વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 2.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.83.1
ततः समुत्थितः काल्यम् आस्थाय स्यन्दन उत्तमम् ।
प्रययौ भरतः शीघ्रम् राम दर्शन कान्क्षया ॥ २.८३.१ ॥
પછી સવારે ઊઠીને, શ્રેષ્ઠ રથમાં બેસીને, રામના દર્શનની ઇચ્છાથી ભરત ઝડપથી નીકળ્યો.
2.83.2
अग्रतः प्रययुस् तस्य सर्वे मन्त्रि पुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैः युक्तान् रथान् सूर्य रथ उपमान् ॥ २.८३.२ ॥
તેમની આગળ બધા મંત્રીઓ અને પુરોહિતો, ઘોડાજોડેલા સૂર્યરથ સમાન રથોમાં બેસીને ચાલ્યા.
2.83.3
नव नाग सहस्राणि कल्पितानि यथा विधि ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् इक्ष्वाकु कुल नन्दनम् ॥ २.८३.३ ॥
નવ હજાર હાથીઓ, વિધિ પ્રમાણે શણગારેલા, ઇક્ષ્વાકુ કુળના આનંદરૂપ ભરત જતા હતા ત્યારે તેમની પાછળ ચાલ્યા.
2.83.4
षष्ठी रथ सहस्राणि धन्विनो विविध आयुधाः ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.४ ॥
સાઠ હજાર રથો, ધનુર્ધારીઓ અને વિવિધ શસ્ત્રધારી, યશસ્વી રાજકુમાર ભરત જતા હતા ત્યારે તેમની પાછળ ચાલ્યા.
2.83.5
शतम् सहस्राणि अश्वानाम् समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.५ ॥
એક લાખ ઘોડાઓ, જેના પર સવાર થયેલા, રાઘવ વંશના ભરત જતા હતા ત્યારે તેમની પાછળ ચાલ્યા; યશસ્વી રાજકુમાર ભરત.
2.83.6
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
राम आनयन सम्हृष्टा ययुर् यानेन भास्वता ॥ २.८३.६ ॥
યશસ્વિની કૈકેયી, સુમિત્રા અને કૌસલ્યા રામને પાછા લાવવાના હર્ષથી ઝળહળતા વાહનમાં ચાલ્યાં.
2.83.7
प्रयाताः च आर्य सम्घाता रामम् द्रष्टुम् सलक्ष्मणम् ।
तस्य एव च कथाः चित्राः कुर्वाणा हृष्ट मानसाः ॥ २.८३.७ ॥
આર્યોના સમૂહો લક્ષ્મણ સહિત રામને જોવા નીકળ્યા; તેમના વિષે જ વિવિધ વાતો કરતા, હર્ષિત મનથી તેઓ ચાલ્યા.
2.83.8
मेघ श्यामम् महा बाहुम् स्थिर सत्त्वम् दृढ व्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामम् जगतः शोक नाशनम् ॥ २.८३.८ ॥
મેઘ સમાન શ્યામ, મહાબાહુ, સ્થિર સ્વભાવ અને દૃઢ વ્રતવાળા, જગતનો શોક હરનાર રામને આપણે ક્યારે જોઈશું?
2.83.9
दृष्टएव हि नः शोकम् अपनेष्यति राघवः ।
तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्न् इव भास्करः ॥ २.८३.९ ॥
રાઘવને જોતાં જ તેઓ અમારો શોક દૂર કરશે, જેમ ઉગતો સૂર્ય જગતનો સર્વ અંધકાર દૂર કરે છે.
2.83.10
परिष्वजानाः च अन्योन्यम् ययुर् नागरिकाः तदा ॥ २.८३.१० ॥
ત્યારે નગરજનો એકબીજાને આલિંગન આપતા ચાલ્યા ગયા.
2.83.11
ये च तत्र अपरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामम् प्रति ययुर् हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयः तदा ॥ २.८३.११ ॥
ત્યાંના બીજા સર્વ માનનીય લોકો અને વેપારી સંઘના સભ્યો હર્ષથી રામ તરફ ચાલ્યા; ત્યારે સર્વ પ્રજા પણ.
2.83.12
मणि काराः च ये केचित् कुम्भ काराः च शोभनाः ।
सूत्र कर्म कृतः चैव ये च शस्त्र उपजीविनः ॥ २.८३.१२ ॥
મણિકારો, કેટલાક કુંભારો, સુંદર કારીગરો, સૂતરકામ કરનારા અને શસ્ત્રથી જીવિકા ચલાવનારા પણ.
2.83.13
मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकाः तथा ।
दन्त काराः सुधा काराः तथा गन्ध उपजीविनः ॥ २.८३.१३ ॥
મયૂરકાર, ક્રકચિક, રોચક અને વેધક, તેમજ દંતકાર, સુધાકાર અને ગંધોપજીવી પણ (ભરત સાથે ગયા).
2.83.14
सुवर्ण काराः प्रख्याताः तथा कम्बल धावकाः ।
स्नापक आच्चादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकाः तथा ॥ २.८३.१४ ॥
સુવર્ણકાર, પ્રખ્યાત કામળ ધોનારા, સ્નાન-સેવકો, વસ્ત્ર સીનારા, વૈદ્યો, ધૂપકારો અને શૌંડિકો પણ (ભરત સાથે ગયા).
2.83.15
रजकाः तुन्न वायाः च ग्राम घोष महत्तराः ।
शैलूषाः च सह स्त्रीभिर् यान्ति कैवर्तकाः तथा ॥ २.८३.१५ ॥
ધોબી, દરજી, ગામ અને ગોપોના વડીલો, નટ તથા સ્ત્રીઓ સહિત કેવટો પણ (ભરત સાથે ચાલ્યા).
2.83.16
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्त सम्मताः ।
गो रथैः भरतम् यान्तम् अनुजग्मुः सहस्रशः ॥ २.८३.१६ ॥
સમાહિત, વેદજ્ઞ અને આચારથી આદરણીય બ્રાહ્મણો હજારોની સંખ્યામાં ગોરથોમાં ભરતની પાછળ ચાલ્યા.
2.83.17
सुवेषाः शुद्ध वसनाः ताम्र मृष्ट अनुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैः यानैः शनैः भरतम् अन्वयुः ॥ २.८३.१७ ॥
સુંદર વેશધારી, શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરેલા, તાંબાવર્ણા ચમકતા અનુલેપન લગાવેલા તેઓ બધા વિવિધ વાહનોમાં ધીમે ધીમે ભરતની પાછળ ગયા.
2.83.18
प्रहृष्ट मुदिता सेना सान्वयात् कैकयी सुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तम् भरतम् भ्रातृवत्सलम् ॥ २.८३.१८ ॥
હર્ષિત અને આનંદિત સેના, ભાઈને પાછા લાવવા જતા ભ્રાતૃવત્સલ કૈકેયીપુત્ર ભરતની નજીકથી પાછળ ચાલી.
2.83.19
ते गत्वा दूरमध्वानम् रथम् यानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गाम् शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.८३.१९ ॥
તેઓ રથ, વાહનો, ઘોડા અને હાથીઓ સાથે લાંબો માર્ગ કાપીને ગંગાની પાસેના શૃંગિબેરપુર તરફ પહોંચ્યા.
2.83.20
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशम् तम् परिपालयन् ॥ २.८३.२० ॥
રામના મિત્ર વીર ગુહ પોતાના સગાંસંબંધીઓથી ઘેરાયેલા રહીને સાવધાનીથી તે પ્રદેશનું રક્ષણ કરતા ત્યાં રહેતા હતા.
2.83.21
उपेत्य तीरम् गङ्गायाश्चक्रमाकैरलङ्कतम् ।
व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्य अनुयायिनी ॥ २.८३.२१ ॥
ગંગાના કિનારે પહોંચીને ભરતની પાછળ ચાલતી તે સેના પર્વત જેવા તંબુઓથી શોભતી ગોળાકાર છાવણીમાં રોકાઈ.
2.83.22
निरीक्ष्य अनुगताम् सेनाम् ताम् च गन्गाम् शिव उदकाम् ।
भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवीद् वाक्य कोविदः ॥ २.८३.२२ ॥
પાછળ આવતી સેના અને શુભ જળવાળી તે ગંગાને જોઈને, વાણીકુશળ ભરતે બધા મંત્રીઓને કહ્યું.
2.83.23
निवेशयत मे सैन्यम् अभिप्रायेण सर्वशः ।
विश्रान्तः प्रतरिष्यामः श्वैदानीम् महा नदीम् ॥ २.८३.२३ ॥
મારી સેનાને મારા અભિપ્રાય મુજબ સંપૂર્ણ રીતે ગોઠવો. વિશ્રામ કરીને આવતીકાલે આપણે આ મહાનદી પાર કરીશું.
2.83.24
दातुम् च तावद् इच्चामि स्वर् गतस्य मही पतेः ।
और्ध्वदेह निमित्त अर्थम् अवतीर्य उदकम् नदीम् ॥ २.८३.२४ ॥
હવે સ્વર્ગસ્થ મહારાજ માટે જલાંજલિ આપવા ઇચ્છું છું; તેથી ઔર્ધ્વદૈહિક ક્રિયા માટે નદીમાં ઊતરીને જળ અર્પણ કરીશ.
2.83.25
तस्य एवम् ब्रुवतः अमात्याः तथा इति उक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयम्स् तामः चन्देन स्वेन स्वेन पृथक् पृथक् ॥ २.८३.२५ ॥
તેઓ આમ બોલ્યા ત્યારે અમાત્યોએ 'ઠીક છે' કહીને સાવધાનીથી તે સેનાને પોતપોતાની ઇચ્છા પ્રમાણે અલગ-અલગ સ્થળે ઉતારો આપ્યો.
2.83.26
निवेश्य गन्गाम् अनु ताम् महा नदीम् ।
चमूम् विधानैः परिबर्ह शोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो ।
विचिन्तयानो भरतः निवर्तनम् ॥ २.८३.२६ ॥
તે મહાનદી ગંગાના કાંઠે, પરિવાર અને વ્યવસ્થાથી શોભતી તે સેનાને ઉતારો આપીને, મહાત્મા રામના પાછા ફરવા વિશે વિચારતાં ભરત ત્યાં રહ્યો.