ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 2.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.83.1
ततः समुत्थितः काल्यम् आस्थाय स्यन्दन उत्तमम् ।
प्रययौ भरतः शीघ्रम् राम दर्शन कान्क्षया ॥ २.८३.१ ॥
ਫਿਰ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
2.83.2
अग्रतः प्रययुस् तस्य सर्वे मन्त्रि पुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैः युक्तान् रथान् सूर्य रथ उपमान् ॥ २.८३.२ ॥
ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਘੋੜਿਆਂ ਜੁੜੇ ਸੂਰਜ-ਰਥ ਵਰਗੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚੱਲੇ।
2.83.3
नव नाग सहस्राणि कल्पितानि यथा विधि ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् इक्ष्वाकु कुल नन्दनम् ॥ २.८३.३ ॥
ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਜਾਏ ਹੋਏ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਕੁਲ ਦੇ ਅਨੰਦ ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
2.83.4
षष्ठी रथ सहस्राणि धन्विनो विविध आयुधाः ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.४ ॥
ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
2.83.5
शतम् सहस्राणि अश्वानाम् समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.५ ॥
ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ੀ ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ; ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਭਰਤ।
2.83.6
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
राम आनयन सम्हृष्टा ययुर् यानेन भास्वता ॥ २.८३.६ ॥
ਯਸ਼ਸਵੀ ਕੈਕੇਈ, ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ੱਲਿਆ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਵਾਹਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀਆਂ।
2.83.7
प्रयाताः च आर्य सम्घाता रामम् द्रष्टुम् सलक्ष्मणम् ।
तस्य एव च कथाः चित्राः कुर्वाणा हृष्ट मानसाः ॥ २.८३.७ ॥
ਆਰਿਆ ਸਮੂਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨਿਕਲੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਅਨੇਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ।
2.83.8
मेघ श्यामम् महा बाहुम् स्थिर सत्त्वम् दृढ व्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामम् जगतः शोक नाशनम् ॥ २.८३.८ ॥
ਮੇਘ ਵਰਗੇ ਸਾਂਵਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਥਿਰ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ, ਜਗਤ ਦਾ ਸ਼ੋਕ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਦੇਖਾਂਗੇ?
2.83.9
दृष्टएव हि नः शोकम् अपनेष्यति राघवः ।
तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्न् इव भास्करः ॥ २.८३.९ ॥
ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸਾਡਾ ਸ਼ੋਕ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸੂਰਜ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
2.83.10
परिष्वजानाः च अन्योन्यम् ययुर् नागरिकाः तदा ॥ २.८३.१० ॥
ਤਦ ਨਗਰਵਾਸੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੁਰ ਪਏ।
2.83.11
ये च तत्र अपरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामम् प्रति ययुर् हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयः तदा ॥ २.८३.११ ॥
ਉੱਥੇ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਲੋਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਸੰਘਾਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਵੀ।
2.83.12
मणि काराः च ये केचित् कुम्भ काराः च शोभनाः ।
सूत्र कर्म कृतः चैव ये च शस्त्र उपजीविनः ॥ २.८३.१२ ॥
ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰੀਗਰ, ਕੁਝ ਕੁਮ੍ਹਿਆਰ, ਉੱਤਮ ਕਾਰੀਗਰ, ਸੂਤ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ।
2.83.13
मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकाः तथा ।
दन्त काराः सुधा काराः तथा गन्ध उपजीविनः ॥ २.८३.१३ ॥
ਮਯੂਰਕਾਰ, ਕ੍ਰਕਚਿਕ, ਰੋਚਕ ਅਤੇ ਵੇਧਕ, ਤੇ ਦੰਤਕਾਰ, ਸੁਧਾਕਾਰ ਅਤੇ ਗੰਧੋਪਜੀਵੀ ਵੀ (ਭਰਤ ਨਾਲ ਗਏ).
2.83.14
सुवर्ण काराः प्रख्याताः तथा कम्बल धावकाः ।
स्नापक आच्चादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकाः तथा ॥ २.८३.१४ ॥
ਸੁਵਰਣਕਾਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਸੇਵਕ, ਕੱਪੜੇ ਸੀਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ੌਂਡਿਕ ਵੀ (ਭਰਤ ਨਾਲ ਗਏ).
2.83.15
रजकाः तुन्न वायाः च ग्राम घोष महत्तराः ।
शैलूषाः च सह स्त्रीभिर् यान्ति कैवर्तकाः तथा ॥ २.८३.१५ ॥
ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਨਟ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਵਰਤ ਵੀ (ਭਰਤ ਨਾਲ ਚੱਲੇ).
2.83.16
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्त सम्मताः ।
गो रथैः भरतम् यान्तम् अनुजग्मुः सहस्रशः ॥ २.८३.१६ ॥
ਸਮਾਹਿਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਨਾਲ ਮਾਣੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗੋਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
2.83.17
सुवेषाः शुद्ध वसनाः ताम्र मृष्ट अनुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैः यानैः शनैः भरतम् अन्वयुः ॥ २.८३.१७ ॥
ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਾਲੇ, ਸਾਫ਼ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ, ਤਾਂਬੇ ਰੰਗ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਲੇਪ ਲਾਏ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ।
2.83.18
प्रहृष्ट मुदिता सेना सान्वयात् कैकयी सुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तम् भरतम् भ्रातृवत्सलम् ॥ २.८३.१८ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੈਨਾ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਭਰਾ-ਪਿਆਰੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ।
2.83.19
ते गत्वा दूरमध्वानम् रथम् यानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गाम् शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.८३.१९ ॥
ਉਹ ਰੱਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸ਼ਰੰਗਿਬੇਰਪੁਰ ਵੱਲ ਪਹੁੰਚੇ।
2.83.20
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशम् तम् परिपालयन् ॥ २.८३.२० ॥
ਰਾਮ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵੀਰ ਗੁਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
2.83.21
उपेत्य तीरम् गङ्गायाश्चक्रमाकैरलङ्कतम् ।
व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्य अनुयायिनी ॥ २.८३.२१ ॥
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਤੰਬੂਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗੋਲ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਗਈ।
2.83.22
निरीक्ष्य अनुगताम् सेनाम् ताम् च गन्गाम् शिव उदकाम् ।
भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवीद् वाक्य कोविदः ॥ २.८३.२२ ॥
ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਫ਼ੌਜ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਭਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
2.83.23
निवेशयत मे सैन्यम् अभिप्रायेण सर्वशः ।
विश्रान्तः प्रतरिष्यामः श्वैदानीम् महा नदीम् ॥ २.८३.२३ ॥
ਮੇਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰਾਓ। ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਹਾਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।
2.83.24
दातुम् च तावद् इच्चामि स्वर् गतस्य मही पतेः ।
और्ध्वदेह निमित्त अर्थम् अवतीर्य उदकम् नदीम् ॥ २.८३.२४ ॥
ਹੁਣ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮਹਾਰਾਜ ਲਈ ਜਲਾਂਜਲੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂਗਾ।
2.83.25
तस्य एवम् ब्रुवतः अमात्याः तथा इति उक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयम्स् तामः चन्देन स्वेन स्वेन पृथक् पृथक् ॥ २.८३.२५ ॥
ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਆਖ ਕੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਠਹਿਰਾਇਆ।
2.83.26
निवेश्य गन्गाम् अनु ताम् महा नदीम् ।
चमूम् विधानैः परिबर्ह शोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो ।
विचिन्तयानो भरतः निवर्तनम् ॥ २.८३.२६ ॥
ਉਸ ਮਹਾਨਦੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਠਹਿਰਾ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਿਆਂ ਭਰਤ ਉੱਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।