വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.74
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.74.1
ताम् तथा गर्हयित्वा तु मातरम् भरतः तदा ।
रोषेण महता आविष्टः पुनर् एव अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.१ ॥
ഇങ്ങനെ അമ്മയെ ശാസിച്ച ഭരതൻ, അപ്പോൾ മഹാ കോപത്താൽ നിറഞ്ഞ് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.74.2
राज्यात् भ्रम्शस्व कैकेयि नृशम्से दुष्ट चारिणि ।
परित्यक्ता च धर्मेण मा मृतम् रुदती भव ॥ २.७४.२ ॥
കൈകേയീ, രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോകൂ! ക്രൂരയേ, ദുഷ്ടനടപ്പുകാരിയേ, ധർമ്മത്താൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളേ, മരിച്ചവളെപ്പോലെ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കരുതേ.
2.74.3
किम् नु ते अदूषयद् राजा रामः वा भृश धार्मिकः ।
ययोः मृत्युर् विवासः च त्वत् कृते तुल्यम् आगतौ ॥ २.७४.३ ॥
രാജാവോ, അത്യന്തം ധാർമ്മികനായ രാമനോ നിനക്ക് എന്ത് ദോഷം ചെയ്തു? അവരിരുവർക്കും നിന്നാൽ മരണവും വനവാസവും തുല്യമായി വന്നുവല്ലോ.
2.74.4
भ्रूणहत्याम् असि प्राप्ता कुलस्य अस्य विनाशनात् ।
कैकेयि नरकम् गच्च मा च भर्तुः सलोकताम् ॥ २.७४.४ ॥
ഈ കുലത്തെ നശിപ്പിച്ചതിനാൽ നീ ഭ്രൂണഹത്യാപാപം നേടിയിരിക്കുന്നു. കൈകേയീ, നരകത്തിൽ പോകൂ; നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കരുതേ.
2.74.5
यत्त्वया हीदृशम् पापम् कृतम् घोरेण कर्मणा ।
सर्वलोकप्रियम् हित्वा ममाप्यापादितम् भयम् ॥ २.७४.५ ॥
ഘോരമായ കർമ്മത്താൽ നീ ഇത്രയും വലിയ പാപം ചെയ്തു; സർവലോകപ്രിയനായ രാമനെ ഉപേക്ഷിച്ച് എനിക്കും ഭയം വരുത്തി.
2.74.6
त्वत् कृते मे पिता वृत्तः रामः च अरण्यम् आश्रितः ।
अयशो जीव लोके च त्वया अहम् प्रतिपादितः ॥ २.७४.६ ॥
നിന്നാൽ എന്റെ പിതാവ് മരിച്ചു; രാമൻ കാട്ടിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. നിന്നാൽ ഞാൻ ലോകത്ത് അപകീർത്തിയോടെ ജീവിക്കേണ്ടവനായി.
2.74.7
मातृ रूपे मम अमित्रे नृशम्से राज्य कामुके ।
न ते अहम् अभिभाष्यो अस्मि दुर्वृत्ते पति घातिनि ॥ २.७४.७ ॥
അമ്മയുടെ രൂപത്തിലുള്ള എന്റെ ശത്രുവേ, ക്രൂരയേ, രാജ്യമോഹിയേ! ദുർനടപ്പുകാരിയേ, ഭർത്താവിനെ കൊന്നവളേ, ഞാൻ നിന്നോട് സംസാരിക്കാൻ യോഗ്യനല്ല.
2.74.8
कौसल्या च सुमित्रा च याः च अन्या मम मातरः ।
दुह्खेन महता आविष्टाः त्वाम् प्राप्य कुल दूषिणीम् ॥ २.७४.८ ॥
കൗസല്യയും സുമിത്രയും എന്റെ മറ്റ് അമ്മമാരും വലിയ ദുഃഖത്താൽ പീഡിതരായിരിക്കുന്നു; കുലത്തെ ദൂഷിതമാക്കുന്ന നിന്നെ പ്രാപിച്ചതുകൊണ്ട്.
2.74.9
न त्वम् अश्व पतेः कन्या धर्म राजस्य धीमतः ।
राक्षसी तत्र जाता असि कुल प्रध्वम्सिनी पितुः ॥ २.७४.९ ॥
നീ അശ്വപതിയുടെ മകളല്ല, ധർമ്മരാജാവും ബുദ്ധിമാനുമായവന്റെ മകളല്ല; അവിടെ നീ രാക്ഷസിയായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു, നിന്റെ പിതാവിന്റെ കുലം നശിപ്പിക്കുന്നവളായി.
2.74.10
यत् त्वया धार्मिको रामः नित्यम् सत्य परायणः ।
वनम् प्रस्थापितः दुह्खात् पिता च त्रिदिवम् गतः ॥ २.७४.१० ॥
ധർമ്മിഷ്ഠനും എപ്പോഴും സത്യപരായണനുമായ രാമനെ നീ വനത്തിലേക്ക് അയച്ചു; ദുഃഖത്താൽ പിതാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
2.74.11
यत् प्रधाना असि तत् पापम् मयि पित्रा विना कृते ।
भ्रातृभ्याम् च परित्यक्ते सर्व लोकस्य च अप्रिये ॥ २.७४.११ ॥
നീയാണ് പ്രധാനി എന്നതിനാൽ, പിതാവില്ലാതെ ചെയ്ത ആ പാപം എന്നിൽ വന്നിരിക്കുന്നു; ഇരു സഹോദരന്മാരാലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട്, ലോകത്തിന് മുഴുവൻ അപ്രിയനായി.
2.74.12
कौसल्याम् धर्म सम्युक्ताम् वियुक्ताम् पाप निश्चये ।
कृत्वा कम् प्राप्स्यसे तु अद्य लोकम् निरय गामिनी ॥ २.७४.१२ ॥
ധർമ്മയുക്തയായ കൗസല്യയെ പാപസങ്കൽപ്പത്താൽ വേർപെടുത്തിയ നീ, ഇപ്പോൾ ഏത് ലോകം പ്രാപിക്കും, നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നവളേ?
2.74.13
किम् न अवबुध्यसे क्रूरे नियतम् बन्धु सम्श्रयम् ।
ज्येष्ठम् पितृ समम् रामम् कौसल्याय आत्म सम्भवम् ॥ २.७४.१३ ॥
ക്രൂരേ, കൗസല്യയുടെ ആശ്രയമായവനും പിതാവിനു തുല്യനായ ജ്യേഷ്ഠപുത്രനും അവളുടെ സ്വന്തം ഉദരത്തിൽ ജനിച്ചവനുമായ രാമനെ നീ അറിയുന്നില്ലേ?
2.74.14
अन्ग प्रत्यन्गजः पुत्रः हृदयाच् च अपि जायते ।
तस्मात् प्रियतरः मातुः प्रियत्वान् न तु बान्धवः ॥ २.७४.१४ ॥
അംഗപ്രത്യംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന പുത്രൻ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നും ജനിക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ അമ്മയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രിയനാണ്, സ്നേഹം കൊണ്ട്; ബന്ധു മാത്രമല്ല.
2.74.15
अन्यदा किल धर्मज्ञा सुरभिः सुर सम्मता ।
वहमानौ ददर्श उर्व्याम् पुत्रौ विगत चेतसौ ॥ २.७४.१५ ॥
ഒരിക്കൽ ധർമ്മജ്ഞയും ദേവന്മാരാൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെട്ടവളുമായ സുരഭി, ഭാരം വഹിച്ച് ബോധരഹിതരായ തന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ഭൂമിയിൽ കണ്ടു.
2.74.16
ताव् अर्ध दिवसे श्रान्तौ दृष्ट्वा पुत्रौ मही तले ।
रुरोद पुत्र शोकेन बाष्प पर्याकुल ईक्षणा ॥ २.७४.१६ ॥
മദ്ധ്യാഹ്നത്തിൽ ക്ഷീണിതരായി നിലത്തു കിടക്കുന്ന ഇരു പുത്രന്മാരെ കണ്ട് അവൾ പുത്രശോകത്താൽ കരഞ്ഞു; കണ്ണീരിനാൽ അവളുടെ കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു.
2.74.17
अधस्तात् व्रजतः तस्याः सुर राज्ञो महात्मनः ।
बिन्दवः पतिता गात्रे सूक्ष्माः सुरभि गन्धिनः ॥ २.७४.१७ ॥
താഴെക്കൂടി കടന്നുപോകുമ്പോൾ ആ മഹാത്മാവായ ദേവേന്ദ്രന്റെ ശരീരത്തിൽ സുരഭിയുടെ ഗന്ധമുള്ള സൂക്ഷ്മ തുള്ളികൾ വീണു.
2.74.18
इन्द्रोऽप्यश्रुनिपातम् तम् स्वगात्रे पुण्यगन्धिनम् ।
सुरभिम् मन्यते दृष्ट्वा भूयसीम् ताम् सुरेश्वरः ॥ २.७४.१८ ॥
ദേവേന്ദ്രൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ വീണ പുണ്യഗന്ധമുള്ള കണ്ണീർത്തുള്ളികൾ കണ്ട്, അവ സുരഭിയുടെ ധാരാളം തുള്ളികളാണെന്ന് കരുതി.
2.74.19
निरीक्समाणः शक्रस्ताम् ददर्श सुरभिम् स्थिताम् ।
आकाशे विष्ठिताम् दीनाम् रुदतीम् भृशदुःखिताम् ॥ २.७४.१९ ॥
ഇന്ദ്രൻ അവളെ സൂക്ഷ്മമായി നോക്കി — ആകാശത്ത് നിൽക്കുന്ന, ദീനയായി കരയുന്ന, അതിദുഃഖിതയായ സുരഭിയെ.
2.74.20
ताम् दृष्ट्वा शोक सम्तप्ताम् वज्र पाणिर् यशस्विनीम् ।
इन्द्रः प्रान्जलिर् उद्विग्नः सुर राजो अब्रवीद् वचः ॥ २.७४.२० ॥
ദുഃഖത്താൽ തപിക്കുന്ന ആ യശസ്വിനിയെ കണ്ട്, വജ്രായുധധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ കൈകൂപ്പി, വ്യാകുലനായി ദേവരാജൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.74.21
भयम् कच्चिन् न च अस्मासु कुतश्चित् विद्यते महत् ।
कुतः निमित्तः शोकः ते ब्रूहि सर्व हित एषिणि ॥ २.७४.२१ ॥
ഞങ്ങൾക്ക് എവിടെ നിന്നെങ്കിലും വലിയ ഭയമുണ്ടോ? നിന്റെ ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്ത്? എല്ലാവരുടെയും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവളേ, പറയൂ.
2.74.22
एवम् उक्ता तु सुरभिः सुर राजेन धीमता ।
पत्युवाच ततः धीरा वाक्यम् वाक्य विशारदा ॥ २.७४.२२ ॥
ബുദ്ധിമാനായ ദേവരാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, വാക്കിൽ നിപുണയായ ധീരയായ സുരഭി അപ്പോൾ ഭർത്താവിനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
2.74.23
शान्तम् पातम् न वः किम्चित् कुतश्चित् अमर अधिप ।
अहम् तु मग्नौ शोचामि स्व पुत्रौ विषमे स्थितौ ॥ २.७४.२३ ॥
അമരാധിപാ, നിങ്ങൾക്ക് എവിടെ നിന്നും ഒരു പതനവുമില്ല. എന്നാൽ വിഷമസ്ഥിതിയിൽ നിൽക്കുന്ന എന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ഓർത്ത് ഞാൻ ദുഃഖിക്കുന്നു.
2.74.24
एतौ दृष्ट्वा कृषौ दीनौ सूर्य रश्मि प्रतापिनौ ।
अर्ध्यमानौ बली वर्दौ कर्षकेण सुर अधिप ॥ २.७४.२४ ॥
സുരാധിപാ, ഇവരെ രണ്ടുപേരെയും കാണൂ — ഉഴവിനാൽ ക്ഷീണിച്ച്, ദീനരായി, സൂര്യരശ്മിയാൽ തപിച്ച്, ബലവാന്മാരായ രണ്ടു കാളകളെ കർഷകൻ ഉപദ്രവിക്കുന്നു.
2.74.25
मम कायात् प्रसूतौ हि दुह्खितौ भार पीडितौ ।
यौ दृष्ट्वा परितप्ये अहम् न अस्ति पुत्र समः प्रियः ॥ २.७४.२५ ॥
എന്റെ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ജനിച്ച ഈ ഇരുവരും ദുഃഖിതരും ഭാരത്താൽ പീഡിതരുമാണ്. അവരെ കാണുമ്പോൾ ഞാൻ വേദനിക്കുന്നു; പുത്രനു തുല്യം പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ആരുമില്ല.
2.74.26
यस्याः पुत्र सहस्त्रैस्तु कृत्स्नम् व्याप्तमिदम् जगत् ।
ताम् दृष्ट्वा रुदतीम् शक्रो न सुतान्मन्यते परम् ॥ २.७४.२६ ॥
ആയിരം പുത്രന്മാരാൽ ഈ ലോകമൊട്ടാകെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നവളെ, കരയുന്നത് കണ്ടാൽ ഇന്ദ്രൻ പോലും തന്റെ പുത്രന്മാരെ അവളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠരായി കരുതുകയില്ല.
2.74.27
सदाऽप्रतिमवृत्ताया लोकधारणकाम्यया ।
श्रीमत्या गुणनित्यायाः स्वभावपरिचेष्टया ॥ २.७४.२७ ॥
എപ്പോഴും സമാനതയില്ലാത്ത നടപ്പുള്ളവളും, ലോകത്തെ താങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവളും, ശ്രീമതിയും, സദാ ഗുണവതിയും, സ്വഭാവത്താൽ ശുഭമായ പ്രവൃത്തിയുള്ളവളുമാണവൾ.
2.74.28
यस्याः पुत्रसहस्राणि सापि शोचै कामधुक् ।
किम् पुनर् या विना रामम् कौसल्या वर्तयिष्यति ॥ २.७४.२८ ॥
ആയിരം പുത്രന്മാരുള്ള, കാമധേനുവായ അവളും ദുഃഖിക്കുന്നു; പിന്നെ രാമനില്ലാതെ കൗസല്യ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?
2.74.29
एक पुत्रा च साध्वी च विवत्सा इयम् त्वया कृता ।
तस्मात् त्वम् सततम् दुह्खम् प्रेत्य च इह च लप्स्यसे ॥ २.७४.२९ ॥
ഏക പുത്രയും സാധ്വിയുമായ ഇവളെ നീ കിടാവില്ലാത്ത പശുവാക്കി. അതിനാൽ നീ ഇഹത്തിലും പരത്തിലും എപ്പോഴും ദുഃഖം അനുഭവിക്കും.
2.74.30
अहम् हि अपचितिम् भ्रातुः पितुः च सकलाम् इमाम् ।
वर्धनम् यशसः च अपि करिष्यामि न सम्शयः ॥ २.७४.३० ॥
ഞാൻ സഹോദരന്റെയും പിതാവിന്റെയും ഈ പൂർണ്ണമായ ആദരം ചെയ്യും; യശസ്സും വർദ്ധിപ്പിക്കും; സംശയമില്ല.
2.74.31
आनाययित्वा तनयम् कौसल्याया महा द्युतिम् ।
स्वयम् एव प्रवेक्ष्यामि वनम् मुनि निषेवितम् ॥ २.७४.३१ ॥
കൗസല്യയുടെ മഹാതേജസ്വിയായ പുത്രനെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നശേഷം, മുനിമാർ സേവിക്കുന്ന വനത്തിൽ ഞാൻ തന്നെ പ്രവേശിക്കും.
2.74.32
न ह्यहम् पापसम्कल्पे पापे पापम् त्वया कृतम् ।
शक्तो धारयितुम् पौरैरश्रुकण्ठै र्निरीक्षितः ॥ २.७४.३२ ॥
പാപസങ്കല്പമുള്ളവളേ, പാപിനീ, നീ ചെയ്ത പാപം ഞാൻ വഹിക്കാനാവില്ല; കണ്ണീരിൽ കണ്ഠമിടറിയ പൗരന്മാർ എന്നെ നോക്കുന്നു.
2.74.33
सा त्वमग्निम् प्रविश वा स्वयम् वा दण्डकान्विश ।
रज्जुम् बधान वा कण्ठे न हि तेऽन्यत्परायणम् ॥ २.७४.३३ ॥
നീ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലേക്ക് പോകുക, അല്ലെങ്കിൽ കഴുത്തിൽ കയർ കെട്ടുക; നിനക്ക് മറ്റൊരു അഭയമില്ല.
2.74.34
अहमप्यवनिम् प्राप्ते रामे सत्यपराक्रमे ।
कृतकृत्यो भविष्यामि विप्रवासितकल्मषः ॥ २.७४.३४ ॥
സത്യപരാക്രമിയായ രാമൻ ഭൂമിയിലെത്തുമ്പോൾ, ഞാനും കൃതകൃത്യനായി, പ്രവാസത്താൽ പാപം നീങ്ങിയവനാകും.
2.74.35
पपात भुवि सम्क्रुद्धो निह्श्वसन्न् इव पन्नगः ॥ २.७४.३५ ॥
അത്യന്തം കോപിച്ച്, നെടുവീർപ്പിടുന്ന പാമ്പിനെപ്പോലെ അവൻ നിലത്തു വീണു.
2.74.36
सम्रक्त नेत्रः शिथिल अम्बरः तदा ।
विधूत सर्व आभरणः परम्तपः ।
बभूव भूमौ पतितः नृप आत्मजः ।
शची पतेः केतुर् इव उत्सव क्षये ॥ २.७४.३६ ॥
ചുവന്ന കണ്ണുകളോടും അയഞ്ഞ വസ്ത്രത്തോടും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും കുടഞ്ഞുകളഞ്ഞ്, ശത്രുക്കളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ രാജപുത്രൻ നിലത്തു വീണു; ഉത്സവം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ശചീപതിയുടെ കൊടി വീഴുന്നതുപോലെ.