വാല്മീകി രാമായണം · സർഗം 2.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.83.1
ततः समुत्थितः काल्यम् आस्थाय स्यन्दन उत्तमम् ।
प्रययौ भरतः शीघ्रम् राम दर्शन कान्क्षया ॥ २.८३.१ ॥
പിന്നെ പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ്, ശ്രേഷ്ഠമായ രഥത്തിൽ കയറി, രാമനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഭരതൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
2.83.2
अग्रतः प्रययुस् तस्य सर्वे मन्त्रि पुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैः युक्तान् रथान् सूर्य रथ उपमान् ॥ २.८३.२ ॥
അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ എല്ലാ മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതന്മാരും, സൂര്യരഥത്തിന് തുല്യമായ, കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങളിൽ കയറി പോയി.
2.83.3
नव नाग सहस्राणि कल्पितानि यथा विधि ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् इक्ष्वाकु कुल नन्दनम् ॥ २.८३.३ ॥
ഒൻപതിനായിരം ആനകൾ, ചട്ടപ്രകാരം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവ, ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ ആനന്ദമായ ഭരതൻ പോകുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു.
2.83.4
षष्ठी रथ सहस्राणि धन्विनो विविध आयुधाः ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.४ ॥
അറുപതിനായിരം രഥങ്ങൾ, വില്ലാളികൾ, വിവിധ ആയുധങ്ങളേന്തിയവർ, യശസ്വിയായ രാജകുമാരൻ ഭരതൻ പോകുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു.
2.83.5
शतम् सहस्राणि अश्वानाम् समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.५ ॥
ഒരു ലക്ഷം കുതിരകൾ, അവയിൽ കയറിയ സൈനികർ, രാഘവ വംശജനായ ഭരതൻ പോകുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടർന്നു; യശസ്വിയായ രാജകുമാരൻ ഭരതൻ.
2.83.6
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
राम आनयन सम्हृष्टा ययुर् यानेन भास्वता ॥ २.८३.६ ॥
യശസ്വിനിയായ കൈകേയി, സുമിത്ര, കൗസല്യ എന്നിവർ രാമനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ സന്തോഷത്തോടെ, തിളങ്ങുന്ന വാഹനത്തിൽ പോയി.
2.83.7
प्रयाताः च आर्य सम्घाता रामम् द्रष्टुम् सलक्ष्मणम् ।
तस्य एव च कथाः चित्राः कुर्वाणा हृष्ट मानसाः ॥ २.८३.७ ॥
ആര്യസമൂഹങ്ങൾ ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പമുള്ള രാമനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു; അവനെക്കുറിച്ചുതന്നെ പലവിധ കഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, സന്തുഷ്ടമനസ്സോടെ പോയി.
2.83.8
मेघ श्यामम् महा बाहुम् स्थिर सत्त्वम् दृढ व्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामम् जगतः शोक नाशनम् ॥ २.८३.८ ॥
മേഘസമാനം കറുത്ത നിറമുള്ള, വലിയ ഭുജങ്ങളുള്ള, സ്ഥിരസ്വഭാവവും ദൃഢവ്രതവുമുള്ള, ലോകത്തിന്റെ ശോകം നീക്കുന്ന രാമനെ നാം എപ്പോൾ കാണും?
2.83.9
दृष्टएव हि नः शोकम् अपनेष्यति राघवः ।
तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्न् इव भास्करः ॥ २.८३.९ ॥
രാഘവനെ കണ്ടാൽത്തന്നെ അവൻ നമ്മുടെ ശോകം നീക്കും; ഉദിക്കുന്ന സൂര്യൻ ലോകത്തിലെ അന്ധകാരം നീക്കുന്നതുപോലെ.
2.83.10
परिष्वजानाः च अन्योन्यम् ययुर् नागरिकाः तदा ॥ २.८३.१० ॥
അപ്പോൾ നഗരവാസികൾ പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്തുകൊണ്ട് പോയി.
2.83.11
ये च तत्र अपरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामम् प्रति ययुर् हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयः तदा ॥ २.८३.११ ॥
അവിടെയുള്ള മറ്റെല്ലാ മാന്യന്മാരും വ്യാപാരിസംഘങ്ങളിലെ അംഗങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ രാമനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പോയി; അപ്പോൾ എല്ലാ പ്രജകളും.
2.83.12
मणि काराः च ये केचित् कुम्भ काराः च शोभनाः ।
सूत्र कर्म कृतः चैव ये च शस्त्र उपजीविनः ॥ २.८३.१२ ॥
മണിപ്പണിക്കാരും, ചില കുശവന്മാരും, നല്ല കൈവേലക്കാരും, നൂൽപ്പണിക്കാരും, ആയുധംകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവരും.
2.83.13
मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकाः तथा ।
दन्त काराः सुधा काराः तथा गन्ध उपजीविनः ॥ २.८३.१३ ॥
മയൂരകാരന്മാർ, ക്രാകചികന്മാർ, രോചകന്മാർ, വേധകന്മാർ, ദന്തകാരന്മാർ, സുധാകാരന്മാർ, ഗന്ധോപജീവികൾ എന്നിവരും (ഭരതനോടൊപ്പം പോയി).
2.83.14
सुवर्ण काराः प्रख्याताः तथा कम्बल धावकाः ।
स्नापक आच्चादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकाः तथा ॥ २.८३.१४ ॥
സ്വർണ്ണപ്പണിക്കാർ, പ്രസിദ്ധരായ കമ്പളം അലക്കുന്നവർ, സ്നാനസേവകർ, വസ്ത്രം തുന്നുന്നവർ, വൈദ്യന്മാർ, ധൂപം ഉണ്ടാക്കുന്നവർ, ശൗണ്ഡികർ എന്നിവരും (ഭരതനോടൊപ്പം പോയി).
2.83.15
रजकाः तुन्न वायाः च ग्राम घोष महत्तराः ।
शैलूषाः च सह स्त्रीभिर् यान्ति कैवर्तकाः तथा ॥ २.८३.१५ ॥
അലക്കുകാർ, തുന്നൽക്കാർ, ഗ്രാമത്തിലെയും ഇടയരുടെയും മൂപ്പന്മാർ, നടന്മാർ, സ്ത്രീകളോടുകൂടി കൈവർത്തകരും (ഭരതനോടൊപ്പം പോയി).
2.83.16
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्त सम्मताः ।
गो रथैः भरतम् यान्तम् अनुजग्मुः सहस्रशः ॥ २.८३.१६ ॥
ശാന്തരും വേദജ്ഞരും സദാചാരത്താൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടവരുമായ ബ്രാഹ്മണർ ആയിരങ്ങളായി കാളവണ്ടികളിൽ ഭരതനെ അനുഗമിച്ചു.
2.83.17
सुवेषाः शुद्ध वसनाः ताम्र मृष्ट अनुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैः यानैः शनैः भरतम् अन्वयुः ॥ २.८३.१७ ॥
നല്ല വേഷമണിഞ്ഞവരും ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചവരും ചെമ്പുനിറത്തിൽ മിനുക്കിയ അനുലേപനം പൂശിയവരുമായ അവരെല്ലാവരും വിവിധ വാഹനങ്ങളിൽ പതുക്കെ ഭരതനെ പിന്തുടർന്നു.
2.83.18
प्रहृष्ट मुदिता सेना सान्वयात् कैकयी सुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तम् भरतम् भ्रातृवत्सलम् ॥ २.८३.१८ ॥
സന്തോഷഭരിതമായ സൈന്യം, സഹോദരനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ പോകുന്ന സഹോദരവാത്സല്യമുള്ള കൈകേയീപുത്രൻ ഭരതനെ അടുത്തുനിന്നു പിന്തുടർന്നു.
2.83.19
ते गत्वा दूरमध्वानम् रथम् यानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गाम् शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.८३.१९ ॥
അവർ രഥങ്ങളോടും വണ്ടികളോടും കുതിരകളോടും ആനകളോടുംകൂടി ദൂരമേറിയ വഴി താണ്ടി, ഗംഗയ്ക്കരികിലുള്ള ശൃംഗിബേരപുരത്തിലേക്ക് എത്തി.
2.83.20
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशम् तम् परिपालयन् ॥ २.८३.२० ॥
രാമന്റെ സുഹൃത്തായ വീരനായ ഗുഹൻ, ബന്ധുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ജാഗ്രതയോടെ ആ പ്രദേശം കാത്തുകൊണ്ട് അവിടെ വസിച്ചിരുന്നു.
2.83.21
उपेत्य तीरम् गङ्गायाश्चक्रमाकैरलङ्कतम् ।
व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्य अनुयायिनी ॥ २.८३.२१ ॥
ഗംഗയുടെ തീരത്തെത്തി, ഭരതനെ പിന്തുടർന്ന ആ സേന, പർവതസദൃശമായ കൂടാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വൃത്താകൃതിയിലുള്ള പാളയത്തിൽ തങ്ങി.
2.83.22
निरीक्ष्य अनुगताम् सेनाम् ताम् च गन्गाम् शिव उदकाम् ।
भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवीद् वाक्य कोविदः ॥ २.८३.२२ ॥
പിന്തുടർന്ന സേനയെയും ശുഭജലമുള്ള ആ ഗംഗയെയും കണ്ട്, വാക്കുകളിൽ നിപുണനായ ഭരതൻ മന്ത്രിമാരോടെല്ലാം പറഞ്ഞു.
2.83.23
निवेशयत मे सैन्यम् अभिप्रायेण सर्वशः ।
विश्रान्तः प्रतरिष्यामः श्वैदानीम् महा नदीम् ॥ २.८३.२३ ॥
എന്റെ സേനയെ എന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പൂർണ്ണമായി ഒരുക്കി നിർത്തുക. വിശ്രമിച്ച ശേഷം നാളെ ഈ മഹാനദി കടക്കാം.
2.83.24
दातुम् च तावद् इच्चामि स्वर् गतस्य मही पतेः ।
और्ध्वदेह निमित्त अर्थम् अवतीर्य उदकम् नदीम् ॥ २.८३.२४ ॥
ഇപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ച മഹാരാജാവിനായി ജലതർപ്പണം ചെയ്യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഔർധ്വദേഹിക കർമ്മങ്ങൾക്കായി നദിയിലിറങ്ങി ജലം അർപ്പിക്കാം.
2.83.25
तस्य एवम् ब्रुवतः अमात्याः तथा इति उक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयम्स् तामः चन्देन स्वेन स्वेन पृथक् पृथक् ॥ २.८३.२५ ॥
അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, മന്ത്രിമാർ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശ്രദ്ധയോടെ ആ സേനയെ അവരവരുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം വെവ്വേറെ പാർപ്പിച്ചു.
2.83.26
निवेश्य गन्गाम् अनु ताम् महा नदीम् ।
चमूम् विधानैः परिबर्ह शोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो ।
विचिन्तयानो भरतः निवर्तनम् ॥ २.८३.२६ ॥
ആ മഹാനദിയായ ഗംഗയുടെ തീരത്ത്, പരിവാരങ്ങളും ഒരുക്കങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിക്കുന്ന ആ സേനയെ പാർപ്പിച്ച്, മഹാത്മാവായ രാമൻ മടങ്ങിവരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ഭരതൻ അവിടെ താമസിച്ചു.