వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥ २.७०.१ ॥
భరతుడు స్వప్నం గురించి చెబుతుండగా, అలసిన వాహనాలతో ఆ దూతలు దుర్భేద్యమైన అగడ్తలు కలిగిన అందమైన రాజనగరంలో ప్రవేశించారు.
2.70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥ २.७०.२ ॥
రాజును, రాకుమారుడిని కలిసి, వారిచే గౌరవించబడిన దూతలు రాజు పాదాలను పట్టుకొని భరతుడితో ఈ మాటలు అన్నారు.
2.70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.७०.३ ॥
పురోహితుడు, మంత్రులందరూ నీ క్షేమాన్ని అడిగి చెప్పారు: 'త్వరగా బయలుదేరు; నీవు చేయవలసిన అత్యవసర కార్యం ఉంది.'
2.70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥ २.७०.४ ॥
విశాలాక్షుడా, ఈ అమూల్యమైన వస్త్రాలను, ఆభరణాలను స్వీకరించి నీ మేనమామకు పంపించు.
2.70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥ २.७०.५ ॥
ఇక్కడ రాజుకు ఇరవై కోట్లు, నీ మేనమామకు పది కోట్లు పూర్తిగా ఉన్నాయి; అలాగే, రాజకుమారుడా.
2.70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ २.७०.६ ॥
అదంతా స్వీకరించి, మిత్రుల పట్ల అనురాగంతో, కోరిన వస్తువులతో ఆ దూతలను బాగా సత్కరించి భరతుడు వారితో ఇలా అన్నాడు.
2.70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥ २.७०.७ ॥
నా తండ్రి రాజు దశరథుడు క్షేమంగా ఉన్నారా? మహాత్ముడైన రాముడు, లక్ష్మణుడు ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా?
2.70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ २.७०.८ ॥
ధర్మంలో నిరతురాలు, ధర్మజ్ఞురాలు, ధర్మదర్శిని అయిన ఆర్యా కౌసల్య, ధీమంతుడైన రాముని తల్లి, ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా?
2.70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥ २.७०.९ ॥
లక్ష్మణుని తల్లి ధర్మజ్ఞురాలైన సుమిత్ర, వీరుడైన శత్రుఘ్నుని తల్లి మధ్యమ కూడా పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా?
2.70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥ २.७०.१० ॥
ఎల్లప్పుడూ స్వేచ్ఛాకాంక్షగల, కఠినురాలు, కోపస్వభావి, తెలివైన, గర్విష్ఠి అయిన నా తల్లి కైకేయి ఆరోగ్యంగా ఉన్నారా? ఆమె ఏమి చెప్పారు?
2.70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥ २.७०.११ ॥
మహాత్ముడైన భరతుడు ఇలా అడగగా ఆ దూతలు అప్పుడు వినయంగా భరతునితో ఈ మాటలు పలికారు.
2.70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥ २.७०.१२ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా, నీవు ఎవరి క్షేమాన్ని కోరుతున్నావో వారు క్షేమంగా ఉన్నారు; శ్రీ, పద్మా నిన్ను వరించుగాక, నీ సంపద కూడా నీతో కలవుగాక.
2.70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.७०.१३ ॥
ఆ దూతలతో ఇలా చెప్పబడినప్పుడు భరతుడు కూడా ఇలా పలికాడు — "మహారాజు వద్ద నేను వీడ్కోలు తీసుకుంటాను; దూతలు నన్ను త్వరపెడుతున్నారు."
2.70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥ २.७०.१४ ॥
ఆ దూతలతో ఇలా చెప్పి, రాజకుమారుడు భరతుడు దూతలచే ప్రేరేపించబడి తన మాతామహుని వద్ద ఈ మాట పలికాడు.
2.70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥ २.७०.१५ ॥
"రాజా! దూత ప్రేరణతో నేను తండ్రి సన్నిధికి వెళ్తాను. మీరు నన్ను స్మరించినప్పుడు నేను మళ్ళీ వస్తాను."
2.70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥ २.७०.१६ ॥
భరతుడు ఇలా చెప్పగా, అప్పుడు రాజైన మాతామహుడు రాఘవుని (భరతుని) శిరస్సును ఆఘ్రాణించి అతనికి ఈ శుభవాక్యం పలికాడు.
2.70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥ २.७०.१७ ॥
"వెళ్ళు, కుమారా! నీకు అనుమతి ఇస్తున్నాను. నీ వల్ల కైకేయి సుపుత్రవతి. తల్లికి క్షేమం చెప్పు; తండ్రికి కూడా చెప్పు, ఓ తపస్వీ."
2.70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥ २.७०.१८ ॥
"పురోహితునికి, ఇతర శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులకు కూడా క్షేమం చెప్పు. కుమారా, ఆ ఇద్దరు మహా ధనుర్ధర సోదరులు రాముడు, లక్ష్మణుడుకు కూడా (నా క్షేమం చెప్పు)."
2.70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥ २.७०.१९ ॥
కైకేయుడు గౌరవంతో భరతునికి ఉత్తమ ఏనుగులు, రంగురంగుల కంబళ్ళు, చర్మవస్త్రాలు ఇచ్చి ధనాన్ని సమర్పించాడు.
2.70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥ २.७०.२० ॥
రెండు వేల బంగారు నిష్కాలను, పదహారు వందల గుర్రాలను గౌరవంతో కైకేయి కుమారునికి ఇవ్వమని కేకయుడు ధనాన్ని ఆజ్ఞాపించాడు.
2.70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥ २.७०.२१ ॥
అలాగే అశ్వపతి ప్రియులైన, విశ్వసనీయులైన, గుణవంతులైన అమాత్యులను, అనుచరులను భరతునికి వెంటనే ఇచ్చాడు.
2.70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥ २.७०.२२ ॥
మేనమామ అతనికి ఐరావతం వంటి, ఇంద్రుని ఏనుగు తలల వంటి, చూడ ముచ్చటైన నాగులను, వేగవంతమైన చక్కగా కట్టిన గాడిదలను ధనంగా ఇచ్చాడు.
2.70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥ २.७०.२३ ॥
అంతఃపురంలో బాగా పెంచబడిన, పులి పరాక్రమం బలం కలిగిన, కోరలే ఆయుధాలైన, పెద్ద శరీరాల కుక్కలను కూడా కానుకగా ఇచ్చాడు.
2.70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥ २.७०.२४ ॥
భరతుడు తన తాత, మేనమామ యుధాజిత్తుల వద్ద వీడ్కోలు తీసుకొని, రథమెక్కి శత్రుఘ్నునితో కలిసి వెళ్ళాడు.
2.70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ २.७०.२५ ॥
అప్పుడు అతని హృదయంలో అత్యంత గొప్ప ఆందోళన కలిగింది; దూతల తొందరవల్ల, కలను చూడటం వల్ల కూడా.
2.70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥ २.७०.२६ ॥
అతడు తన నివాసాన్ని దాటి, నరులు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో నిండిన అత్యుత్తమ రాజమార్గం చేరాడు.
2.70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ २.७०.२७ ॥
ముందుకు సాగి, ఉదారబుద్ధి గల అతడు అంతఃపురాన్ని చూశాడు; తరువాత ఆ తేజస్వి భరతుడు అడ్డు లేకుండా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
2.70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ २.७०.२८ ॥
అతడు మాతామహుని, మేనమామ యుధాజితుని అనుమతి అడిగి, రథమెక్కి శత్రుఘ్నునితో కలిసి వెళ్లాడు.
2.70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥ २.७०.२९ ॥
వందకు పైగా రథాలు, గుండ్రని చక్రాల బండ్లు కట్టించి, ఒంటెలు, ఆవులు, గుర్రాలు, గాడిదలతో సేవకులు వెళ్తున్న భరతుని అనుసరించారు.
2.70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।
गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥ २.७०.३० ॥
సైన్యంచే రక్షితుడైన మహాత్ముడు భరతుడు, ఆర్యకునితో, తనతో సమానులైన మంత్రులతో, శత్రుఘ్నుని తీసుకొని, శత్రువులు లేకుండా ఇంటినుండి బయలుదేరాడు; సిద్ధులు ఇంద్రలోకం నుండి వెళ్లినట్లు.