
2.61.14
ब्राह्मणेष्वपि तृप्तेषु पश्चाद्भोक्तुम् द्विजर्षभाः ।
नाभ्युपैतुमलम् प्राज्ञाः शृङ्गच्चेदमिवर्ष्भाः ॥ २.६१.१४ ॥
ബ്രാഹ്മണർ തൃപ്തരായ ശേഷവും, പിന്നീട് ഭക്ഷിക്കാൻ ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാർ, ജ്ഞാനികളായാലും, എത്താൻ കഴിയുന്നില്ല; കൊമ്പു മുറിഞ്ഞ കാളകളെപ്പോലെ.
2.61.15
एवम् कनीयसा भ्रात्रा भुक्तम् राज्यम् विशाम् पते ।
भ्राता ज्येष्ठा वरिष्ठाः च किम् अर्थम् न अवमम्स्यते ॥ २.६१.१५ ॥
ഇങ്ങനെ, പ്രജാപതേ, ഇളയ സഹോദരനാൽ രാജ്യം ഭുജിക്കപ്പെടുന്നു; മൂത്തവനും ശ്രേഷ്ഠനുമായ സഹോദരൻ എന്തിനാണ് അവഗണിക്കപ്പെടുന്നത്?
2.61.16
न परेण आहृतम् भक्ष्यम् व्याघ्रः खादितुम् इच्चति ।
एवम् एव नर व्याघ्रः पर लीढम् न मम्स्यते ॥ २.६१.१६ ॥
കടുവ മറ്റൊരാൾ കൊണ്ടുവന്ന ഇരയെ തിന്നാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; അതുപോലെ തന്നെ, നരവ്യാഘ്രമേ, മറ്റൊരാൾ നക്കിയത് അത് സമ്മതിക്കുന്നില്ല.
2.61.17
हविर् आज्यम् पुरोडाशाः कुशा यूपाः च खादिराः ।
न एतानि यात यामानि कुर्वन्ति पुनर् अध्वरे ॥ २.६१.१७ ॥
ഹവിസ്സ്, നെയ്യ്, പുരോഡാശം, ദർഭ, ഖദിരത്തടിയുള്ള യൂപങ്ങൾ—ഇവ യാതയാമമായാൽ യാഗത്തിൽ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.
2.61.18
तथा हि आत्तम् इदम् राज्यम् हृत साराम् सुराम् इव ।
न अभिमन्तुम् अलम् रामः नष्ट सोमम् इव अध्वरम् ॥ २.६१.१८ ॥
അതുപോലെ, സാരം അപഹരിക്കപ്പെട്ട മദ്യംപോലെ ഈ രാജ്യം കൈവശപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സോമം നഷ്ടപ്പെട്ട യാഗംപോലെ, ഇത് തന്റേതെന്ന് രാമന് കരുതാനാവില്ല.
2.61.19
न एवम् विधम् असत्कारम् राघवो मर्षयिष्यति ।
बलवान् इव शार्दूलो बालधेर् अभिमर्शनम् ॥ २.६१.१९ ॥
രാഘവൻ ഇത്തരം അപമാനം സഹിക്കുകയില്ല; ബലവാനായ കടുവ വാലിൽ ചവിട്ടപ്പെടുന്നത് സഹിക്കാത്തതുപോലെ.
2.61.20
नैतस्य सहिता लोका भयम् कुर्युर्महामृधे ।
अधर्मम् त्विह धर्मात्मा लोकम् धर्मेण योजयेत् ॥ २.६१.२० ॥
മഹായുദ്ധത്തിൽ അവനെതിരെ ഒന്നിച്ച ലോകങ്ങൾക്കും ഭയം ജനിപ്പിക്കാനാവില്ല; ധർമ്മാത്മാവ് അധർമ്മത്തെയും ധർമ്മത്തോടു ചേർക്കും.
2.61.21
नन्वसौ काञ्चनैर्बाणैर्महावीर्यो महाभुजः ।
युगान्त इव भूतानि सागरानपि निर्दहेत् ॥ २.६१.२१ ॥
തീർച്ചയായും ആ മഹാവീര്യൻ, വിശാലഭുജൻ, സ്വർണ്ണബാണങ്ങളാൽ യുഗാന്തംപോലെ ജീവജാലങ്ങളെയും സമുദ്രങ്ങളെയും പോലും ദഹിപ്പിക്കും.
2.61.22
स तादृशः सिम्ह बलो वृषभ अक्षो नर ऋषभः ।
स्वयम् एव हतः पित्रा जलजेन आत्मजो यथा ॥ २.६१.२२ ॥
സിംഹബലവും വൃഷഭനേത്രവുമുള്ള ആ നരശ്രേഷ്ഠൻ, താമരയിൽ ജനിച്ചവൻ തന്റെ പുത്രനെ വധിച്ചതുപോലെ, പിതാവിനാൽത്തന്നെ സ്വയം ഹനിക്കപ്പെട്ടു.
2.61.23
द्विजाति चरितः धर्मः शास्त्र दृष्टः सनातनः ।
यदि ते धर्म निरते त्वया पुत्रे विवासिते ॥ २.६१.२३ ॥
ദ്വിജർ ആചരിക്കുന്നതും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കാണുന്നതുമായ സനാതനധർമ്മം — ധർമ്മനിരതനായ പുത്രനെ നീ വനവാസത്തിനയച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ...
2.61.24
गतिर् एवाक् पतिर् नार्या द्वितीया गतिर् आत्मजः ।
तृतीया ज्ञातयो राजमः चतुर्थी न इह विद्यते ॥ २.६१.२४ ॥
സ്ത്രീക്ക് ആദ്യ ആശ്രയം ഭർത്താവ്; രണ്ടാമത്തേത് പുത്രൻ; മൂന്നാമത്തേത് ബന്ധുക്കൾ; രാജാവേ, നാലാമത്തേത് ഇവിടെ കാണുന്നില്ല.
2.61.25
तत्र त्वम् चैव मे न अस्ति रामः च वनम् आश्रितः ।
न वनम् गन्तुम् इच्चामि सर्वथा हि हता त्वया ॥ २.६१.२५ ॥
അവിടെ നിനക്കും എനിക്കും ഇടമില്ല; രാമൻ വനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; എല്ലാ വിധത്തിലും നീ എന്നെ നശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
2.61.26
हतम् त्वया राज्यम् इदम् सराष्ट्रम् ।
हतः तथा आत्मा सह मन्त्रिभिः च ।
हता सपुत्रा अस्मि हताः च पौराः ।
सुतः च भार्या च तव प्रहृष्टौ ॥ २.६१.२६ ॥
നീ ഈ രാജ്യത്തെ രാഷ്ട്രത്തോടൊപ്പം നശിപ്പിച്ചു; മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം രാജാവും നശിച്ചു. മകനോടൊപ്പം ഞാനും നശിച്ചു, പൗരന്മാരും നശിച്ചു; നിന്റെ മകനും ഭാര്യയും സന്തോഷിക്കുന്നു.
2.61.27
इमाम् गिरम् दारुण शब्द सम्श्रिताम् ।
निशम्य राजा अपि मुमोह दुह्खितः ।
ततः स शोकम् प्रविवेश पार्थिवः ।
स्वदुष्कृतम् च अपि पुनः तदा अस्मरत् ॥ २.६१.२७ ॥
ഭയങ്കരമായ വാക്കുകൾ നിറഞ്ഞ ഈ വചനം കേട്ട് രാജാവും ദുഃഖത്താൽ മോഹാലസ്യപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ആ രാജാവ് ശോകത്തിൽ മുങ്ങി; സ്വന്തം ദുഷ്‌കർമ്മം വീണ്ടും ഓർത്തു.