വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.81.1
ततः नान्दी मुखीम् रात्रिम् भरतम् सूत मागधाः ।
तुष्टुवुर् वाग् विशेषज्ञाः स्तवैः मन्गल सम्हितैः ॥ २.८१.१ ॥
അപ്പോൾ നാന്ദീമുഖിയായ രാത്രിയിൽ വാക്കിന്റെ വിശേഷജ്ഞരായ സൂതന്മാരും മാഗധന്മാരും മംഗളകരമായ സ്തോത്രങ്ങളാൽ ഭരതനെ സ്തുതിച്ചു.
2.81.2
सुवर्ण कोण अभिहतः प्राणदद् याम दुन्दुभिः ।
दध्मुः शन्खामः च शतशो वाद्यामः च उच्च अवच स्वरान् ॥ २.८१.२ ॥
സ്വർണ്ണക്കോൽകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ട യാമദുന്ദുഭി മുഴങ്ങി; നൂറുകണക്കിന് ശംഖുകളും വാദ്യങ്ങളും ഉയർന്നും താഴ്ന്നും സ്വരങ്ങളിൽ മുഴങ്ങി.
2.81.3
स तूर्य घोषः सुमहान् दिवम् आपूरयन्न् इव ।
भरतम् शोक सम्तप्तम् भूयः शोकैः अरन्ध्रयत् ॥ २.८१.३ ॥
ആ വാദ്യഘോഷം ആകാശത്തെ നിറയ്ക്കുമാറ് അതിമഹത്തായിരുന്നു; ശോകതപ്തനായ ഭരതനെ വീണ്ടും ദുഃഖങ്ങളാൽ വേദനിപ്പിച്ചു.
2.81.4
ततः प्रबुद्धो भरतः तम् घोषम् सम्निवर्त्य च ।
न अहम् राजा इति च अपि उक्त्वा शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् ॥ २.८१.४ ॥
അപ്പോൾ ഉണർന്ന ഭരതൻ ആ ഘോഷം നിർത്തിച്ച്, 'ഞാൻ രാജാവല്ല' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശത്രുഘ്നനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
2.81.5
पश्य शत्रुघ्न कैकेय्या लोकस्य अपकृतम् महत् ।
विसृज्य मयि दुह्खानि राजा दशरथो गतः ॥ २.८१.५ ॥
ശത്രുഘ്നാ, കാണുക, കൈകേയി ലോകത്തോട് ചെയ്ത മഹാദ്രോഹം! എന്നിലേക്ക് ദുഃഖങ്ങൾ ചൊരിഞ്ഞിട്ട് രാജാവ് ദശരഥൻ പോയിരിക്കുന്നു.
2.81.6
तस्य एषा धर्म राजस्य धर्म मूला महात्मनः ।
परिभ्रमति राज श्रीर् नौर् इव अकर्णिका जले ॥ २.८१.६ ॥
ആ ധർമ്മരാജാവായ മഹാത്മാവിന്റെ ഈ രാജശ്രീ, ധർമ്മത്തിൽ വേരൂന്നിയത്, വെള്ളത്തിൽ ചുക്കാനില്ലാത്ത തോണിപോലെ അലയുന്നു.
2.81.7
यो हि नः सुमहान्नाथः सोऽपि प्रव्राजितो वनम् ।
अनया धर्ममुत्सृज्य मात्रा मे राघवः स्वयम् ॥ २.८१.७ ॥
ഞങ്ങളുടെ മഹാനാഥനായ ആ രാഘവനും, എന്റെ മാതാവായ ഇവളാൽ ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട് സ്വയം വനത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.
2.81.8
कृपणम् रुरुदुः सर्वाः सस्वरम् योषितः तदा ॥ २.८१.८ ॥
അപ്പോൾ സ്ത്രീകളെല്ലാവരും ദീനമായി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.
2.81.9
तथा तस्मिन् विलपति वसिष्ठो राज धर्मवित् ।
सभाम् इक्ष्वाकु नाथस्य प्रविवेश महा यशाः ॥ २.८१.९ ॥
അവർ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുമ്പോൾ, രാജധർമ്മം അറിയുന്ന മഹായശസ്വിയായ വസിഷ്ഠൻ ഇക്ഷ്വാകുനാഥന്റെ സഭയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
2.81.10
शात कुम्भमयीम् रम्याम् मणि रत्न समाकुलाम् ।
सुधर्माम् इव धर्म आत्मा सगणः प्रत्यपद्यत ॥ २.८१.१० ॥
സ്വർണ്ണനിർമ്മിതവും മനോഹരവും മണിരത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സഭയിൽ, സുധർമ്മ സഭയിലെന്നപോലെ, ധർമ്മാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ സംഘസഹിതം എത്തിച്ചേർന്നു.
2.81.11
स कान्चनमयम् पीठम् पर अर्ध्य आस्तरण आवृतम् ।
अध्यास्त सर्व वेदज्ञो दूतान् अनुशशास च ॥ २.८१.११ ॥
അദ്ദേഹം സ്വർണ്ണനിർമ്മിതവും അത്യുത്തമമായ വിരിപ്പുകൾ വിരിച്ചതുമായ പീഠത്തിൽ ഇരുന്നു, സർവവേദജ്ഞനായി ദൂതന്മാരോട് കൽപ്പിച്ചു.
2.81.12
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् योधान् अमात्यान् गण बल्लभान् ।
क्षिप्रम् आनयत अव्यग्राः कृत्यम् आत्ययिकम् हि नः ॥ २.८१.१२ ॥
ബ്രാഹ്മണരെയും ക്ഷത്രിയരെയും യോദ്ധാക്കളെയും അമാത്യന്മാരെയും ഗണപ്രിയരെയും വേഗം കൊണ്ടുവരിക; ശാന്തരായി പോകുക, നമുക്ക് അടിയന്തരമായ കാര്യമുണ്ട്.
2.81.13
सराजभृत्यम् शत्रुघ्नम् भरतम् च यश्स्विनम् ।
युधाजितम् सुमन्त्रम् च ये च तत्र हिता जनाः ॥ २.८१.१३ ॥
രാജഭൃത്യരോടുകൂടിയ ശത്രുഘ്നനെയും യശസ്വിയായ ഭരതനെയും യുധാജിത്തിനെയും സുമന്ത്രനെയും അവിടെയുള്ള ഹിതൈഷികളായ ജനങ്ങളെയും (കൊണ്ടുവരുവിൻ).
2.81.14
ततः हलहला शब्दो महान् समुदपद्यत ।
रथैः अश्वैः गजैः च अपि जनानाम् उपगच्चताम् ॥ २.८१.१४ ॥
അപ്പോൾ രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, വരുന്ന ജനങ്ങൾ എന്നിവയിൽനിന്ന് മഹത്തായ ആരവം ഉയർന്നു.
2.81.15
ततः भरतम् आयान्तम् शत क्रतुम् इव अमराः ।
प्रत्यनन्दन् प्रकृतयो यथा दशरथम् तथा ॥ २.८१.१५ ॥
ഇന്ദ്രന്റെ വരവിൽ ദേവന്മാർ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, വരുന്ന ഭരതനെ ദശരഥനെ സ്വാഗതം ചെയ്തതുപോലെ പ്രജകൾ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
2.81.16
ह्रदैव तिमि नाग सम्वृतः ।
स्तिमित जलो मणि शन्ख शर्करः ।
दशरथ सुत शोभिता सभा ।
सदशरथा इव बभौ यथा पुरा ॥ २.८१.१६ ॥
മത്സ്യങ്ങളും ജലജീവികളും ചുറ്റിയ, നിശ്ചലജലമുള്ള, മണികളും ശംഖുകളും കല്ലുകളും നിറഞ്ഞ തടാകം പോലെ, ദശരഥപുത്രനാൽ ശോഭിച്ച സഭ (തിളങ്ങി). ദശരഥനോടൊപ്പമെന്നപോലെ അത് മുൻപത്തെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.