ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 2.77
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.77.1
ततः दश अहे अतिगते कृत शौचो नृप आत्मजः ।
द्वादशे अहनि सम्प्राप्ते श्राद्ध कर्माणि अकारयत् ॥ २.७७.१ ॥
ನಂತರ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ಕಳೆದು, ಶೌಚವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ರಾಜಕುಮಾರನು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ದಿನದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು.
2.77.2
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नम् धनम् अन्नम् च पुष्कलम् ।
वासाम्सि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥ २.७७.२ ॥
ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ರತ್ನ, ಧನ, ಅಪಾರ ಅನ್ನ ನೀಡಿದನು; ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು.
2.77.3
बास्तिकम् बहु शुक्लम् च गाः च अपि शतशः तथा ।
दासी दासम् च यानम् च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥ २.७७.३ ॥
ಅವನು ಅನೇಕ ಬಿಳಿ ಮೇಕೆಗಳನ್ನೂ ನೂರಾರು ಹಸುಗಳನ್ನೂ, ದಾಸ-ದಾಸಿಯರನ್ನೂ, ವಾಹನಗಳನ್ನೂ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.
2.77.4
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रः राज्ञः तस्य और्ध्वदैहिकम् ।
ततः प्रभात समये दिवसे अथ त्रयोदशे ॥ २.७७.४ ॥
ರಾಜನ ಪುತ್ರನು ಅವನ ಔರ್ಧ್ವದೈಹಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹದಿಮೂರನೆಯ ದಿನದಂದು.
2.77.5
विललाप महा बाहुर् भरतः शोक मूर्चितः ।
शब्द अपिहित कण्ठः च शोधन अर्थम् उपागतः ॥ २.७७.५ ॥
ಮಹಾಬಾಹು ಭರತನು ಶೋಕದಿಂದ ಮೂರ್ಛಿತನಾಗಿ ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದನು; ಅವನ ಕಂಠ ದುಃಖದಿಂದ ಗದ್ಗದವಾಗಿತ್ತು. ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
2.77.6
चिता मूले पितुर् वाक्यम् इदम् आह सुदुह्खितः ।
तात यस्मिन् निषृष्टः अहम् त्वया भ्रातरि राघवे ॥ २.७७.६ ॥
ಚಿತೆಯ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ತಂದೆಯೇ! ನೀನು ಯಾವ ಸಹೋದರ ರಾಘವನಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದೆಯೋ—"
2.77.7
तस्मिन् वनम् प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तः अस्म्य् अहम् त्वया ।
यथा गतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितः वनम् ॥ २.७७.७ ॥
ಅವನು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಈ ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ; ಅನಾಥೆಯ ಮಗನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಂತೆ.
2.77.8
ताम् अम्बाम् तात कौसल्याम् त्यक्त्वा त्वम् क्व गतः नृप ।
दृष्ट्वा भस्म अरुणम् तच् च दग्ध अस्थि स्थान मण्डलम् ॥ २.७७.८ ॥
ಓ ತಂದೆ! ತಾಯಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದೆ? ಬೂದಿಯಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಸುಟ್ಟ ಮೂಳೆಗಳ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೋಡಿಯೂ.
2.77.9
पितुः शरीर निर्वाणम् निष्टनन् विषसाद ह ।
स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणी तले ॥ २.७७.९ ॥
ತಂದೆಯ ದೇಹದ ದಹನವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ನರಳುತ್ತಾ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದನು. ದೀನನಾದ ಅವನು ಅಳುತ್ತಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು.
2.77.10
उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वजैव च्युतः ।
अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्य अमात्याः शुचि व्रतम् ॥ २.७७.१० ॥
ಇಂದ್ರನ ಯಂತ್ರ ಧ್ವಜದಂತೆ ಎತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೂ ಅವನು ಬಿದ್ದನು. ಆಗ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ, ಶುಚಿವ್ರತರಾದವರು, ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರು.
2.77.11
अन्त काले निपतितम् ययातिम् ऋषयो यथा ।
शत्रुघ्नः च अपि भरतम् दृष्ट्वा शोक परिप्लुतम् ॥ २.७७.११ ॥
ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಯಯಾತಿಯನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಹೇಗೆ ಎತ್ತಿದರೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
2.77.12
विसम्ज्ञो न्यपतत् भूमौ भूमि पालम् अनुस्मरन् ।
उन्मत्तैव निश्चेता विललाप सुदुह्खितः ॥ २.७७.१२ ॥
ಭೂಪಾಲನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದನು. ಉನ್ಮತ್ತನಂತೆ, ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಅವನು ಅಳುತ್ತಾ ಗೋಳಿಟ್ಟನು.
2.77.13
स्मृत्वा पितुर् गुण अन्गानि तनि तानि तदा तदा ।
मन्थरा प्रभवः तीव्रः कैकेयी ग्राह सम्कुलः ॥ २.७७.१३ ॥
ತಂದೆಯ ಆ ಆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ನೆನೆದು, ಮಂಥರೆ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದ, ಕೈಕೇಯಿ ಭಯಂಕರ ಮೊಸಳೆಗಳಾಗಿದ್ದ ಆ ಶೋಕಸಾಗರ ಉಕ್ಕಿತು.
2.77.14
वर दानमयो अक्षोभ्यो अमज्जयत् शोक सागरः ।
सुकुमारम् च बालम् च सततम् लालितम् त्वया ॥ २.७७.१४ ॥
ವರದಾನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆ ಅಚಲ ಶೋಕಸಾಗರ ಅವನನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು. ನಿನ್ನಿಂದ ಸದಾ ಮುದ್ದಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಕುಮಾರನೂ ಬಾಲಕನೂ,
2.77.15
क्व तात भरतम् हित्वा विलपन्तम् गतः भवान् ।
ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्व् आभरणेषु च ॥ २.७७.१५ ॥
ಅಪ್ಪಾ! ಅಳುತ್ತಿರುವ ಭರತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆ? ಊಟ, ಪಾನೀಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ (ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆಯಲ್ಲವೇ)?
2.77.16
प्रवारयसि नः सर्वाम्स् तन् नः को अद्य करिष्यति ।
अवदारण काले तु पृथिवी न अवदीर्यते ॥ २.७७.१६ ॥
ನೀನು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ; ಈಗ ನಮಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುವರು? ಒಡೆದುಹೋಗಬೇಕಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಮಿ ಒಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
2.77.17
विहीना या त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना ।
पितरि स्वर्गम् आपन्ने रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥ २.७७.१७ ॥
ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳು ವಂಚಿತಳಾದಳು — ಧರ್ಮಜ್ಞ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜನಾದ ನೀನು ಇದ್ದಾಗ, ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿ, ರಾಮ ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಾಗ.
2.77.18
किम् मे जीवित सामर्थ्यम् प्रवेक्ष्यामि हुत अशनम् ।
हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्याम् इक्ष्वाकु पालिताम् ॥ २.७७.१८ ॥
ನನ್ನ ಜೀವನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇನು? ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ — ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾದ ಈ ಶೂನ್ಯ (ನಗರದಲ್ಲಿ).
2.77.19
अयोध्याम् न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपो वनम् ।
तयोः विलपितम् श्रुत्वा व्यसनम् च अन्ववेक्ष्य तत् ॥ २.७७.१९ ॥
ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತಪೋವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರಿಬ್ಬರ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ದುರ್ವ್ಯಸನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
2.77.20
भृशम् आर्ततरा भूयः सर्वएव अनुगामिनः ।
ततः विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्न भरताव् उभौ ॥ २.७७.२० ॥
ಅನುಯಾಯಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಹಳವಾಗಿ ನೊಂದರು. ಆಗ ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಷಣ್ಣರಾಗಿ ದಣಿದಿದ್ದರು.
2.77.21
धरण्याम् सम्व्यचेष्टेताम् भग्न शृन्गाव् इव ऋषभौ ।
ततः प्रकृतिमान् वैद्यः पितुर् एषाम् पुरोहितः ॥ २.७७.२१ ॥
ಮುರಿದ ಕೊಂಬುಗಳ ಎರಡು ಹೋರಿಗಳಂತೆ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ವಿವೇಕಿ, ವೈದ್ಯ, ಅವರ ತಂದೆಯ ಪುರೋಹಿತರು.
2.77.22
वसिष्ठो भरतम् वाक्यम् उत्थाप्य तम् उवाच ह ।
त्रयोदशोऽयम् दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥ २.७७.२२ ॥
ವಸಿಷ್ಠರು ಭರತನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು: "ಓ ಸಮರ್ಥನೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರದ ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನ."
2.77.23
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वम् विलम्बसे ।
त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तानि अविशेषतः ॥ २.७७.२३ ॥
ಮೂಳೆಯ ರಾಶಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗದ ಬಳಿ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಏಕೆ ತಡಮಾಡುತ್ತಿರುವೆ? ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದ್ವಂದ್ವಗಳು ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
2.77.24
तेषु च अपरिहार्येषु न एवम् भवितुम् अर्हति ।
सुमन्त्रः च अपि शत्रुघ्नम् उत्थाप्य अभिप्रसाद्य च ॥ २.७७.२४ ॥
ತಪ್ಪಿಸಲಾಗದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗಿರುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಸುಮಂತ್ರನೂ ಶತ್ರುಘ್ನನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ (ಹೀಗೆಯೇ ಹೇಳಿದನು).
2.77.25
श्रावयाम् आस तत्त्वज्ञः सर्व भूत भव अभवौ ।
उत्थितौ तौ नर व्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥ २.७७.२५ ॥
ತತ್ತ್ವಜ್ಞನಾದ ಸುಮಂತ್ರನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದನು; ಆಗ ಎದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರು ನರವ್ಯಾಘ್ರರು, ಯಶಸ್ವಿಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.
2.77.26
वर्ष आतप परिक्लिन्नौ पृथग् इन्द्र ध्वजाव् इव ।
अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्त अक्षौ दीन भाषिणौ ॥ २.७७.२६ ॥
ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ತೋಯ್ದು, ಇಂದ್ರಧ್ವಜಗಳಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ನಿಂತು, ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನವರಾಗಿ, ದೀನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.