વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
ततः नान्दी मुखीम् रात्रिम् भरतम् सूत मागधाः ।
तुष्टुवुर् वाग् विशेषज्ञाः स्तवैः मन्गल सम्हितैः ॥ २.८१.१ ॥
ત્યારે નાંદીમુખી રાત્રિમાં વાણીના વિશેષજ્ઞ સૂત અને માગધોએ મંગલમય સ્તુતિઓ વડે ભરતની સ્તુતિ કરી.
2.81.2
सुवर्ण कोण अभिहतः प्राणदद् याम दुन्दुभिः ।
दध्मुः शन्खामः च शतशो वाद्यामः च उच्च अवच स्वरान् ॥ २.८१.२ ॥
સોનાની દાંડીથી પ્રહાર પામેલી યામદુંદુભિ ગાજી ઊઠી; સેંકડો શંખ અને વાદ્યો ઊંચાનીચા સ્વરે વાગ્યાં.
2.81.3
स तूर्य घोषः सुमहान् दिवम् आपूरयन्न् इव ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् भूयः शोकैः अरन्ध्रयत् ॥ २.८१.३ ॥
તે વાદ્યઘોષ આકાશને ભરી દેતો એટલો મહાન હતો; શોકથી સંતપ્ત ભરતને તેણે ફરી શોકોથી વીંધ્યો.
2.81.4
ततः प्रबुद्धो भरतः तम् घोषम् सम्निवर्त्य च ।
न अहम् राजा इति च अपि उक्त्वा शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.८१.४ ॥
ત્યારે જાગેલા ભરતે તે ઘોષ રોકાવીને, 'હું રાજા નથી' એમ કહીને શત્રુઘ્નને આ કહ્યું.
2.81.5
पश्य शत्रुघ्न कैकेय्या लोकस्य अपकृतम् महत् ।
विसृज्य मयि दुह्खानि राजा दशरथो गतः ॥ २.८१.५ ॥
શત્રુઘ્ન, જો, કૈકેયીએ જગતનું કેટલું મોટું અપકાર કર્યું છે! મારા પર દુઃખો વરસાવી રાજા દશરથ ચાલ્યા ગયા.
2.81.6
तस्य एषा धर्म राजस्य धर्म मूला महात्मनः ।
परिभ्रमति राज श्रीर् नौर् इव अकर्णिका जले ॥ २.८१.६ ॥
તે ધર્મરાજ મહાત્માની આ રાજલક્ષ્મી, જે ધર્મ પર આધારિત હતી, પાણીમાં સુકાન વિનાની નાવની જેમ ભટકી રહી છે.
2.81.7
यो हि नः सुमहान्नाथः सोऽपि प्रव्राजितो वनम् ।
अनया धर्ममुत्सृज्य मात्रा मे राघवः स्वयम् ॥ २.८१.७ ॥
અમારા મહાન સ્વામી તે રાઘવ પણ, મારી આ માતાને લીધે ધર્મ છોડીને પોતે વનમાં મોકલાયા.
2.81.8
कृपणम् रुरुदुः सर्वाः सस्वरम् योषितः तदा ॥ २.८१.८ ॥
ત્યારે બધી સ્ત્રીઓ દીનતાપૂર્વક મોટા અવાજે રડવા લાગી.
2.81.9
तथा तस्मिन् विलपति वसिष्ठो राज धर्मवित् ।
सभाम् इक्ष्वाकु नाथस्य प्रविवेश महा यशाः ॥ २.८१.९ ॥
તેઓ આ રીતે વિલાપ કરતા હતા ત્યારે, રાજધર્મને જાણનારા મહાયશસ્વી વસિષ્ઠ ઇક્ષ્વાકુનાથની સભામાં પ્રવેશ્યા.
2.81.10
शात कुम्भमयीम् रम्याम् मणि रत्न समाकुलाम् ।
सुधर्माम् इव धर्म आत्मा सगणः प्रत्यपद्यत ॥ २.८१.१० ॥
સોનાથી બનેલી, રમણીય, મણિ-રત્નોથી ભરેલી સભામાં, સુધર્માની જેમ, ધર્માત્મા વસિષ્ઠ પોતાના ગણ સાથે પહોંચ્યા.
2.81.11
स कान्चनमयम् पीठम् पर अर्ध्य आस्तरण आवृतम् ।
अध्यास्त सर्व वेदज्ञो दूतान् अनुशशास च ॥ २.८१.११ ॥
તેઓ સોનાના, અતિ ઉત્તમ આચ્છાદનથી ઢંકાયેલા આસન પર બેઠા અને સર્વવેદજ્ઞ હોવાથી દૂતોને આજ્ઞા આપી.
2.81.12
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् योधान् अमात्यान् गण बल्लभान् ।
क्षिप्रम् आनयत अव्यग्राः कृत्यम् आत्ययिकम् हि नः ॥ २.८१.१२ ॥
બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો, યોદ્ધાઓ, અમાત્યો અને ગણપ્રિયોને ઝડપથી લાવો; શાંતિથી જાઓ, કારણ કે આપણું કામ તાકીદનું છે.
2.81.13
सराजभृत्यम् शत्रुघ्नम् भरतम् च यश्स्विनम् ।
युधाजितम् सुमन्त्रम् च ये च तत्र हिता जनाः ॥ २.८१.१३ ॥
રાજસેવકો સહિત શત્રુઘ્ન, યશસ્વી ભરત, યુધાજિત, સુમંત્ર અને ત્યાં રહેલા હિતેચ્છુ લોકોને (લાવો).
2.81.14
ततः हलहला शब्दो महान् समुदपद्यत ।
रथैः अश्वैः गजैः च अपि जनानाम् उपगच्चताम् ॥ २.८१.१४ ॥
ત્યારે રથો, અશ્વો, હાથીઓ અને આવતા લોકોથી મોટો કોલાહલ ઊઠ્યો.
2.81.15
ततः भरतम् आयान्तम् शत क्रतुम् इव अमराः ।
प्रत्यनन्दन् प्रकृतयो यथा दशरथम् तथा ॥ २.८१.१५ ॥
જેમ ઇન્દ્રના આગમને દેવો આનંદ પામે, તેમ આવતા ભરતનું પ્રજાએ દશરથની જેમ સ્વાગત કર્યું.
2.81.16
ह्रदैव तिमि नाग सम्वृतः ।
स्तिमित जलो मणि शन्ख शर्करः ।
दशरथ सुत शोभिता सभा ।
सदशरथा इव बभौ यथा पुरा ॥ २.८१.१६ ॥
માછલીઓ અને જળજીવોથી ઘેરાયેલા, શાંત જળવાળા, મણિ, શંખ અને કાંકરાથી ભરેલા સરોવર સમાન, દશરથપુત્રથી શોભતી સભા (ઝળહળી). જાણે દશરથ સાથે હોય તેમ તે પૂર્વની જેમ ચમકી.