ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 2.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥ २.७०.१ ॥
ଭରତ ସ୍ୱପ୍ନ ବିଷୟରେ କହୁଥିବା ବେଳେ, କ୍ଳାନ୍ତ ବାହନରେ ସେହି ଦୂତମାନେ ଦୁର୍ଲଙ୍ଘ୍ୟ ପରିଖାବେଷ୍ଟିତ ସୁନ୍ଦର ରାଜନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥ २.७०.२ ॥
ରାଜା ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୂତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.७०.३ ॥
ପୁରୋହିତ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ ତୁମ କୁଶଳ ପଚାରି କହିଲେ: 'ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ଯାଅ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଜରୁରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବାକୁ ଅଛି।'
2.70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥ २.७०.४ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷ, ଏହି ମହାର୍ଘ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଗ୍ରହଣ କରି ତୁମ ମାମୁଙ୍କୁ ପଠାଅ।
2.70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥ २.७०.५ ॥
ଏଠାରେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଂଶ କୋଟି ଏବଂ ତୁମ ମାମୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦଶ କୋଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି; ସେହିପରି, ହେ ରାଜପୁତ୍ର।
2.70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ २.७०.६ ॥
ସେ ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସୁହୃଦଜନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଭରତ, ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ସେହି ଦୂତମାନଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ ସତ୍କାର କରି ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
2.70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥ २.७०.७ ॥
ମୋ ପିତା ରାଜା ଦଶରଥ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ମହାତ୍ମା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିରୋଗ ଅଛନ୍ତି କି?
2.70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ २.७०.८ ॥
ଧର୍ମନିରତା, ଧର୍ମଜ୍ଞା, ଧର୍ମଦର୍ଶିନୀ ଆର୍ଯ୍ୟା କୌଶଲ୍ୟା, ଧୀମାନ ରାମଙ୍କ ମାତା, ନିରୋଗ ଅଛନ୍ତି କି?
2.70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥ २.७०.९ ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମାତା ଧର୍ମଜ୍ଞା ସୁମିତ୍ରା ଓ ବୀର ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ମାତା ମଧ୍ୟମା ମଧ୍ୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରୋଗ ଅଛନ୍ତି କି?
2.70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥ २.७०.१० ॥
ସଦା ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିଣୀ, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, କ୍ରୋଧିନୀ, ପ୍ରାଜ୍ଞା, ମାନିନୀ ମୋ ମାତା କୈକେୟୀ ନିରୋଗ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ କ'ଣ କହିଲେ?
2.70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥ २.७०.११ ॥
ମହାତ୍ମା ଭରତ ଏହିପରି ପଚାରିବାରୁ ସେହି ଦୂତମାନେ ବିନୟପୂର୍ବକ ଭରତଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥ २.७०.१२ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ତୁମେ ଯାହାଙ୍କ କୁଶଳ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ ସେମାନେ କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି; ଶ୍ରୀ ଓ ପଦ୍ମା ତୁମକୁ ବରଣ କରନ୍ତୁ, ତୁମ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ତୁମ ସହ ମିଳୁ।
2.70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.७०.१३ ॥
ସେହି ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ମହାରାଜଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ଦୂତମାନେ ମୋତେ ତ୍ୱରା କରାଉଛନ୍ତି।"
2.70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥ २.७०.१४ ॥
ସେହି ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି କହି, ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ରାଜକୁମାର ଭରତ ମାତାମହଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥ २.७०.१५ ॥
"ହେ ରାଜନ୍! ଦୂତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି। ଆପଣ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କଲେ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଆସିବି।"
2.70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥ २.७०.१६ ॥
ଭରତ ଏହିପରି କହିବାରୁ, ସେତେବେଳେ ରାଜା ମାତାମହ ରାଘବଙ୍କ (ଭରତଙ୍କ) ମସ୍ତକ ଆଘ୍ରାଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
2.70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥ २.७०.१७ ॥
"ଯାଅ, ବତ୍ସ! ତୁମକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି। ତୁମ ଯୋଗୁଁ କୈକେୟୀ ସୁପୁତ୍ରବତୀ। ମାତାଙ୍କୁ କୁଶଳ କହିବ; ପିତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।"
2.70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥ २.७०.१८ ॥
"ପୁରୋହିତ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୁଶଳ କହିବ। ବତ୍ସ, ସେ ଦୁଇ ମହାଧନୁର୍ଧର ଭ୍ରାତା ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ମୋ କୁଶଳ କହିବ)।"
2.70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥ २.७०.१९ ॥
କୈକେୟ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଭରତଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ, ରଙ୍ଗୀନ କମ୍ବଳ ଓ ଚର୍ମ ଦେଇ ଧନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।
2.70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥ २.७०.२० ॥
ଦୁଇ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କ ଓ ଷୋଳଶହ ଘୋଡ଼ା କୈକେୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଦେବାକୁ କେକୟ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
2.70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥ २.७०.२१ ॥
ସେହିପରି ଅଶ୍ୱପତି ପ୍ରିୟ, ବିଶ୍ୱାସୀ ଓ ଗୁଣବାନ ଅମାତ୍ୟ ଓ ଅନୁଚରମାନଙ୍କୁ ଭରତଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଲେ।
2.70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥ २.७०.२२ ॥
ମାମୁ ତାଙ୍କୁ ଐରାବତ ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରର ହାତୀ ପରି ମସ୍ତକବିଶିଷ୍ଟ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ହାତୀ ଓ ଦ୍ରୁତ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଗଧ ଧନ ଭାବେ ଦେଲେ।
2.70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥ २.७०.२३ ॥
ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଭଲଭାବେ ଲାଳିତ, ବାଘର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଓ ବଳଯୁକ୍ତ, ଦାନ୍ତକୁ ଆୟୁଧ କରିଥିବା, ବଡ଼ ଶରୀରର କୁକୁର ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଭାବେ ଦେଲେ।
2.70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥ २.७०.२४ ॥
ଭରତ ଆଜ୍ଞା ଓ ମାମୁ ଯୁଧାଜିତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।
2.70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ २.७०.२५ ॥
ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବହୁତ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଉପୁଜିଲା, ଦୂତମାନଙ୍କର ତ୍ୱରା ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିବା ହେତୁ ମଧ୍ୟ।
2.70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥ २.७०.२६ ॥
ସେ ନିଜ ଗୃହ ଅତିକ୍ରମ କରି, ମଣିଷ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଘେରା ଉତ୍ତମ ରାଜପଥରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
2.70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ २.७०.२७ ॥
ଆଗକୁ ଯାଇ ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ସେ ଅନ୍ତଃପୁର ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ସେ ତେଜସ୍ୱୀ ଭରତ ବିନା ବାଧାରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
2.70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ २.७०.२८ ॥
ମାତାମହ ଓ ମାମୁଁ ଯୁଧାଜିତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଚାଲିଗଲେ।
2.70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥ २.७०.२९ ॥
ଶହେରୁ ଅଧିକ ରଥ ଓ ଗୋଲ ଚକିଆ ଗାଡ଼ି ଯୋଡ଼ି, ଓଟ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଗଧ ସହିତ ସେବକମାନେ ଯାତ୍ରାରତ ଭରତଙ୍କ ପଛେ ଗଲେ।
2.70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।
गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥ २.७०.३० ॥
ସେନାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ମହାତ୍ମା ଭରତ, ଆର୍ଯକଙ୍କ ସହିତ, ନିଜ ସମକକ୍ଷ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ନେଇ, ଶତ୍ରୁହୀନ ହୋଇ ଗୃହରୁ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଯେପରି ସିଦ୍ଧମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରୁ ଯାଆନ୍ତି।