والمیکی رامائن · سرگ 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
ततः दश अहे अतिगते कृत शौचो नृप आत्मजः ।
द्वादशे अहनि सम्प्राप्ते श्राद्ध कर्माणि अकारयत् ॥ २.७७.१ ॥
پھر دس دن گزر جانے پر، طہارت کر چکے شہزادے نے بارہویں دن شرادھ کے رسوم ادا کروائے۔
2.77.2
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नम् धनम् अन्नम् च पुष्कलम् ।
वासाम्सि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ २.७७.२ ॥
اس نے برہمنوں کو جواہرات، دولت اور بکثرت غلہ دیا، اور قیمتی لباس اور طرح طرح کے جواہر بھی دیے۔
2.77.3
बास्तिकम् बहु शुक्लम् च गाः च अपि शतशः तथा ।
दासी दासम् च यानम् च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥ २.७७.३ ॥
اس نے بہت سی سفید بکریاں، سیکڑوں گائیں، غلام اور کنیزیں، سواریاں اور بہت بڑے مکانات بھی دیے۔
2.77.4
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रः राज्ञः तस्य और्ध्वदैहिकम् ।
ततः प्रभात समये दिवसे अथ त्रयोदशे ॥ २.७७.४ ॥
بادشاہ کے بیٹے نے اس کی اورتھ دیہکی رسومات برہمنوں کو عطا کیں۔ پھر صبح کے وقت، تیرہویں دن۔
2.77.5
विललाप महा बाहुर् भरतः शोक मूर्चितः ।
शब्द अपिहित कण्ठः च शोधन अर्थम् उपागतः ॥ २.७७.५ ॥
مہابازو بھرت غم سے بے ہوش ہو کر بین کرنے لگے؛ ان کا گلا رندھ گیا تھا۔ وہ طہارت کے لیے وہاں آئے۔
2.77.6
चिता मूले पितुर् वाक्यम् इदम् आह सुदुह्खितः ।
तात यस्मिन् निषृष्टः अहम् त्वया भ्रातरि राघवे ॥ २.७७.६ ॥
چتا کے کنارے نہایت غمگین ہو کر اس نے اپنے باپ سے یہ الفاظ کہے: "اے تات! جس بھائی راگھو پر آپ نے مجھے سونپا تھا—۔"
2.77.7
तस्मिन् वनम् प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तः अस्म्य् अहम् त्वया ।
यथा गतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७७.७ ॥
اس کے بن جانے پر، اس سونے پن میں تُو نے مجھے چھوڑ دیا، جیسے کسی بے سہارا ماں کے بیٹے کو جنگل بھیج دیا جائے۔
2.77.8
ताम् अम्बाम् तात कौसल्याम् त्यक्त्वा त्वम् क्व गतः नृप ।
दृष्ट्वा भस्म अरुणम् तच् च दग्ध अस्थि स्थान मण्डलम् ॥ २.७७.८ ॥
اے باپ! ماں کوسلیا کو چھوڑ کر، اے بادشاہ، تم کہاں چلے گئے؟ راکھ سے سرخ ہوئی، جلی ہوئی ہڈیوں والی اُس جگہ کو دیکھ کر بھی۔
2.77.9
पितुः शरीर निर्वाणम् निष्टनन् विषसाद ह ।
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणी तले ॥ २.७७.९ ॥
باپ کے جسم کی آخری رسوم دیکھ کر وہ کراہتا ہوا غم میں ڈوب گیا۔ وہ بے کس ہو کر روتا ہوا زمین پر گر پڑا۔
2.77.10
उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वजैव च्युतः ।
अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्य अमात्याः शुचि व्रतम् ॥ २.७७.१० ॥
اندر کے یَنتر-جھنڈے کی مانند اٹھائے جاتے ہوئے بھی وہ گر پڑا۔ تب اس کے تمام وزیر، پاکیزہ ورت والے، اس پر جھک پڑے۔
2.77.11
अन्त काले निपतितम् ययातिम् ऋषयो यथा ।
शत्रुघ्नः च अपि भरतम् दृष्ट्वा शोक परिप्लुतम् ॥ २.७७.११ ॥
آخری وقت میں گرے ہوئے یَیاتی کو جیسے رشیوں نے دیکھا، ویسے ہی شتروگھن نے غم میں ڈوبے ہوئے بھرت کو دیکھا۔
2.77.12
विसम्ज्ञो न्यपतत् भूमौ भूमि पालम् अनुस्मरन् ।
उन्मत्तैव निश्चेता विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७७.१२ ॥
بھوپال (بادشاہ) کو یاد کرتے ہوئے وہ بے ہوش ہو کر زمین پر گر پڑا۔ دیوانے کی طرح، بے ہوشی میں، نہایت غمگین ہو کر وہ بین کرنے لگا۔
2.77.13
स्मृत्वा पितुर् गुण अन्गानि तनि तानि तदा तदा ।
मन्थरा प्रभवः तीव्रः कैकेयी ग्राह सम्कुलः ॥ २.७७.१३ ॥
باپ کے ان ان اوصاف کو بار بار یاد کر کے، جس کا سرچشمہ منتھرا تھی اور جس کے خوفناک مگرمچھ کیکئی تھیں، وہ غم کا سمندر امنڈ آیا۔
2.77.14
वर दानमयो अक्षोभ्यो अमज्जयत् शोक सागरः ।
सुकुमारम् च बालम् च सततम् लालितम् त्वया ॥ २.७७.१४ ॥
وردان سے بنا وہ اٹل غم کا سمندر اسے ڈبو رہا تھا۔ تمہارے ہاتھوں سدا لاڈ سے پلا ہوا نازک اور بچہ،
2.77.15
क्व तात भरतम् हित्वा विलपन्तम् गतः भवान् ।
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्व् आभरणेषु च ॥ २.७७.१५ ॥
اے باپ! نوحہ کرتے بھرت کو چھوڑ کر تم کہاں چلے گئے؟ کھانے، پینے، کپڑوں اور زیورات میں (تم ہی تو اس کا خیال رکھتے تھے)؟
2.77.16
प्रवारयसि नः सर्वाम्स् तन् नः को अद्य करिष्यति ।
अवदारण काले तु पृथिवी न अवदीर्यते ॥ २.७७.१६ ॥
تم ہم سب کی حفاظت کرتے تھے؛ اب ہمارے لیے یہ کون کرے گا؟ پھٹ جانے کے وقت میں بھی زمین نہیں پھٹتی۔
2.77.17
विहीना या त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
पितरि स्वर्गम् आपन्ने रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.७७.१७ ॥
تمہارے بغیر جو محروم ہوئی — دھرم کے جاننے والے عظیم روح بادشاہ تم تھے، جب باپ سورگ کو سدھارے اور رام جنگل میں چلا گیا۔
2.77.18
किम् मे जीवित सामर्थ्यम् प्रवेक्ष्यामि हुत अशनम् ।
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्याम् इक्ष्वाकु पालिताम् ॥ २.७७.१८ ॥
میری زندگی کی طاقت کیا ہے؟ میں آگ میں داخل ہو جاؤں گی — بھائی اور باپ سے محروم ہو کر، اس خالی (نگری) میں جسے اکشواکو خاندان نے پالا تھا۔
2.77.19
अयोध्याम् न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपो वनम् ।
तयोः विलपितम् श्रुत्वा व्यसनम् च अन्ववेक्ष्य तत् ॥ २.७७.१९ ॥
میں ایودھیا میں داخل نہیں ہوں گا، تپوون میں داخل ہوں گا۔ ان دونوں کا ماتم سن کر اور اس مصیبت پر غور کر کے۔
2.77.20
भृशम् आर्ततरा भूयः सर्वएव अनुगामिनः ।
ततः विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्न भरताव् उभौ ॥ २.७७.२० ॥
تمام پیروکار پھر بہت زیادہ غمزدہ ہو گئے۔ پھر شتروگھن اور بھرت دونوں افسردہ اور تھکے ہوئے تھے۔
2.77.21
धरण्याम् सम्व्यचेष्टेताम् भग्न शृन्गाव् इव ऋषभौ ।
ततः प्रकृतिमान् वैद्यः पितुर् एषाम् पुरोहितः ॥ २.७७.२१ ॥
ٹوٹے ہوئے سینگوں والے دو بیلوں کی طرح وہ دونوں زمین پر تڑپ رہے تھے۔ تب دانا، طبیب، ان کے والد کے پروہت۔
2.77.22
वसिष्ठो भरतम् वाक्यम् उत्थाप्य तम् उवाच ह ।
त्रयोदशोऽयम् दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥ २.७७.२२ ॥
وسشٹھ نے بھرت کو اٹھا کر ان سے یہ الفاظ کہے — "اے وِبھو، آج تمہارے والد کے انتقال کا تیرہواں دن ہے۔"
2.77.23
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वम् विलम्बसे ।
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तानि अविशेषतः ॥ २.७७.२३ ॥
ہڈیوں کے ڈھیر کی باقیات کے پاس تم یہاں کیوں دیر کر رہے ہو؟ مخلوقات میں تین جوڑے بغیر امتیاز کے جاری ہیں۔
2.77.24
तेषु च अपरिहार्येषु न एवम् भवितुम् अर्हति ।
सुमन्त्रः च अपि शत्रुघ्नम् उत्थाप्य अभिप्रसाद्य च ॥ २.७७.२४ ॥
اور ناگزیر امور میں ایسا ہونا مناسب نہیں۔ سمنترا نے بھی شتروگھن کو اٹھا کر اور تسلی دے کر (یہی کہا)۔
2.77.25
श्रावयाम् आस तत्त्वज्ञः सर्व भूत भव अभवौ ।
उत्थितौ तौ नर व्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥ २.७७.२५ ॥
تت��ّجِ سُمنتر نے تمام مخلوقات کی پیدائش اور فنا کا بیان سنایا، تو وہ دونوں نر ویاگھر، یشسوی، اٹھ کر روشن ہو گئے۔
2.77.26
वर्ष आतप परिक्लिन्नौ पृथग् इन्द्र ध्वजाव् इव ।
अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्त अक्षौ दीन भाषिणौ ॥ २.७७.२६ ॥
بارش اور دھوپ سے بھیگے ہوئے، اندر کے پرچموں کی طرح الگ الگ، آنسو پونچھتے، سرخ آنکھوں والے، دین لہجے میں بولتے ہوئے وہ دونوں تھے۔