ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.70
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.70.1
भरते ब्रुवति स्वप्नम् दूताः ते क्लान्त वाहनाः ।
प्रविश्य असह्य परिखम् रम्यम् राज गृहम् पुरम् ॥ २.७०.१ ॥
ਭਰਤ ਜਦੋਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੂਤ ਅਸਹਿ ਖਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਜਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
2.70.2
समागम्य तु राज्ञा च राज पुत्रेण च अर्चिताः ।
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तम् ऊचुर् भरतम् वचः ॥ २.७०.२ ॥
ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
2.70.3
पुरोहितः त्वा कुशलम् प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।
त्वरमाणः च निर्याहि कृत्यम् आत्ययिकम् त्वया ॥ २.७०.३ ॥
ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਕੁਸ਼ਲ-ਮੰਗਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਛੇਤੀ ਤੁਰ ਪਓ; ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।'
2.70.4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।
प्रतिगृह्य विशालाक्ष मातुलस्य च दापय ॥ २.७०.४ ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਇਹ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਕੋਲ ਭਿਜਵਾ ਦਿਓ।
2.70.5
अत्र विम्शति कोट्यः तु नृपतेर् मातुलस्य ते ।
दश कोट्यः तु सम्पूर्णाः तथैव च नृप आत्मज ॥ २.७०.५ ॥
ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਮਾਮੇ ਲਈ ਦਸ ਕਰੋੜ ਪੂਰੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ।
2.70.6
प्रतिगृह्य च तत् सर्वम् स्वनुरक्तः सुहृज् जने ।
दूतान् उवाच भरतः कामैः सम्प्रतिपूज्य तान् ॥ २.७०.६ ॥
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਨੇਹ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੂਤਾਂ ਦਾ ਭਲੀ-ਭਾਂਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
2.70.7
कच्चित् सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।
कच्चिच् च अरागता रामे लक्ष्मणे वा महात्मनि ॥ २.७०.७ ॥
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ ਕੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ? ਅਤੇ ਕੀ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਿਰੋਗ ਹਨ?
2.70.8
आर्या च धर्म निरता धर्मज्ञा धर्म दर्शिनी ।
अरोगा च अपि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥ २.७०.८ ॥
ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਰਿਆ ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਕੀ ਨਿਰੋਗ ਹੈ?
2.70.9
कच्चित् सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।
शत्रुघ्नस्य च वीरस्य सारोगा च अपि मध्यमा ॥ २.७०.९ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਮਾਤਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਸੁਮਿੱਤਰਾ, ਅਤੇ ਵੀਰ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੱਧਮਾ, ਕੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੋਗ ਹਨ?
2.70.10
आत्म कामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञ मानिनी ।
अरोगा च अपि कैकेयी माता मे किम् उवाच ह ॥ २.७०.१० ॥
ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪ੍ਰਚੰਡ, ਕ੍ਰੋਧੀ, ਸਿਆਣੀ, ਅਭਿਮਾਨੀ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਕੀ ਨਿਰੋਗ ਹੈ? ਉਸਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
2.70.11
एवम् उक्ताः तु ते दूता भरतेन महात्मना ।
ऊचुः सम्प्रश्रितम् वाक्यम् इदम् तम् भरतम् तदा ॥ २.७०.११ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਤਦ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
2.70.12
कुशलाः ते नर व्याघ्र येषाम् कुशलम् इच्चसि ।
श्रीश्च त्वाम् वृणुते पद्मा युज्यताम् चापि ते रकः ॥ २.७०.१२ ॥
ਹੇ ਨਰ-ਸ਼ੇਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਕੁਸ਼ਲ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਦਮਾ ਤੈਨੂੰ ਵਰਨ, ਤੇਰਾ ਐਸ਼ਵਰਜ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲੇ।
2.70.13
भरतः च अपि तान् दूतान् एवम् उक्तः अभ्यभाषत ।
आपृच्चे अहम् महा राजम् दूताः सम्त्वरयन्ति माम् ॥ २.७०.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ — "ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਵਿਦਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਕਰਵਾ ਰਹੇ ਹਨ।"
2.70.14
एवम् उक्त्वा तु तान् दूतान् भरतः पार्थिव आत्मजः ।
दूतैः सम्चोदितः वाक्यम् मातामहम् उवाच ह ॥ २.७०.१४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਰਤ ਨੇ ਨਾਨੇ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
2.70.15
राजन् पितुर् गमिष्यामि सकाशम् दूत चोदितः ।
पुनर् अपि अहम् एष्यामि यदा मे त्वम् स्मरिष्यसि ॥ २.७०.१५ ॥
"ਹੇ ਰਾਜਨ! ਦੂਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਵਾਂਗਾ।"
2.70.16
भरतेन एवम् उक्तः तु नृपो मातामहः तदा ।
तम् उवाच शुभम् वाक्यम् शिरस्य् आघ्राय राघवम् ॥ २.७०.१६ ॥
ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਤਦ ਰਾਜੇ ਨਾਨੇ ਨੇ ਰਾਘਵ (ਭਰਤ) ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
2.70.17
गच्च तात अनुजाने त्वाम् कैकेयी सुप्रजाः त्वया ।
मातरम् कुशलम् ब्रूयाः पितरम् च परम् तप ॥ २.७०.१७ ॥
"ਜਾਹ, ਪੁੱਤਰ! ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕੈਕੇਈ ਸੁਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਆਖੀਂ; ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖੀਂ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ।"
2.70.18
पुरोहितम् च कुशलम् ये च अन्ये द्विज सत्तमाः ।
तौ च तात महा इष्वासौ भ्रातरु राम लक्ष्मणौ ॥ २.७०.१८ ॥
"ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਆਖੀਂ। ਪੁੱਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ (ਮੇਰੀ ਖ਼ੈਰੀਅਤ ਆਖੀਂ)."
2.70.19
तस्मै हस्ति उत्तमामः चित्रान् कम्बलान् अजिनानि च ।
अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनम् ददौ ॥ २.७०.१९ ॥
ਕੈਕੇਯ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਹਾਥੀ, ਰੰਗੀਨ ਕੰਬਲ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦਿੱਤਾ।
2.70.20
रुक्म निष्क सहस्रे द्वे षोडश अश्व शतानि च ।
सत्कृत्य कैकेयी पुत्रम् केकयो धनम् आदिशत् ॥ २.७०.२० ॥
ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਘੋੜੇ ਕੈਕੇਯੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੇਕਯ ਨੇ ਦਿੱਤਾ।
2.70.21
तथा अमात्यान् अभिप्रेतान् विश्वास्यामः च गुण अन्वितान् ।
ददाव् अश्व पतिः शीघ्रम् भरताय अनुयायिनः ॥ २.७०.२१ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਨੇ ਪਿਆਰੇ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਾਥੀ ਭਰਤ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦਿੱਤੇ।
2.70.22
ऐरावतान् ऐन्द्र शिरान् नागान् वै प्रिय दर्शनान् ।
खरान् शीघ्रान् सुसम्युक्तान् मातुलो अस्मै धनम् ददौ ॥ २.७०.२२ ॥
ਮਾਮੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਰਾਵਤ ਵਰਗੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋਤੇ ਹੋਏ ਖੱਚਰ ਧਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।
2.70.23
अन्तः पुरे अतिसम्वृद्धान् व्याघ्र वीर्य बल अन्वितान् ।
दम्ष्ट्र आयुधान् महा कायान् शुनः च उपायनम् ददौ ॥ २.७०.२३ ॥
ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੇ ਗਏ, ਬਾਘ ਵਰਗੇ ਪਰਾਕਰਮ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਏ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਭੇਟ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।
2.70.24
स मातामहम् आपृच्च्य मातुलम् च युधा जितम् ।
रथम् आरुह्य भरतः शत्रुघ्न सहितः ययौ ॥ २.७०.२४ ॥
ਭਰਤ ਨੇ ਨਾਨੇ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨਾਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
2.70.25
बभूव ह्यस्य हृदते चिन्ता सुमहती तदा ।
त्वरया चापि दूतानाम् स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥ २.७०.२५ ॥
ਤਦ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਕਾਹਲੀ ਅਤੇ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਣ ਕਾਰਨ ਵੀ।
2.70.26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागश्वसम्वृतम् ।
प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान् राजमार्गमनुत्तमम् ॥ २.७०.२६ ॥
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਾਜਮਾਰਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ।
2.70.27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तः पुरमुदारधीः ।
ततस्तद्भरतः श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥ २.७०.२७ ॥
ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਉਦਾਰਬੁੱਧੀ ਉਸਨੇ ਅੰਤਹਪੁਰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਭਰਤ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
2.70.28
स माता महमापृच्च्य मातुलम् च युधाजितम् ।
रथमारुह्य भरतः शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥ २.७०.२८ ॥
ਨਾਨੇ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਰਤ ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਸਮੇਤ ਚਲਾ ਗਿਆ।
2.70.29
रथान् मण्डल चक्रामः च योजयित्वा परः शतम् ।
उष्ट्र गो अश्व खरैः भृत्या भरतम् यान्तम् अन्वयुः ॥ २.७०.२९ ॥
ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਥ ਅਤੇ ਗੋਲ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜੋੜ ਕੇ, ਊਠ, ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਖੋਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਨੌਕਰ ਜਾਂਦੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
2.70.30
बलेन गुप्तः भरतः महात्मा ।
सह आर्यकस्य आत्म समैः अमात्यैः ।
आदाय शत्रुघ्नम् अपेत शत्रुर् ।
गृहात् ययौ सिद्धैव इन्द्र लोकात् ॥ २.७०.३० ॥
ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ, ਆਰਯਕ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸ਼ਤਰੂਘਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਇੰਦਰਲੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ।