Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
ताम् तथा गर्हयित्वा तु मातरम् भरतः तदा ।
रोषेण महता आविष्टः पुनर् एव अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.१ ॥
Habiendo reprendido así a su madre, Bharata, entonces poseído por gran cólera, volvió a pronunciar estas palabras.
2.74.2
राज्यात् भ्रम्शस्व कैकेयि नृशम्से दुष्ट चारिणि ।
परित्यक्ता च धर्मेण मा मृतम् रुदती भव ॥ २.७४.२ ॥
¡Caé del reino, Kaikeyī! Oh cruel, oh mujer de conducta perversa, abandonada por el dharma, no te quedes llorando como si estuvieras muerta.
2.74.3
किम् नु ते अदूषयद् राजा रामः वा भृश धार्मिकः ।
ययोः मृत्युर् विवासः च त्वत् कृते तुल्यम् आगतौ ॥ २.७४.३ ॥
¿Qué mal os hizo el rey, o Rāma, el muy virtuoso, para que la muerte y el destierro hayan caído sobre ambos por tu causa?
2.74.4
भ्रूणहत्याम् असि प्राप्ता कुलस्य अस्य विनाशनात् ।
कैकेयि नरकम् गच्च मा च भर्तुः सलोकताम् ॥ २.७४.४ ॥
Por destruir esta familia has incurrido en el pecado de matar a un embrión. Ve al infierno, Kaikeyī, y no alcances el mundo de tu esposo.
2.74.5
यत्त्वया हीदृशम् पापम् कृतम् घोरेण कर्मणा ।
सर्वलोकप्रियम् हित्वा ममाप्यापादितम् भयम् ॥ २.७४.५ ॥
Con tu acción terrible has cometido tal pecado: al abandonar a Rāma, amado de todos los mundos, has traído el temor incluso sobre mí.
2.74.6
त्वत् कृते मे पिता वृत्तः रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
अयशो जीव लोके च त्वया अहम् प्रतिपादितः ॥ २.७४.६ ॥
Por tu causa mi padre ha fallecido, y Rāma se ha refugiado en el bosque; y por ti he sido condenado a vivir en el mundo con infamia.
2.74.7
मातृ रूपे मम अमित्रे नृशम्से राज्य कामुके ।
न ते अहम् अभिभाष्यो अस्मि दुर्वृत्ते पति घातिनि ॥ २.७४.७ ॥
Enemiga con forma de madre, cruel, amante del reino: de conducta perversa, asesina de mi esposo, no soy digno de que me hables.
2.74.8
कौसल्या च सुमित्रा च याः च अन्या मम मातरः ।
दुह्खेन महता आविष्टाः त्वाम् प्राप्य कुल दूषिणीम् ॥ २.७४.८ ॥
Kauśalyā, Sumitrā y mis otras madres, afligidas por gran dolor, habiéndote obtenido a ti, mancilladora de la familia.
2.74.9
न त्वम् अश्व पतेः कन्या धर्म राजस्य धीमतः ।
राक्षसी तत्र जाता असि कुल प्रध्वम्सिनी पितुः ॥ २.७४.९ ॥
No eres hija de Aśvapati, del rey justo y sabio; allí naciste como una rākṣasī, destructora de la familia de tu padre.
2.74.10
यत् त्वया धार्मिको रामः नित्यम् सत्य परायणः ।
वनम् प्रस्थापितः दुह्खात् पिता च त्रिदिवम् गतः ॥ २.७४.१० ॥
Porque enviaste al bosque a Rāma, justo y siempre entregado a la verdad, y tu padre, por el dolor, ha ido al cielo.
2.74.11
यत् प्रधाना असि तत् पापम् मयि पित्रा विना कृते ।
भ्रातृभ्याम् च परित्यक्ते सर्व लोकस्य च अप्रिये ॥ २.७४.११ ॥
Porque tú eres la principal, aquel pecado cometido sin el padre ha recaído sobre mí, abandonado por ambos hermanos y desagradable para todo el mundo.
2.74.12
कौसल्याम् धर्म सम्युक्ताम् वियुक्ताम् पाप निश्चये ।
कृत्वा कम् प्राप्स्यसे तु अद्य लोकम् निरय गामिनी ॥ २.७४.१२ ॥
Habiendo separado a Kauśalyā, dotada de dharma, con tu decisión pecaminosa, ¿qué mundo obtendrás ahora, oh tú que vas al infierno?
2.74.13
किम् न अवबुध्यसे क्रूरे नियतम् बन्धु सम्श्रयम् ।
ज्येष्ठम् पितृ समम् रामम् कौसल्याय आत्म सम्भवम् ॥ २.७४.१३ ॥
Cruel, ¿no comprendes que Rāma, el primogénito, igual a su padre, refugio de sus parientes, nació de la propia Kausalyā?
2.74.14
अन्ग प्रत्यन्गजः पुत्रः हृदयाच् च अपि जायते ।
तस्मात् प्रियतरः मातुः प्रियत्वान् न तु बान्धवः ॥ २.७४.१४ ॥
El hijo nacido de los miembros y partes del cuerpo nace también del corazón; por eso es más querido por su madre por el afecto, no meramente como pariente.
2.74.15
अन्यदा किल धर्मज्ञा सुरभिः सुर सम्मता ।
वहमानौ ददर्श उर्व्याम् पुत्रौ विगत चेतसौ ॥ २.७४.१५ ॥
Una vez Surabhi, conocedora del dharma y honrada por los dioses, vio sobre la tierra a sus dos hijos cargando un peso, sin sentido.
2.74.16
ताव् अर्ध दिवसे श्रान्तौ दृष्ट्वा पुत्रौ मही तले ।
रुरोद पुत्र शोकेन बाष्प पर्याकुल ईक्षणा ॥ २.७४.१६ ॥
Al ver a sus dos hijos agotados y tendidos en el suelo al mediodía, lloró de dolor por sus hijos, con los ojos llenos de lágrimas.
2.74.17
अधस्तात् व्रजतः तस्याः सुर राज्ञो महात्मनः ।
बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्माः सुरभि गन्धिनः ॥ २.७४.१७ ॥
Al pasar por debajo, cayeron sobre el cuerpo del gran Indra, rey de los dioses, gotas sutiles fragantes como Surabhi.
2.74.18
इन्द्रोऽप्यश्रुनिपातम् तम् स्वगात्रे पुण्यगन्धिनम् ।
सुरभिम् मन्यते दृष्ट्वा भूयसीम् ताम् सुरेश्वरः ॥ २.७४.१८ ॥
Indra, al ver aquellas lágrimas de dulce fragancia caer sobre su cuerpo, las tomó por las abundantes gotas de Surabhi.
2.74.19
निरीक्समाणः शक्रस्ताम् ददर्श सुरभिम् स्थिताम् ।
आकाशे विष्ठिताम् दीनाम् रुदतीम् भृशदुःखिताम् ॥ २.७४.१९ ॥
Indra la miró con atención: Surabhi, de pie en el cielo, desdichada, llorando y profundamente afligida.
2.74.20
ताम् दृष्ट्वा शोक सम्तप्ताम् वज्र पाणिर् यशस्विनीम् ।
इन्द्रः प्रान्जलिर् उद्विग्नः सुर राजो अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.२० ॥
Al verla, la gloriosa, atormentada por el dolor, Indra, portador del rayo, con las palmas juntas y agitado, el rey de los dioses habló estas palabras.
2.74.21
भयम् कच्चिन् न च अस्मासु कुतश्चित् विद्यते महत् ।
कुतः निमित्तः शोकः ते ब्रूहि सर्व हित एषिणि ॥ २.७४.२१ ॥
¿Hay acaso algún gran temor para nosotros, de cualquier parte? ¿Cuál es la causa de tu dolor? Dilo, oh buscadora del bienestar de todos.
2.74.22
एवम् उक्ता तु सुरभिः सुर राजेन धीमता ।
पत्युवाच ततः धीरा वाक्यम् वाक्य विशारदा ॥ २.७४.२२ ॥
Cuando el sabio rey de los dioses le habló así, Surabhi, firme y diestra en el habla, dijo entonces estas palabras a su esposo.
2.74.23
शान्तम् पातम् न वः किम्चित् कुतश्चित् अमर अधिप ।
अहम् तु मग्नौ शोचामि स्व पुत्रौ विषमे स्थितौ ॥ २.७४.२३ ॥
Oh señor de los inmortales, no hay caída alguna para vosotros de ninguna parte. Pero yo lloro por mis dos hijos, que están en una situación difícil.
2.74.24
एतौ दृष्ट्वा कृषौ दीनौ सूर्य रश्मि प्रतापिनौ ।
अर्ध्यमानौ बली वर्दौ कर्षकेण सुर अधिप ॥ २.७४.२४ ॥
Oh señor de los dioses, mira a estos dos: demacrados, desdichados, abrasados por los rayos del sol, los dos fuertes toros son atormentados por el labrador.
2.74.25
मम कायात् प्रसूतौ हि दुह्खितौ भार पीडितौ ।
यौ दृष्ट्वा परितप्ये अहम् न अस्ति पुत्र समः प्रियः ॥ २.७४.२५ ॥
Nacidos de mi propio cuerpo, estos dos están afligidos y oprimidos por la carga. Al verlos me atormento; no hay nadie tan querido como un hijo.
2.74.26
यस्याः पुत्र सहस्त्रैस्तु कृत्स्नम् व्याप्तमिदम् जगत् ।
ताम् दृष्ट्वा रुदतीम् शक्रो न सुतान्मन्यते परम् ॥ २.७४.२६ ॥
Aquella cuyos mil hijos llenan todo este mundo: al verla llorar, incluso Indra no considera a sus propios hijos por encima de ella.
2.74.27
सदाऽप्रतिमवृत्ताया लोकधारणकाम्यया ।
श्रीमत्या गुणनित्यायाः स्वभावपरिचेष्टया ॥ २.७४.२७ ॥
Cuya conducta es siempre incomparable, que desea sostener el mundo, la gloriosa, siempre llena de virtudes, cuya conducta natural es recta.
2.74.28
यस्याः पुत्रसहस्राणि सापि शोचै कामधुक् ।
किम् पुनर् या विना रामम् कौसल्या वर्तयिष्यति ॥ २.७४.२८ ॥
Incluso ella, cuyos mil hijos la hacen una vaca de los deseos, se aflige; ¿cómo, pues, vivirá Kausalyā sin Rāma?
2.74.29
एक पुत्रा च साध्वी च विवत्सा इयम् त्वया कृता ।
तस्मात् त्वम् सततम् दुह्खम् प्रेत्य च इह च लप्स्यसे ॥ २.७४.२९ ॥
Siendo ella una madre virtuosa de un solo hijo, la has convertido en una vaca privada de su ternero. Por eso obtendrás dolor constante, tanto aquí como en el más allá.
2.74.30
अहम् हि अपचितिम् भ्रातुः पितुः च सकलाम् इमाम् ।
वर्धनम् यशसः च अपि करिष्यामि न सम्शयः ॥ २.७४.३० ॥
En verdad rendiré a mi hermano y a mi padre este honor cumplido, y acrecentaré su gloria; no hay duda.
2.74.31
आनाययित्वा तनयम् कौसल्याया महा द्युतिम् ।
स्वयम् एव प्रवेक्ष्यामि वनम् मुनि निषेवितम् ॥ २.७४.३१ ॥
Habiendo traído de vuelta al hijo resplandeciente de Kauśalyā, yo mismo entraré en el bosque frecuentado por los sabios.
2.74.32
न ह्यहम् पापसम्कल्पे पापे पापम् त्वया कृतम् ।
शक्तो धारयितुम् पौरैरश्रुकण्ठै र्निरीक्षितः ॥ २.७४.३२ ॥
¡Oh tú de intención perversa, oh pecadora! No puedo cargar con el pecado que cometiste; los ciudadanos, con la garganta ahogada por las lágrimas, me miran.
2.74.33
सा त्वमग्निम् प्रविश वा स्वयम् वा दण्डकान्विश ।
रज्जुम् बधान वा कण्ठे न हि तेऽन्यत्परायणम् ॥ २.७४.३३ ॥
Entra en el fuego, o vete tú misma al bosque de Daṇḍaka, o átate una soga al cuello; para ti no hay otro refugio.
2.74.34
अहमप्यवनिम् प्राप्ते रामे सत्यपराक्रमे ।
कृतकृत्यो भविष्यामि विप्रवासितकल्मषः ॥ २.७४.३४ ॥
Cuando Rāma, de verdadero valor, haya vuelto a la tierra, también yo habré cumplido mi deber, habiendo expulsado mi pecado mediante el destierro.
2.74.35
पपात भुवि सम्क्रुद्धो निह्श्वसन्न् इव पन्नगः ॥ २.७४.३५ ॥
Profundamente airado, suspirando como una serpiente, cayó al suelo.
2.74.36
सम्रक्त नेत्रः शिथिल अम्बरः तदा ।
विधूत सर्व आभरणः परम्तपः ।
बभूव भूमौ पतितः नृप आत्मजः ।
शची पतेः केतुर् इव उत्सव क्षये ॥ २.७४.३६ ॥
Con los ojos enrojecidos, las vestiduras sueltas y todas sus joyas arrojadas, el príncipe, tormento de sus enemigos, cayó al suelo, como el estandarte del señor de Śacī cuando termina una fiesta.