વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥ २.७०.१ ॥
ભરત સ્વપ્નની વાત કહી રહ્યા હતા ત્યારે થાકેલા વાહનો સાથે તે દૂતો દુર્ગમ ખાઈઓવાળા સુંદર રાજનગરમાં પ્રવેશ્યા.
2.70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥ २.७०.२ ॥
રાજા અને રાજકુમારને મળીને, તેમનાથી સન્માનિત થયેલા દૂતોએ રાજાના ચરણ પકડીને ભરતને આ વચનો કહ્યા.
2.70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.७०.३ ॥
પુરોહિત અને સર્વ મંત્રીઓએ તારી કુશળતા પૂછીને કહ્યું: 'ઝડપથી નીકળ; તારે એક અત્યંત આવશ્યક કાર્ય કરવાનું છે.'
2.70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥ २.७०.४ ॥
હે વિશાળાક્ષ, આ મૂલ્યવાન વસ્ત્રો અને આભૂષણો સ્વીકારીને તારા મામાને મોકલાવ.
2.70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥ २.७०.५ ॥
અહીં રાજા માટે વીસ કરોડ અને તારા મામા માટે દસ કરોડ સંપૂર્ણ છે; તેવી જ રીતે, હે રાજપુત્ર.
2.70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ २.७०.६ ॥
તે બધું સ્વીકારીને, મિત્રજનો પ્રત્યે સ્નેહથી, ઇચ્છિત વસ્તુઓથી તે દૂતોનો સારો સત્કાર કરીને ભરતે તેમને કહ્યું.
2.70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥ २.७०.७ ॥
મારા પિતા રાજા દશરથ કુશળ છે ને? મહાત્મા રામ અને લક્ષ્મણ નિરોગી છે ને?
2.70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ २.७०.८ ॥
ધર્મનિરત, ધર્મજ્ઞા, ધર્મદર્શિની આર્યા કૌસલ્યા, બુદ્ધિમાન રામની માતા, નિરોગી છે ને?
2.70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥ २.७०.९ ॥
લક્ષ્મણની માતા ધર્મજ્ઞા સુમિત્રા અને વીર શત્રુઘ્નની માતા મધ્યમા પણ સંપૂર્ણ નિરોગી છે ને?
2.70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥ २.७०.१० ॥
સદા સ્વેચ્છાચારી, ઉગ્ર, ક્રોધી, પ્રાજ્ઞ, માનિની મારી માતા કૈકેયી નિરોગી છે ને? તેણે શું કહ્યું?
2.70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥ २.७०.११ ॥
મહાત્મા ભરતે આ રીતે પૂછ્યું ત્યારે તે દૂતોએ વિનયપૂર્વક ભરતને આ વચન કહ્યું.
2.70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥ २.७०.१२ ॥
હે નરવ્યાઘ્ર, તું જેમનું કુશળ ઇચ્છે છે તેઓ કુશળ છે; શ્રી અને પદ્મા તને વરો, અને તારું ઐશ્વર્ય પણ તારી સાથે જોડાય.
2.70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.७०.१३ ॥
તે દૂતોને આમ કહેવાયા પછી ભરતે પણ ઉત્તર આપ્યો — "મહારાજાની રજા લઉં છું; દૂતો મને ઉતાવળ કરાવી રહ્યા છે."
2.70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥ २.७०.१४ ॥
તે દૂતોને આમ કહીને રાજકુમાર ભરતે દૂતોથી પ્રેરાઈને માતામહને આ વચન કહ્યું.
2.70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥ २.७०.१५ ॥
"હે રાજન! દૂતની પ્રેરણાથી હું પિતાની સમીપે જઈશ. જ્યારે આપ મને યાદ કરશો ત્યારે હું ફરી આવીશ."
2.70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥ २.७०.१६ ॥
ભરતે આમ કહ્યું ત્યારે, રાજા માતામહે રાઘવ (ભરત)નું મસ્તક સૂંઘીને તેને આ શુભ વચન કહ્યું.
2.70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥ २.७०.१७ ॥
"જા, વત્સ! તને અનુમતિ આપું છું. તારા કારણે કૈકેયી સુપુત્રવતી છે. માતાને કુશળ કહેજે; પિતાને પણ કહેજે, હે તપસ્વી."
2.70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥ २.७०.१८ ॥
"પુરોહિતને અને બીજા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને પણ કુશળ કહેજે. વત્સ, તે બે મહાધનુર્ધર ભાઈઓ રામ અને લક્ષ્મણને પણ (મારું કુશળ કહેજે)."
2.70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥ २.७०.१९ ॥
કૈકેયે આદરપૂર્વક ભરતને ઉત્તમ હાથીઓ, રંગબેરંગી કામળા અને મૃગચર્મ આપ્યાં અને ધન દીધું.
2.70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥ २.७०.२० ॥
બે હજાર સુવર્ણનિષ્ક અને સોળસો ઘોડા કૈકેયીના પુત્રને આદરપૂર્વક આપવાનો આદેશ કેકયે આપ્યો.
2.70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥ २.७०.२१ ॥
એ જ રીતે અશ્વપતિએ પ્રિય, વિશ્વાસુ અને ગુણવાન અમાત્યો તથા અનુચરો ભરતને તરત આપ્યા.
2.70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥ २.७०.२२ ॥
મામાએ તેને ઐરાવત જેવા, ઇન્દ્રના હાથી જેવા મસ્તકવાળા, જોવામાં સુંદર હાથીઓ અને ઝડપી, સારી રીતે જોડેલાં ગધેડાં ધન તરીકે આપ્યાં.
2.70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥ २.७०.२३ ॥
અંતઃપુરમાં સારી રીતે ઉછેરાયેલા, વાઘ જેવા વીર્ય અને બળવાળા, દાંતો જ આયુધ હોય એવા મોટા શરીરવાળા કૂતરા પણ ભેટ તરીકે આપ્યા.
2.70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥ २.७०.२४ ॥
ભરતે નાના અને મામા યુધાજિત પાસેથી વિદાય લઈ રથ પર ચઢીને શત્રુઘ્ન સાથે પ્રયાણ કર્યું.
2.70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ २.७०.२५ ॥
ત્યારે તેના હૃદયમાં અત્યંત મોટી ચિંતા ઊભી થઈ, દૂતોની ઉતાવળ અને સ્વપ્ન જોવાને કારણે પણ.
2.70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥ २.७०.२६ ॥
તે પોતાના નિવાસને વટાવીને, માણસો, હાથીઓ અને ઘોડાઓથી ઘેરાયેલા ઉત્તમ રાજમાર્ગે પહોંચ્યો.
2.70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ २.७०.२७ ॥
આગળ જઈને ઉદારબુદ્ધિ તેણે અંતઃપુર જોયું; પછી તે તેજસ્વી ભરત કોઈ રોકટોક વિના અંદર પ્રવેશ્યો.
2.70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ २.७०.२८ ॥
માતામહ અને મામા યુધાજિત પાસેથી રજા લઈ, રથ પર ચઢીને ભરત શત્રુઘ્ન સાથે ચાલ્યો.
2.70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥ २.७०.२९ ॥
સોથી વધુ રથ અને ગોળ પૈડાંવાળી ગાડીઓ જોડીને, ઊંટ, ગાય, ઘોડા અને ગધેડા સાથે સેવકો પ્રયાણ કરતા ભરતની પાછળ ચાલ્યા.
2.70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।
गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥ २.७०.३० ॥
સેનાથી સુરક્ષિત મહાત્મા ભરત, આર્યક સાથે, પોતાના સમાન અમાત્યો સાથે, શત્રુઘ્નને લઈને, શત્રુરહિત થઈને ઘરેથી ચાલ્યો; જાણે સિદ્ધો ઇન્દ્રલોકમાંથી જતા હોય.