รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
ताम् तथा गर्हयित्वा तु मातरम् भरतः तदा ।
रोषेण महता आविष्टः पुनर् एव अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.१ ॥
ภรตผู้ถูกความโกรธอันยิ่งใหญ่ครอบงำ ได้ตำหนิมารดาเช่นนั้นแล้ว จึงกล่าววาจานี้อีก
2.74.2
राज्यात् भ्रम्शस्व कैकेयि नृशम्से दुष्ट चारिणि ।
परित्यक्ता च धर्मेण मा मृतम् रुदती भव ॥ २.७४.२ ॥
ขอให้เจ้าตกจากราชสมบัติเถิด ไกเกยี เจ้าผู้โหดร้าย ผู้ประพฤติชั่ว ผู้ถูกธรรมทอดทิ้ง อย่าได้ร้องไห้ราวกับคนตายเลย
2.74.3
किम् नु ते अदूषयद् राजा रामः वा भृश धार्मिकः ।
ययोः मृत्युर् विवासः च त्वत् कृते तुल्यम् आगतौ ॥ २.७४.३ ॥
พระราชาหรือพระรามผู้ธรรมิกยิ่งนัก ได้ทำความผิดอะไรต่อเจ้าหรือ จึงต้องถึงความตายและการเนรเทศทั้งสองพระองค์ เพราะเจ้าเป็นเหตุ
2.74.4
भ्रूणहत्याम् असि प्राप्ता कुलस्य अस्य विनाशनात् ।
कैकेयि नरकम् गच्च मा च भर्तुः सलोकताम् ॥ २.७४.४ ॥
เจ้าได้ก่อบาปฆ่าทารกในครรภ์ เพราะทำลายตระกูลนี้ ไกเกยี จงไปสู่นรกเถิด และอย่าได้ไปถึงโลกของสามีเจ้า
2.74.5
यत्त्वया हीदृशम् पापम् कृतम् घोरेण कर्मणा ।
सर्वलोकप्रियम् हित्वा ममाप्यापादितम् भयम् ॥ २.७४.५ ॥
ด้วยกรรมอันร้ายแรงของเจ้า เจ้าได้ก่อบาปเช่นนี้ คือทอดทิ้งพระรามผู้เป็นที่รักของโลกทั้งปวง จนนำความหวาดกลัวมาสู่ข้าด้วย
2.74.6
त्वत् कृते मे पिता वृत्तः रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
अयशो जीव लोके च त्वया अहम् प्रतिपादितः ॥ २.७४.६ ॥
เพราะเจ้า บิดาของข้าจึงสิ้นพระชนม์ พระรามก็ต้องเข้าไปอาศัยในป่า และเพราะเจ้า ข้าจึงต้องมีชีวิตอยู่ในโลกด้วยความอัปยศ
2.74.7
मातृ रूपे मम अमित्रे नृशम्से राज्य कामुके ।
न ते अहम् अभिभाष्यो अस्मि दुर्वृत्ते पति घातिनि ॥ २.७४.७ ॥
ศัตรูในรูปของมารดา ผู้โหดร้าย ผู้ปรารถนาราชอำนาจ ผู้มีความประพฤติชั่ว ผู้ฆ่าสามี ข้าไม่สมควรที่เจ้าจะพูดด้วย
2.74.8
कौसल्या च सुमित्रा च याः च अन्या मम मातरः ।
दुह्खेन महता आविष्टाः त्वाम् प्राप्य कुल दूषिणीम् ॥ २.७४.८ ॥
เกาศัลยา สุมิตรา และมารดาอื่น ๆ ของข้า ต่างถูกความโศกเศร้าอย่างใหญ่หลวงครอบงำ เมื่อได้เจ้าผู้ทำลายตระกูลนี้มาเป็นมารดา
2.74.9
न त्वम् अश्व पतेः कन्या धर्म राजस्य धीमतः ।
राक्षसी तत्र जाता असि कुल प्रध्वम्सिनी पितुः ॥ २.७४.९ ॥
เจ้ามิใช่ธิดาของท้าวอัศวบดี กษัตริย์ผู้ธรรมิกและปัญญาดี เจ้าเกิดที่นั่นเป็นราชินี ผู้ทำลายตระกูลของบิดา
2.74.10
यत् त्वया धार्मिको रामः नित्यम् सत्य परायणः ।
वनम् प्रस्थापितः दुह्खात् पिता च त्रिदिवम् गतः ॥ २.७४.१० ॥
เพราะเจ้าส่งพระรามผู้ธรรมิก ผู้ยึดมั่นในสัตย์อยู่เสมอ ไปยังป่า บิดาของข้าก็ด้วยความเศร้าโศกได้เสด็จสู่สวรรค์ไปแล้ว
2.74.11
यत् प्रधाना असि तत् पापम् मयि पित्रा विना कृते ।
भ्रातृभ्याम् च परित्यक्ते सर्व लोकस्य च अप्रिये ॥ २.७४.११ ॥
เพราะเจ้าเป็นใหญ่ในเรื่องนี้ บาปนั้นจึงตกอยู่กับข้า ซึ่งกระทำขึ้นโดยปราศจากบิดา และถูกพี่น้องทั้งสองทอดทิ้ง และเป็นที่ไม่น่ารักแก่โลกทั้งปวง
2.74.12
कौसल्याम् धर्म सम्युक्ताम् वियुक्ताम् पाप निश्चये ।
कृत्वा कम् प्राप्स्यसे तु अद्य लोकम् निरय गामिनी ॥ २.७४.१२ ॥
เกาศัลยาผู้เพียบพร้อมด้วยธรรม เจ้าได้ทำให้นางต้องพลัดพราก ด้วยความคิดชั่วของเจ้า บัดนี้เจ้าจะไปถึงโลกใดเล่า ผู้ที่จะต้องไปสู่นรก
2.74.13
किम् न अवबुध्यसे क्रूरे नियतम् बन्धु सम्श्रयम् ।
ज्येष्ठम् पितृ समम् रामम् कौसल्याय आत्म सम्भवम् ॥ २.७४.१३ ॥
เจ้าผู้โหดร้าย เจ้าไม่รู้หรือว่า พระรามผู้เป็นพี่คนโต เสมอด้วยบิดา เป็นที่พึ่งของญาติ และเกิดจากพระองค์เกาศัลยาเอง
2.74.14
अन्ग प्रत्यन्गजः पुत्रः हृदयाच् च अपि जायते ।
तस्मात् प्रियतरः मातुः प्रियत्वान् न तु बान्धवः ॥ २.७४.१४ ॥
บุตรที่เกิดจากอวัยวะและส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ย่อมเกิดจากหัวใจด้วย เพราะฉะนั้นเขาจึงเป็นที่รักของมารดายิ่งกว่า เพราะความรัก มิใช่เพียงเป็นญาติเท่านั้น
2.74.15
अन्यदा किल धर्मज्ञा सुरभिः सुर सम्मता ।
वहमानौ ददर्श उर्व्याम् पुत्रौ विगत चेतसौ ॥ २.७४.१५ ॥
ครั้งหนึ่ง สุรภีผู้รู้ธรรมและเป็นที่เคารพของเหล่าเทพ ได้เห็นบุตรทั้งสองของนางแบกภาระอยู่บนพื้นดิน โดยที่จิตใจของเขาหมดสติไป
2.74.16
ताव् अर्ध दिवसे श्रान्तौ दृष्ट्वा पुत्रौ मही तले ।
रुरोद पुत्र शोकेन बाष्प पर्याकुल ईक्षणा ॥ २.७४.१६ ॥
เมื่อเห็นบุตรทั้งสองอ่อนล้าและนอนอยู่บนพื้นดินในเวลาเที่ยง นางก็ร้องไห้ด้วยความโศกถึงบุตร ดวงตาของนางเต็มไปด้วยน้ำตา
2.74.17
अधस्तात् व्रजतः तस्याः सुर राज्ञो महात्मनः ।
बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्माः सुरभि गन्धिनः ॥ २.७४.१७ ॥
ขณะที่นางเคลื่อนไปข้างล่าง หยดน้ำเล็ก ๆ ที่มีกลิ่นหอมเหมือนสุรภีได้หยดลงบนร่างของพระราชาแห่งเหล่าเทพผู้ยิ่งใหญ่
2.74.18
इन्द्रोऽप्यश्रुनिपातम् तम् स्वगात्रे पुण्यगन्धिनम् ।
सुरभिम् मन्यते दृष्ट्वा भूयसीम् ताम् सुरेश्वरः ॥ २.७४.१८ ॥
แม้พระอินทร์ เมื่อเห็นน้ำตานั้นที่หยดลงบนร่างของพระองค์ ซึ่งมีกลิ่นอันบริสุทธิ์ ก็ทรงเข้าพระทัยว่าเป็นหยดน้ำมากมายของสุรภี
2.74.19
निरीक्समाणः शक्रस्ताम् ददर्श सुरभिम् स्थिताम् ।
आकाशे विष्ठिताम् दीनाम् रुदतीम् भृशदुःखिताम् ॥ २.७४.१९ ॥
พระอินทร์ผู้เป็นจอมเทพ ทอดพระเนตรอย่างตั้งใจ จึงทรงเห็นนางสุรภียืนอยู่บนท้องฟ้า นางมีความทุกข์ระทม กำลังร้องไห้ และเศร้าโศกอย่างยิ่ง
2.74.20
ताम् दृष्ट्वा शोक सम्तप्ताम् वज्र पाणिर् यशस्विनीम् ।
इन्द्रः प्रान्जलिर् उद्विग्नः सुर राजो अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.२० ॥
เมื่อทรงเห็นนางผู้มีเกียรติยศ ถูกความโศกเผาผลาญ พระอินทร์ผู้ทรงสายฟ้าไว้ในพระหัตถ์ ทรงประนมมือด้วยความไม่สบายพระทัย และตรัสวาจาเหล่านี้ในฐานะพระราชาแห่งเหล่าเทพ
2.74.21
भयम् कच्चिन् न च अस्मासु कुतश्चित् विद्यते महत् ।
कुतः निमित्तः शोकः ते ब्रूहि सर्व हित एषिणि ॥ २.७४.२१ ॥
พระองค์ผู้ปรารถนาความเจริญของสรรพสัตว์ ความกลัวอันยิ่งใหญ่จากที่ใดๆ จะมีแก่พวกเราบ้างหรือไม่ ความโศกของพระองค์มีเหตุมาจากอะไร ขอทรงตรัสบอกเถิด
2.74.22
एवम् उक्ता तु सुरभिः सुर राजेन धीमता ।
पत्युवाच ततः धीरा वाक्यम् वाक्य विशारदा ॥ २.७४.२२ ॥
เมื่อพระอินทร์ผู้เป็นราชาแห่งเทพผู้มีปัญญาตรัสถามนางดังนั้นแล้ว นางสุรภิผู้มั่นคงและเชี่ยวชาญในการกล่าวถ้อยคำ ก็ได้กล่าวถ้อยคำเหล่านั้นแก่พระสวามีของนาง
2.74.23
शान्तम् पातम् न वः किम्चित् कुतश्चित् अमर अधिप ।
अहम् तु मग्नौ शोचामि स्व पुत्रौ विषमे स्थितौ ॥ २.७४.२३ ॥
ข้าแต่พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่กว่าอมรทั้งหลาย ความตกต่ำใดๆ จากที่ใดๆ ไม่มีแก่พระองค์เลย แต่หม่อมฉันโศกเศร้าถึงบุตรสองคนของหม่อมฉันผู้ตั้งอยู่ในความทุกข์ยาก
2.74.24
एतौ दृष्ट्वा कृषौ दीनौ सूर्य रश्मि प्रतापिनौ ।
अर्ध्यमानौ बली वर्दौ कर्षकेण सुर अधिप ॥ २.७४.२४ ॥
ข้าแต่พระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทพ ขอทรงดูเถิด วัวหนุ่มสองตัวนี้ซูบผอม น่าสงสาร ถูกแสงอาทิตย์แผดเผา และถูกชาวนาผู้ไถนาทรมานอยู่
2.74.25
मम कायात् प्रसूतौ हि दुह्खितौ भार पीडितौ ।
यौ दृष्ट्वा परितप्ये अहम् न अस्ति पुत्र समः प्रियः ॥ २.७४.२५ ॥
ทั้งสองเกิดจากกายของหม่อมฉัน เป็นทุกข์และถูกบีบคั้นด้วยภาระอันหนักอึ้ง เมื่อหม่อมฉันเห็นทั้งสองเช่นนั้นก็เร่าร้อนใจ ไม่มีสิ่งใดที่เป็นที่รักเสมอด้วยบุตรเลย
2.74.26
यस्याः पुत्र सहस्त्रैस्तु कृत्स्नम् व्याप्तमिदम् जगत् ।
ताम् दृष्ट्वा रुदतीम् शक्रो न सुतान्मन्यते परम् ॥ २.७४.२६ ॥
นางผู้มีบุตรนับพันเป็นที่ครอบคลุมโลกทั้งสิ้นนี้ เมื่อพระอินทร์เห็นนางร่ำไห้ ก็ไม่ถือว่าบุตรของตนสำคัญกว่านาง
2.74.27
सदाऽप्रतिमवृत्ताया लोकधारणकाम्यया ।
श्रीमत्या गुणनित्यायाः स्वभावपरिचेष्टया ॥ २.७४.२७ ॥
นางผู้มีความประพฤติที่หาใครเทียบมิได้เสมอ ปรารถนาจะค้ำจุนโลก เป็นผู้รุ่งเรือง เปี่ยมด้วยคุณธรรมอยู่เสมอ มีความประพฤติอันดีโดยธรรมชาติ
2.74.28
यस्याः पुत्रसहस्राणि सापि शोचै कामधुक् ।
किम् पुनर् या विना रामम् कौसल्या वर्तयिष्यति ॥ २.७४.२८ ॥
แม้นางผู้มีบุตรนับพันจนเป็นดั่งโคที่ให้สิ่งที่ปรารถนา ก็ยังโศกเศร้า แล้วนางเกาศัลยาจะดำรงอยู่ได้อย่างไรเมื่อปราศจากพระรามเล่า
2.74.29
एक पुत्रा च साध्वी च विवत्सा इयम् त्वया कृता ।
तस्मात् त्वम् सततम् दुह्खम् प्रेत्य च इह च लप्स्यसे ॥ २.७४.२९ ॥
แม้นางจะเป็นมารดาผู้ทรงคุณธรรมที่มีบุตรเพียงคนเดียว แต่เจ้าได้ทำให้นางเป็นดั่งโคที่ถูกพรากจากลูกโค ฉะนั้นเจ้าจะได้รับความทุกข์เป็นนิจทั้งในโลกนี้และโลกหน้า
2.74.30
अहम् हि अपचितिम् भ्रातुः पितुः च सकलाम् इमाम् ।
वर्धनम् यशसः च अपि करिष्यामि न सम्शयः ॥ २.७४.३० ॥
แน่นอนว่าหม่อมฉันจะตอบแทนพี่ชายและบิดาให้สมบูรณ์ทั้งหมด และจะเพิ่มพูนเกียรติยศของท่าน ไม่ต้องสงสัยเลย
2.74.31
आनाययित्वा तनयम् कौसल्याया महा द्युतिम् ।
स्वयम् एव प्रवेक्ष्यामि वनम् मुनि निषेवितम् ॥ २.७४.३१ ॥
หม่อมฉันจะนำบุตรของนางเกาศัลยาผู้เรืองรองยิ่งกลับมาเอง แล้วตัวหม่อมฉันจะเข้าไปในป่าที่ฤๅษีอาศัยอยู่
2.74.32
न ह्यहम् पापसम्कल्पे पापे पापम् त्वया कृतम् ।
शक्तो धारयितुम् पौरैरश्रुकण्ठै र्निरीक्षितः ॥ २.७४.३२ ॥
ข้าแต่หญิงผู้มีใจคิดชั่ว หญิงบาปเอ๊ย หม่อมฉันไม่อาจทนต่อบาปที่เจ้าได้กระทำไว้ได้ ชาวเมืองที่มีลำคอติดขัดด้วยน้ำตากำลังจ้องมองหม่อมฉันอยู่
2.74.33
सा त्वमग्निम् प्रविश वा स्वयम् वा दण्डकान्विश ।
रज्जुम् बधान वा कण्ठे न हि तेऽन्यत्परायणम् ॥ २.७४.३३ ॥
เจ้าจงเข้าไปในกองไฟเถิด หรือจะไปยังป่าทัณฑกะด้วยตนเองก็ได้ หรือจะผูกเชือกรัดคอก็ได้ เพราะสำหรับเจ้าไม่มีที่พึ่งอื่นใดอีกแล้ว
2.74.34
अहमप्यवनिम् प्राप्ते रामे सत्यपराक्रमे ।
कृतकृत्यो भविष्यामि विप्रवासितकल्मषः ॥ २.७४.३४ ॥
เมื่อพระรามผู้มีความกล้าหาญจริงแท้กลับคืนสู่แผ่นดินแล้ว หม่อมฉันก็จะเป็นผู้ทำกิจที่ควรทำสำเร็จแล้ว และจะชำระบาปที่ติดตัวด้วยการถูกเนรเทศได้แล้ว
2.74.35
पपात भुवि सम्क्रुद्धो निह्श्वसन्न् इव पन्नगः ॥ २.७४.३५ ॥
ท้าวทศรถผู้โกรธจัดล้มลงกับพื้น ถอนใจยาวดังงูพิษ
2.74.36
सम्रक्त नेत्रः शिथिल अम्बरः तदा ।
विधूत सर्व आभरणः परम्तपः ।
बभूव भूमौ पतितः नृप आत्मजः ।
शची पतेः केतुर् इव उत्सव क्षये ॥ २.७४.३६ ॥
ด้วยดวงตาแดงก่ำ ผ้านุ่งห่มหลุดลุ่ย และเครื่องประดับทั้งปวงถูกสลัดทิ้ง ผู้เป็นราชบุตรผู้แผดเผาศัตรูจึงล้มลงกับพื้นดิน เหมือนธงของพระสวามีแห่งศจีที่ล้มลงเมื่องานเทศกาลสิ้นสุดลง