Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
ततः दश अहे अतिगते कृत शौचो नृप आत्मजः ।
द्वादशे अहनि सम्प्राप्ते श्राद्ध कर्माणि अकारयत् ॥ २.७७.१ ॥
Entonces, pasados diez días, el hijo del rey, habiéndose purificado, hizo celebrar los ritos de śrāddha el duodécimo día.
2.77.2
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नम् धनम् अन्नम् च पुष्कलम् ।
वासाम्सि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ २.७७.२ ॥
Dio a los brahmanes joyas, riquezas y abundante comida, así como vestidos de gran valor y diversas gemas.
2.77.3
बास्तिकम् बहु शुक्लम् च गाः च अपि शतशः तथा ।
दासी दासम् च यानम् च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥ २.७७.३ ॥
Dio también muchas cabras blancas, centenares de vacas, siervos y siervas, vehículos y casas muy grandes.
2.77.4
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रः राज्ञः तस्य और्ध्वदैहिकम् ।
ततः प्रभात समये दिवसे अथ त्रयोदशे ॥ २.७७.४ ॥
El hijo del rey entregó los ritos funerarios a los brahmanes. Luego, al amanecer, en el decimotercer día.
2.77.5
विललाप महा बाहुर् भरतः शोक मूर्चितः ।
शब्द अपिहित कण्ठः च शोधन अर्थम् उपागतः ॥ २.७७.५ ॥
El de grandes brazos, Bharata, se lamentó, abrumado por el dolor, con la voz ahogada en la garganta; llegó allí para el rito de purificación.
2.77.6
चिता मूले पितुर् वाक्यम् इदम् आह सुदुह्खितः ।
तात यस्मिन् निषृष्टः अहम् त्वया भ्रातरि राघवे ॥ २.७७.६ ॥
Al pie de la pira, profundamente afligido, dijo estas palabras a su padre: "¡Padre! El hermano Rāghava, a quien me habías confiado—
2.77.7
तस्मिन् वनम् प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तः अस्म्य् अहम् त्वया ।
यथा गतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७७.७ ॥
Cuando él partió al bosque, me abandonaste en esta casa vacía, como se envía al exilio al hijo de una madre sin amparo.
2.77.8
ताम् अम्बाम् तात कौसल्याम् त्यक्त्वा त्वम् क्व गतः नृप ।
दृष्ट्वा भस्म अरुणम् तच् च दग्ध अस्थि स्थान मण्डलम् ॥ २.७७.८ ॥
¡Oh padre! Dejando a la madre Kausalyā, oh rey, ¿adónde has ido? Al ver aquel lugar enrojecido de cenizas, el círculo de huesos quemados.
2.77.9
पितुः शरीर निर्वाणम् निष्टनन् विषसाद ह ।
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणी तले ॥ २.७७.९ ॥
Al ver la cremación del cuerpo de su padre, gimió y se hundió en la desesperación. Entonces, abatido y llorando, cayó al suelo.
2.77.10
उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वजैव च्युतः ।
अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्य अमात्याः शुचि व्रतम् ॥ २.७७.१० ॥
Aunque lo levantaban como el estandarte mecánico de Indra, cayó. Entonces todos sus ministros, de votos puros, se abalanzaron sobre él.
2.77.11
अन्त काले निपतितम् ययातिम् ऋषयो यथा ।
शत्रुघ्नः च अपि भरतम् दृष्ट्वा शोक परिप्लुतम् ॥ २.७७.११ ॥
Como los sabios vieron a Yayāti caído al final de su tiempo, así también Śatrughna vio a Bharata sumido en el dolor.
2.77.12
विसम्ज्ञो न्यपतत् भूमौ भूमि पालम् अनुस्मरन् ।
उन्मत्तैव निश्चेता विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७७.१२ ॥
Recordando al protector de la tierra, cayó sin sentido al suelo. Como un enloquecido, sin conciencia, se lamentó muy afligido.
2.77.13
स्मृत्वा पितुर् गुण अन्गानि तनि तानि तदा तदा ।
मन्थरा प्रभवः तीव्रः कैकेयी ग्राह सम्कुलः ॥ २.७७.१३ ॥
Recordando una y otra vez las muchas virtudes de su padre, aquel océano de dolor, cuya fuente era Mantharā y cuyos feroces cocodrilos eran Kaikeyī, se agitó.
2.77.14
वर दानमयो अक्षोभ्यो अमज्जयत् शोक सागरः ।
सुकुमारम् च बालम् च सततम् लालितम् त्वया ॥ २.७७.१४ ॥
Aquel océano de dolor, inamovible y nacido del don, lo hacía hundirse. El tierno y joven, siempre mimado por ti,
2.77.15
क्व तात भरतम् हित्वा विलपन्तम् गतः भवान् ।
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्व् आभरणेषु च ॥ २.७७.१५ ॥
¡Oh padre! ¿Adónde te has ido, dejando a Bharata que se lamenta? Seguramente solías cuidarlo en la comida, la bebida, las vestiduras y los adornos.
2.77.16
प्रवारयसि नः सर्वाम्स् तन् नः को अद्य करिष्यति ।
अवदारण काले तु पृथिवी न अवदीर्यते ॥ २.७७.१६ ॥
Tú nos protegías a todos; ¿quién lo hará por nosotros ahora? Ni siquiera en el momento en que debería partirse se parte la tierra.
2.77.17
विहीना या त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
पितरि स्वर्गम् आपन्ने रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.७७.१७ ॥
Privada de ti, el rey conocedor del dharma y de gran alma, cuando el padre había ido al cielo y Rāma se había refugiado en el bosque.
2.77.18
किम् मे जीवित सामर्थ्यम् प्रवेक्ष्यामि हुत अशनम् ।
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्याम् इक्ष्वाकु पालिताम् ॥ २.७७.१८ ॥
¿Qué fuerza de vida me queda? Entraré en el fuego, privada de hermano y padre, en esta ciudad desolada que protegió el linaje de Ikṣvāku.
2.77.19
अयोध्याम् न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपो वनम् ।
तयोः विलपितम् श्रुत्वा व्यसनम् च अन्ववेक्ष्य तत् ॥ २.७७.१९ ॥
No entraré en Ayodhyā; entraré en el bosque de penitencia. Habiendo oído el lamento de ambos y considerado aquella desgracia.
2.77.20
भृशम् आर्ततरा भूयः सर्वएव अनुगामिनः ।
ततः विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्न भरताव् उभौ ॥ २.७७.२० ॥
Todos los seguidores se afligieron aún más. Entonces Śatrughna y Bharata, ambos abatidos y cansados.
2.77.21
धरण्याम् सम्व्यचेष्टेताम् भग्न शृन्गाव् इव ऋषभौ ।
ततः प्रकृतिमान् वैद्यः पितुर् एषाम् पुरोहितः ॥ २.७७.२१ ॥
Como dos toros de cuernos rotos, ambos se revolcaban en el suelo. Entonces el sabio, el médico, el sacerdote de su padre.
2.77.22
वसिष्ठो भरतम् वाक्यम् उत्थाप्य तम् उवाच ह ।
त्रयोदशोऽयम् दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥ २.७७.२२ ॥
Vasiṣṭha levantó a Bharata y le dijo estas palabras: "Oh poderoso, este es el decimotercer día desde la muerte de tu padre."
2.77.23
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वम् विलम्बसे ।
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तानि अविशेषतः ॥ २.७७.२३ ॥
¿Por qué te demoras aquí junto a los restos del montón de huesos? Entre los seres, los tres pares están establecidos sin distinción.
2.77.24
तेषु च अपरिहार्येषु न एवम् भवितुम् अर्हति ।
सुमन्त्रः च अपि शत्रुघ्नम् उत्थाप्य अभिप्रसाद्य च ॥ २.७७.२४ ॥
Y entre estas cosas inevitables, no conviene que sea así. Sumantra también, habiendo levantado a Śatrughna y consolándolo, [habló de igual modo].
2.77.25
श्रावयाम् आस तत्त्वज्ञः सर्व भूत भव अभवौ ।
उत्थितौ तौ नर व्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥ २.७७.२५ ॥
Sumantra, conocedor de la verdad, hizo que se recitara el relato del origen y la disolución de todos los seres; y aquellos dos tigres entre los hombres, los gloriosos, se levantaron y resplandecieron.
2.77.26
वर्ष आतप परिक्लिन्नौ पृथग् इन्द्र ध्वजाव् इव ।
अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्त अक्षौ दीन भाषिणौ ॥ २.७७.२६ ॥
Empapados por la lluvia y el sol, apartados como estandartes de Indra, enjugando sus lágrimas, con los ojos enrojecidos, hablaban con voz dolorida.