വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥ २.७०.१ ॥
ഭരതൻ സ്വപ്നത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കെ, ക്ഷീണിച്ച വാഹനങ്ങളുമായി ആ ദൂതന്മാർ അതിദുർഗമമായ കിടങ്ങുകളുള്ള മനോഹരമായ രാജനഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥ २.७०.२ ॥
രാജാവിനെയും രാജകുമാരനെയും കണ്ട്, അവരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ദൂതന്മാർ രാജാവിന്റെ പാദങ്ങൾ തൊട്ട് ഭരതനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.७०.३ ॥
പുരോഹിതനും മന്ത്രിമാരെല്ലാവരും നിന്റെ ക്ഷേമം അന്വേഷിച്ചു പറഞ്ഞു: 'വേഗം പുറപ്പെടൂ; നിന്നാൽ ചെയ്യേണ്ട അടിയന്തര കാര്യമുണ്ട്.'
2.70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥ २.७०.४ ॥
വിശാലനേത്രാ, ഈ വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് നിന്റെ മാതുലന് അയയ്ക്കൂ.
2.70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥ २.७०.५ ॥
ഇവിടെ രാജാവിന് ഇരുപത് കോടിയും നിന്റെ മാതുലന് പത്ത് കോടിയും പൂർണമായുണ്ട്; അതുപോലെ, രാജകുമാരാ.
2.70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ २.७०.६ ॥
അതെല്ലാം സ്വീകരിച്ച്, സുഹൃത്തുക്കളോട് സ്നേഹത്തോടെ, ആഗ്രഹിച്ച വസ്തുക്കൾ നൽകി ആ ദൂതന്മാരെ നന്നായി ആദരിച്ച് ഭരതൻ അവരോട് പറഞ്ഞു.
2.70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥ २.७०.७ ॥
എന്റെ പിതാവ് രാജാവ് ദശരഥൻ സുഖമായിരിക്കുന്നുവോ? മഹാത്മാവായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും രോഗമില്ലാതെയിരിക്കുന്നുവോ?
2.70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ २.७०.८ ॥
ധർമ്മനിരതയും ധർമ്മജ്ഞയും ധർമ്മദർശിനിയുമായ ആര്യ കൗസല്യ, ധീമാനായ രാമന്റെ മാതാവ്, രോഗമില്ലാതെയിരിക്കുന്നുവോ?
2.70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥ २.७०.९ ॥
ലക്ഷ്മണന്റെ മാതാവായ ധർമ്മജ്ഞ സുമിത്രയും വീരനായ ശത്രുഘ്നന്റെ മാതാവ് മധ്യമയും പൂർണ്ണാരോഗ്യത്തോടെ ഇരിക്കുന്നുവോ?
2.70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥ २.७०.१० ॥
എപ്പോഴും സ്വേച്ഛാവൃത്തിയും ഉഗ്രയും ക്രോധിയും ബുദ്ധിമതിയും അഭിമാനിനിയുമായ എന്റെ മാതാവ് കൈകേയി രോഗമില്ലാതെയിരിക്കുന്നുവോ? അവൾ എന്തു പറഞ്ഞു?
2.70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥ २.७०.११ ॥
മഹാത്മാവായ ഭരതൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ ദൂതന്മാർ വിനയപൂർവ്വം ഭരതനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥ २.७०.१२ ॥
നരവ്യാഘ്രാ, നീ ആരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അവർ ക്ഷേമത്തോടെയിരിക്കുന്നു; ശ്രീയും പദ്മയും നിന്നെ വരിക്കട്ടെ, നിന്റെ ഐശ്വര്യവും നിന്നോടു ചേരട്ടെ.
2.70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.७०.१३ ॥
ആ ദൂതന്മാരോട് ഇപ്രകാരം പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭരതനും മറുപടി പറഞ്ഞു — "മഹാരാജാവിനോട് ഞാൻ യാത്ര ചോദിക്കട്ടെ; ദൂതന്മാർ എന്നെ തിടുക്കപ്പെടുത്തുന്നു."
2.70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥ २.७०.१४ ॥
ആ ദൂതന്മാരോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞശേഷം, ദൂതന്മാരാൽ പ്രേരിതനായ രാജകുമാരൻ ഭരതൻ മാതാമഹനോട് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
2.70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥ २.७०.१५ ॥
"രാജാവേ! ദൂതന്റെ പ്രേരണയാൽ ഞാൻ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോകും. അങ്ങ് എന്നെ ഓർക്കുമ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും വരും."
2.70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥ २.७०.१६ ॥
ഭരതൻ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, അപ്പോൾ രാജാവായ മാതാമഹൻ രാഘവന്റെ (ഭരതന്റെ) ശിരസ്സ് മണത്ത് അവനോട് ഈ ശുഭവാക്യം പറഞ്ഞു.
2.70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥ २.७०.१७ ॥
"പോകൂ, മകനേ! നിനക്ക് അനുവാദം തരുന്നു. നിന്നാൽ കൈകേയി നല്ല പുത്രവതിയായി. മാതാവിനോട് ക്ഷേമം പറയൂ; പിതാവിനോടും പറയൂ, ഹേ തപസ്വി."
2.70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥ २.७०.१८ ॥
"പുരോഹിതനോടും മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരോടും ക്ഷേമം പറയൂ. മകനേ, ആ രണ്ട് മഹാധനുർധര സഹോദരന്മാരായ രാമനോടും ലക്ഷ്മണനോടും (എന്റെ ക്ഷേമം പറയൂ)."
2.70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥ २.७०.१९ ॥
കൈകേയൻ ബഹുമാനപൂർവ്വം ഭരതന് ഉത്തമഗജങ്ങളെയും ചിത്രകമ്പളങ്ങളെയും തോൽവസ്ത്രങ്ങളെയും നൽകി ധനം സമ്മാനിച്ചു.
2.70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥ २.७०.२० ॥
രണ്ടായിരം സ്വർണ്ണനിഷ്കങ്ങളും പതിനാറു നൂറ് കുതിരകളും കൈകേയിയുടെ പുത്രന് ബഹുമാനപൂർവ്വം നൽകാൻ കേകയൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.
2.70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥ २.७०.२१ ॥
അതുപോലെ അശ്വപതി പ്രിയരും വിശ്വസ്തരും ഗുണവാന്മാരുമായ അമാത്യന്മാരെയും അനുയായികളെയും ഭരതന് ഉടൻ നൽകി.
2.70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥ २.७०.२२ ॥
മാതുലൻ അവന് ഐരാവതത്തിന് സമാനമായ, ഇന്ദ്രഗജത്തിന്റെ തലയുള്ള, കാണാൻ മനോഹരമായ ആനകളെയും വേഗമുള്ള, നന്നായി കെട്ടിയ കഴുതകളെയും ധനമായി നൽകി.
2.70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥ २.७०.२३ ॥
അന്തഃപുരത്തിൽ നന്നായി വളർത്തപ്പെട്ട, കടുവയുടെ വീര്യവും ബലവുമുള്ള, കോമ്പല്ലുകൾ ആയുധമായ, വലിയ ശരീരമുള്ള നായ്ക്കളെയും ഉപഹാരമായി നൽകി.
2.70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥ २.७०.२४ ॥
ഭരതൻ മാതാമഹനോടും മാതുലനായ യുധാജിത്തിനോടും യാത്ര ചോദിച്ച് രഥമേറി ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
2.70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ २.७०.२५ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വലിയ ഉത്കണ്ഠ ഉണ്ടായി; ദൂതന്മാരുടെ തിടുക്കം കൊണ്ടും സ്വപ്നം കണ്ടതുകൊണ്ടും.
2.70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥ २.७०.२६ ॥
അവൻ സ്വന്തം ഭവനം കടന്ന്, മനുഷ്യരും ആനകളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞ ഉത്തമമായ രാജവീഥിയിൽ എത്തി.
2.70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ २.७०.२७ ॥
മുന്നോട്ടു കടന്ന് ഉദാരബുദ്ധിയായ അവൻ അന്തഃപുരം കണ്ടു; പിന്നെ ആ തേജസ്വിയായ ഭരതൻ തടസ്സമില്ലാതെ അകത്തു പ്രവേശിച്ചു.
2.70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ २.७०.२८ ॥
മാതാമഹനോടും മാതുലൻ യുധാജിത്തിനോടും യാത്ര ചോദിച്ച്, രഥത്തിൽ കയറി ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം ഭരതൻ പുറപ്പെട്ടു.
2.70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥ २.७०.२९ ॥
നൂറിലധികം രഥങ്ങളും വൃത്തചക്ര വണ്ടികളും പൂട്ടി, ഒട്ടകം, പശു, കുതിര, കഴുത എന്നിവയോടെ ഭൃത്യന്മാർ പുറപ്പെടുന്ന ഭരതനെ അനുഗമിച്ചു.
2.70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।
गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥ २.७०.३० ॥
സേനയാൽ സംരക്ഷിതനായ മഹാത്മാവായ ഭരതൻ, ആര്യകനോടും തനിക്കു തുല്യരായ അമാത്യന്മാരോടും ചേർന്ന്, ശത്രുഘ്നനെ കൂട്ടി, ശത്രുവില്ലാതെ വീട്ടിൽനിന്ന് പുറപ്പെട്ടു; ഇന്ദ്രലോകത്തുനിന്ന് സിദ്ധന്മാർ പോകുന്നതുപോലെ.