รามายณะของวาลมีกิ · สรรค 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
ततः दश अहे अतिगते कृत शौचो नृप आत्मजः ।
द्वादशे अहनि सम्प्राप्ते श्राद्ध कर्माणि अकारयत् ॥ २.७७.१ ॥
ครั้นผ่านไปสิบวัน โอรสของกษัตริย์ชำระตนให้บริสุทธิ์แล้ว ในวันที่สิบสองจึงให้ประกอบพิธีศราทธ์
2.77.2
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नम् धनम् अन्नम् च पुष्कलम् ।
वासाम्सि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ २.७७.२ ॥
พระองค์ทรงถวายรัตนะ ทรัพย์ อาหารอันบริบูรณ์แก่พราหมณ์ทั้งหลาย และทรงถวายผ้าอันมีค่ามากกับอัญมณีหลายชนิด
2.77.3
बास्तिकम् बहु शुक्लम् च गाः च अपि शतशः तथा ।
दासी दासम् च यानम् च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥ २.७७.३ ॥
ทรงถวายแพะขาวจำนวนมาก วัวนับร้อย ทาสชายหญิง ยานพาหนะ และเรือนอันใหญ่โตด้วย
2.77.4
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रः राज्ञः तस्य और्ध्वदैहिकम् ।
ततः प्रभात समये दिवसे अथ त्रयोदशे ॥ २.७७.४ ॥
โอรสของกษัตริย์มอบพิธีอุทิศถวายแก่พระบิดาให้แก่พราหมณ์ทั้งหลาย ครั้นถึงเวลารุ่งอรุณในวันที่สิบสาม
2.77.5
विललाप महा बाहुर् भरतः शोक मूर्चितः ।
शब्द अपिहित कण्ठः च शोधन अर्थम् उपागतः ॥ २.७७.५ ॥
ภรตผู้มีแขนอันทรงพลัง ถูกความโศกครอบงำ คร่ำครวญ เสียงของพระองค์ติดอยู่ในลำคอ พระองค์เสด็จมาถึงที่นั้นเพื่อประกอบพิธีชำระ
2.77.6
चिता मूले पितुर् वाक्यम् इदम् आह सुदुह्खितः ।
तात यस्मिन् निषृष्टः अहम् त्वया भ्रातरि राघवे ॥ २.७७.६ ॥
ที่โคนกองเพลิง ภรตโศกเศร้ายิ่งนัก จึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่พระบิดาว่า "พ่อเอ๋ย พี่ชายราฆวะ ผู้ที่พ่อมอบข้าพเจ้าไว้ให้ดูแล—
2.77.7
तस्मिन् वनम् प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तः अस्म्य् अहम् त्वया ।
यथा गतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७७.७ ॥
เมื่อพี่ชายออกไปยังป่า พ่อก็ทิ้งข้าพเจ้าไว้ในเรือนว่างเปล่านี้ เหมือนบุตรชายของหญิงที่ไร้ที่พึ่งถูกส่งไปเนรเทศในป่า
2.77.8
ताम् अम्बाम् तात कौसल्याम् त्यक्त्वा त्वम् क्व गतः नृप ।
दृष्ट्वा भस्म अरुणम् तच् च दग्ध अस्थि स्थान मण्डलम् ॥ २.७७.८ ॥
พ่อเอ๋ย ทิ้งมารดาคือพระนางเกาศัลยาไว้ พระองค์เสด็จไปที่ใดเล่า ข้าแต่กษัตริย์ เมื่อเห็นที่นั้นแดงด้วยขี้เถ้า และวงกระดูกที่ถูกเผาไหม้
2.77.9
पितुः शरीर निर्वाणम् निष्टनन् विषसाद ह ।
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणी तले ॥ २.७७.९ ॥
เมื่อเห็นพระศพของพระบิดาถูกเผาจนดับ พระองค์ก็ครางและทรุดลงด้วยความสิ้นหวัง ครั้นแล้ว ทรงทุกข์ระทมและร่ำไห้ ก็ล้มลงกับพื้นดิน
2.77.10
उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वजैव च्युतः ।
अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्य अमात्याः शुचि व्रतम् ॥ २.७७.१० ॥
แม้จะถูกพยุงขึ้น พระองค์ก็ล้มลงอีก ดุจธงกลไกของพระอินทร์ที่หลุดร่วง ครั้นแล้ว เหล่าอำมาตย์ทั้งปวงผู้มีวัตรบริสุทธิ์ ก็รีบเข้าไปหาพระองค์
2.77.11
अन्त काले निपतितम् ययातिम् ऋषयो यथा ।
शत्रुघ्नः च अपि भरतम् दृष्ट्वा शोक परिप्लुतम् ॥ २.७७.११ ॥
ดุจที่เหล่าฤๅษีเห็นยยาติล้มลงเมื่อถึงคราวสิ้นอายุ พระศัตรุฆนะก็เห็นภรตจมอยู่ในความโศกเช่นกัน
2.77.12
विसम्ज्ञो न्यपतत् भूमौ भूमि पालम् अनुस्मरन् ।
उन्मत्तैव निश्चेता विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७७.१२ ॥
ภรตล้มลงกับพื้นดินโดยหมดสติ ระลึกถึงผู้ปกป้องแผ่นดิน พระองค์คร่ำครวญดุจคนคลุ้มคลั่งไร้สติ ทุกข์ระทมยิ่งนัก
2.77.13
स्मृत्वा पितुर् गुण अन्गानि तनि तानि तदा तदा ।
मन्थरा प्रभवः तीव्रः कैकेयी ग्राह सम्कुलः ॥ २.७७.१३ ॥
ระลึกถึงคุณความดีอันนับไม่ถ้วนของพระบิดาอยู่ครั้งแล้วครั้งเล่า มหาสมุทรแห่งความโศกซึ่งมีมันถราเป็นต้นธาร มีไกเกยีเป็นจระเข้ดุร้าย ก็พลุ่งขึ้น
2.77.14
वर दानमयो अक्षोभ्यो अमज्जयत् शोक सागरः ।
सुकुमारम् च बालम् च सततम् लालितम् त्वया ॥ २.७७.१४ ॥
มหาสมุทรแห่งความโศกซึ่งเกิดจากพรที่ให้ไว้นั้นไม่อาจสั่นคลอน ทำให้พระองค์จมลง ผู้อ่อนโยนและยังเยาว์ ซึ่งพระองค์ทรงเลี้ยงดูเสมอมา
2.77.15
क्व तात भरतम् हित्वा विलपन्तम् गतः भवान् ।
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्व् आभरणेषु च ॥ २.७७.१५ ॥
พ่อเอ๋ย ไปไหนเสียเล่า ทิ้งภรตผู้คร่ำครวญไว้เบื้องหลัง เป็นอย่างไรที่พระองค์ไม่เคยทรงดูแลเขาทั้งในอาหาร เครื่องดื่ม ผ้านุ่งห่ม และเครื่องประดับ
2.77.16
प्रवारयसि नः सर्वाम्स् तन् नः को अद्य करिष्यति ।
अवदारण काले तु पृथिवी न अवदीर्यते ॥ २.७७.१६ ॥
พระองค์เคยปกปักรักษาพวกเราทุกคน บัดนี้ใครจะทำเช่นนั้นให้เราเล่า แม้ถึงคราวที่แผ่นดินควรแยกออก แผ่นดินก็ไม่แยกออก
2.77.17
विहीना या त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
पितरि स्वर्गम् आपन्ने रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.७७.१७ ॥
เมื่อขาดพระองค์ พระราชาผู้รู้ธรรมและมีจิตใจสูงส่ง เมื่อพระบิดาเสด็จสู่สวรรค์แล้ว และพระรามเสด็จเข้าพึ่งป่า
2.77.18
किम् मे जीवित सामर्थ्यम् प्रवेक्ष्यामि हुत अशनम् ।
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्याम् इक्ष्वाकु पालिताम् ॥ २.७७.१८ ॥
ข้าพเจ้ายังเหลือกำลังแห่งชีวิตอะไรอยู่ จะเข้าสู่กองไฟ เมื่อขาดพี่ชายและพระบิดา ในนครร้างนี้ที่ราชวงศ์อิกษวากุปกครองมา
2.77.19
अयोध्याम् न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपो वनम् ।
तयोः विलपितम् श्रुत्वा व्यसनम् च अन्ववेक्ष्य तत् ॥ २.७७.१९ ॥
ข้าพเจ้าจะไม่เข้าสู่อโยธยา ข้าพเจ้าจะเข้าสู่ป่าแห่งการบำเพ็ญตบะ เมื่อได้ฟังเสียงคร่ำครวญของทั้งสองพระองค์ และพิจารณาความทุกข์ยากนั้น
2.77.20
भृशम् आर्ततरा भूयः सर्वएव अनुगामिनः ।
ततः विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्न भरताव् उभौ ॥ २.७७.२० ॥
ผู้ติดตามทั้งปวงก็ยิ่งทุกข์ทรมานอีกครั้ง ครั้นแล้ว ศัตรุฆนะและภรตทั้งสองพระองค์ ต่างหมดแรงและอ่อนล้า
2.77.21
धरण्याम् सम्व्यचेष्टेताम् भग्न शृन्गाव् इव ऋषभौ ।
ततः प्रकृतिमान् वैद्यः पितुर् एषाम् पुरोहितः ॥ २.७७.२१ ॥
ทั้งสองดิ้นทุรนทุรายอยู่บนพื้นดิน เหมือนวัวตัวผู้สองตัวที่เขาหัก จากนั้นแพทย์ผู้มีปัญญา ซึ่งเป็นปุโรหิตประจำครอบครัวของบิดาทั้งสอง
2.77.22
वसिष्ठो भरतम् वाक्यम् उत्थाप्य तम् उवाच ह ।
त्रयोदशोऽयम् दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥ २.७७.२२ ॥
วสิษฐะยกภรตขึ้นและกล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับท่าน ท่านผู้ยิ่งใหญ่ วันนี้เป็นวันที่สิบสามนับแต่บิดาของท่านสิ้นชีพแล้ว
2.77.23
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वम् विलम्बसे ।
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तानि अविशेषतः ॥ २.७७.२३ ॥
เหตุใดท่านจึงยังอ้อยอิ่งอยู่ที่นี่ข้างกองกระดูกที่ยังเหลือ ในหมู่สัตว์ คู่ทั้งสามได้ตั้งอยู่โดยไม่มีข้อยกเว้น
2.77.24
तेषु च अपरिहार्येषु न एवम् भवितुम् अर्हति ।
सुमन्त्रः च अपि शत्रुघ्नम् उत्थाप्य अभिप्रसाद्य च ॥ २.७७.२४ ॥
และในสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เหล่านั้น จะให้เป็นเช่นนี้ไม่สมควร สุมันตระก็เช่นกัน ได้ยกศัตรุฆนะขึ้นและปลอบโยนแล้ว ก็กล่าวทำนองเดียวกัน
2.77.25
श्रावयाम् आस तत्त्वज्ञः सर्व भूत भव अभवौ ।
उत्थितौ तौ नर व्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥ २.७७.२५ ॥
สุมันตระผู้รู้ความจริง ให้เล่าเรื่องการเกิดและการสิ้นของสรรพสัตว์ ทั้งสองผู้เป็นดั่งเสือในหมู่มนุษย์ ผู้รุ่งโรจน์นั้นก็ลุกขึ้นและปรากฏเจิดจ้า
2.77.26
वर्ष आतप परिक्लिन्नौ पृथग् इन्द्र ध्वजाव् इव ।
अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्त अक्षौ दीन भाषिणौ ॥ २.७७.२६ ॥
เปียกชุ่มด้วยฝนและแสงแดด ยืนแยกกันอยู่เหมือนธงของพระอินทร์ เช็ดน้ำตาอยู่ ดวงตาแดงก่ำ ทั้งสองพูดด้วยเสียงโศกเศร้า