বাল্মীকি রামায়ণ · সর্গ 2.68
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.68.1
तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा वसिष्ठः प्रत्युवाच ह ।
मित्र अमात्य गणान् सर्वान् ब्राह्मणाम्स् तान् इदम् वचः ॥ २.६८.१ ॥
তাঁদের সেই কথা শুনে বশিষ্ঠ মিত্র, অমাত্যগণ ও সমস্ত ব্রাহ্মণদের উদ্দেশে এই বাক্য বললেন।
2.68.2
यद् असौ मातुल कुले पुरे राज गृहे सुखी ।
भरतः वसति भ्रात्रा शत्रुघ्नेन समन्वितः ॥ २.६८.२ ॥
মামার বাড়িতে, রাজগৃহ নগরে, ভ্রাতা শত্রুঘ্নের সঙ্গে সুখে বসবাসরত ভরত।
2.68.3
तत् शीघ्रम् जवना दूता गच्चन्तु त्वरितैः हयैः ।
आनेतुम् भ्रातरौ वीरौ किम् समीक्षामहे वयम् ॥ २.६८.३ ॥
অতএব দ্রুতগামী দূতেরা দ্রুতগতির অশ্বে শীঘ্র গিয়ে বীর দুই ভ্রাতাকে নিয়ে আসুক। আমরা কেন অপেক্ষা করব?
2.68.4
गच्चन्तु इति ततः सर्वे वसिष्ठम् वाक्यम् अब्रुवन् ।
तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा वसिष्ठो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ २.६८.४ ॥
'যাক' — এরপর সকলে বশিষ্ঠকে এই কথা বললেন। তাঁদের সেই কথা শুনে বশিষ্ঠ এই বাক্য বললেন।
2.68.5
एहि सिद्ध अर्थ विजय जयन्त अशोक नन्दन ।
श्रूयताम् इतिकर्तव्यम् सर्वान् एव ब्रवीमि वः ॥ २.६८.५ ॥
এসো, হে সিদ্ধার্থ, বিজয়, জয়ন্ত, অশোক, নন্দন! যা করণীয় তা শোনো; আমি তোমাদের সকলকেই এই কথাই বলছি।
2.68.6
पुरम् राज गृहम् गत्वा शीघ्रम् शीघ्र जवैः हयैः ।
त्यक्त शोकैः इदम् वाच्यः शासनात् भरतः मम ॥ २.६८.६ ॥
রাজগৃহ নগরে গিয়ে, দ্রুতগতির অশ্বে শীঘ্র, শোকমুক্ত হয়ে, আমার আদেশে ভরতকে এ কথা বলতে হবে।
2.68.7
पुरोहितः त्वाम् कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.६८.७ ॥
পুরোহিত ও সকল মন্ত্রী তোমাকে কুশল জানিয়েছেন; জরুরি কাজের জন্য তোমার দ্রুত যাত্রা করা উচিত।
2.68.8
मा च अस्मै प्रोषितम् रामम् मा च अस्मै पितरम् मृतम् ।
भवन्तः शम्सिषुर् गत्वा राघवाणाम् इमम् क्षयम् ॥ २.६८.८ ॥
প্রবাসী রামের কথা বা মৃত পিতার কথা তাকে বোলো না; রাঘবদের এই বিনাশের কথাও বোলো না।
2.68.9
कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च ।
क्षिप्रम् आदाय राज्ञः च भरतस्य च गच्चत ॥ २.६८.९ ॥
রেশমী বস্ত্র ও উৎকৃষ্ট অলংকার দ্রুত নিয়ে রাজা ও ভরতের কাছে যাও।
2.68.10
दत्तपथ्यशना दूताजग्मुः स्वम् स्वम् निवेशनम् ।
केकयाम्स्ते गमिष्यन्तो हयानारुह्य सम्मतान् ॥ २.६८.१० ॥
পথের খাবার দেওয়া হলে দূতেরা প্রত্যেকে নিজ নিজ গৃহে ফিরে গেল; তারপর উৎকৃষ্ট ঘোড়ায় চড়ে কেকয়ের দিকে যাত্রা করবে।
2.68.11
ततः प्रास्थानिकम् कृत्वा कार्यशेषमनन्तरम् ।
वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञाता दूताः सम्त्वरिता ययुः ॥ २.६८.११ ॥
তারপর যাত্রার প্রস্তুতি ও বাকি কাজ সম্পন্ন করে, বশিষ্ঠের অনুমতি পেয়ে দূতেরা দ্রুত রওনা দিল।
2.68.12
न्यन्तेनापरतालस्य प्रलम्बस्योत्तरम् प्रति ।
निषेवमाणास्ते जग्मुर्नदीम् मध्येन मालिनीम् ॥ २.६८.१२ ॥
অপরতালের নিচ দিয়ে, প্রলম্বের উত্তর দিকে যেতে যেতে তারা মালিনী নদীর মধ্য দিয়ে গেল।
2.68.13
ते हस्तिनापुरे गङ्गाम् तीर्त्वा प्रत्यङ्मुखा ययुः ।
पाञलदेशमासाद्य मध्येन कुरुजाङ्गलम् ॥ २.६८.१३ ॥
তাঁরা হস্তিনাপুরে গঙ্গা পার হয়ে পশ্চিমমুখী হয়ে চললেন; পাঞ্চাল দেশে পৌঁছে কুরুজাঙ্গলের মধ্য দিয়ে গেলেন।
2.68.14
सराम्सि च सुपूर्णानि नदीश्च विमलोदकाः ।
निरीक्षमाणास्ते जग्मुर्दूताः कार्यवशाद्द्रुतम् ॥ २.६८.१४ ॥
পূর্ণ সরোবর ও স্বচ্ছ জলের নদী দেখতে দেখতে সেই দূতেরা কার্যবশত দ্রুত চলে গেলেন।
2.68.15
ते प्रसन्नोदकाम् दिव्याम् नानाविहगसेविताम् ।
उपातिजग्मुर्वेगेन शरदण्डाम् जनाकुलाम् ॥ २.६८.१५ ॥
স্বচ্ছ জলের, দিব্য, নানা পাখির আবাস, জনাকীর্ণ শরদণ্ডা তাঁরা বেগে অতিক্রম করলেন।
2.68.16
निकूलवृक्षमासाद्य दिव्यम् सत्योपयाचनम् ।
अभिगम्याभिवाद्यम् तम् कुलिङ्गाम् प्राविशन् पुरीम् ॥ २.६८.१६ ॥
নিকূল বৃক্ষের কাছে পৌঁছে, দিব্য সত্যোপযাচন স্থানে গিয়ে তাঁকে প্রণাম করে তাঁরা কুলিঙ্গা নগরীতে প্রবেশ করলেন।
2.68.17
अभिकालम् ततः प्राप्यते बोधिभवनाच्च्युताम् ।
पितृपैतामहीम् पुण्याम् तेरुरिक्षुमतीम् नदीम् ॥ २.६८.१७ ॥
তারপর যথাসময়ে বোধি-ভবন থেকে প্রবাহিত, পিতৃ-পিতামহের পবিত্র ইক্ষুমতী নদী তাঁরা পার হলেন।
2.68.18
अवेक्स्याञ्जलिपानाम्श्च ब्राह्मणान् वेदपारगान् ।
ययुर्मध्येन बाह्लीकान् सुदामानम् च पर्वतम् ॥ २.६८.१८ ॥
অঞ্জলিতে জল পান করা, বেদপারঙ্গম ব্রাহ্মণদের দেখে তাঁরা বাহ্লীকদের মধ্য দিয়ে সুদামন পর্বতের দিকে গেলেন।
2.68.19
विष्णोः पदम् प्रेक्षमाणा विपाशाम् चापि शाल्मालीम् ।
नदीर्वापीस्तटाकानि पल्वलानि सराम्सि च ॥ २.६८.१९ ॥
বিষ্ণুর পদচিহ্ন দেখতে দেখতে, বিপাশা ও শাল্মলী নদী দেখতে দেখতে, এবং নদী, বাউলি, পুকুর, ছোট জলাশয় ও সরোবর দেখতে দেখতে (তাঁরা চললেন)।
2.68.20
पस्यन्तो विविधाम्श्चापि सिमहव्याग्रमृगद्विपान् ।
ययुः पथातिमहता शासनम् भर्तुरीप्सवः ॥ २.६८.२० ॥
সিংহ, বাঘ, হরিণ ও হাতি প্রভৃতি বিবিধ প্রাণী দেখতে দেখতে, প্রভুর অতি মহৎ আদেশ পালনের ইচ্ছায় তাঁরা পথে চললেন।
2.68.21
ते श्रान्त वाहना दूता विकृष्टेन सता पथा ।
गिरि व्रजम् पुर वरम् शीघ्रम् आसेदुर् अन्जसा ॥ २.६८.२१ ॥
ক্লান্ত বাহন নিয়ে সেই দূতেরা কষ্টকর পথ ধরে দ্রুত সরাসরি গিরিব্রজ নামক শ্রেষ্ঠ নগরে পৌঁছলেন।
2.68.22
भर्तुः प्रिय अर्थम् कुल रक्षण अर्थम् ।
भर्तुः च वम्शस्य परिग्रह अर्थम् ।
अहेडमानाः त्वरया स्म दूता ।
रात्र्याम् तु ते तत् पुरम् एव याताः ॥ २.६८.२२ ॥
প্রভুর প্রিয়কার্য, কুলরক্ষা, এবং প্রভু ও বংশের স্থিতির জন্য, অবহেলা না করে সেই দূতেরা দ্রুত গেলেন; রাতেই তাঁরা সেই নগরে পৌঁছলেন।