వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 2.83
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
2.83.1
ततः समुत्थितः काल्यम् आस्थाय स्यन्दन उत्तमम् ।
प्रययौ भरतः शीघ्रम् राम दर्शन कान्क्षया ॥ २.८३.१ ॥
అనంతరం ప్రాతఃకాలంలో లేచి, ఉత్తమమైన రథం ఎక్కి, రాముని దర్శించాలనే కోరికతో భరతుడు వేగంగా బయలుదేరాడు.
2.83.2
अग्रतः प्रययुस् तस्य सर्वे मन्त्रि पुरोधसः ।
अधिरुह्य हयैः युक्तान् रथान् सूर्य रथ उपमान् ॥ २.८३.२ ॥
ఆయనకు ముందు మంత్రులు, పురోహితులు అందరూ సూర్యరథంతో సమానమైన, గుర్రాలు కట్టిన రథాలు ఎక్కి ముందుకు సాగారు.
2.83.3
नव नाग सहस्राणि कल्पितानि यथा विधि ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् इक्ष्वाकु कुल नन्दनम् ॥ २.८३.३ ॥
తొమ్మిది వేల ఏనుగులు, విధి ప్రకారం అలంకరించబడి, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ఆనందదాయకుడైన భరతుడు వెళ్తుండగా అతని వెంట నడిచాయి.
2.83.4
षष्ठी रथ सहस्राणि धन्विनो विविध आयुधाः ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.४ ॥
అరవై వేల రథాలు, విల్లు ధరించిన వీరులు, వివిధ ఆయుధాలు కలిగినవారు, కీర్తివంతుడైన రాజకుమారుడు భరతుడు వెళ్తుండగా అతని వెంట నడిచారు.
2.83.5
शतम् सहस्राणि अश्वानाम् समारूढानि राघवम् ।
अन्वयुर् भरतम् यान्तम् राज पुत्रम् यशस्विनम् ॥ २.८३.५ ॥
లక్ష గుర్రాలు, వాటిపై అధిరోహించినవారు, రాఘవ వంశీయుడైన భరతుడు వెళ్తుండగా అతని వెంట నడిచారు; కీర్తివంతుడైన రాజకుమారుడు భరతుడు.
2.83.6
कैकेयी च सुमित्रा च कौसल्या च यशस्विनी ।
राम आनयन सम्हृष्टा ययुर् यानेन भास्वता ॥ २.८३.६ ॥
కీర్తివంతురాలైన కైకేయి, సుమిత్ర, కౌసల్య రాముని తిరిగి తీసుకురావాలనే ఆనందంతో ప్రకాశించే వాహనంలో వెళ్లారు.
2.83.7
प्रयाताः च आर्य सम्घाता रामम् द्रष्टुम् सलक्ष्मणम् ।
तस्य एव च कथाः चित्राः कुर्वाणा हृष्ट मानसाः ॥ २.८३.७ ॥
ఆర్య సమూహాలు లక్ష్మణునితో కూడిన రాముని చూడటానికి బయలుదేరాయి; ఆయన గురించే నానా విధ సంభాషణలు చేస్తూ, సంతోషించిన మనసుతో వెళ్ళాయి.
2.83.8
मेघ श्यामम् महा बाहुम् स्थिर सत्त्वम् दृढ व्रतम् ।
कदा द्रक्ष्यामहे रामम् जगतः शोक नाशनम् ॥ २.८३.८ ॥
మేఘంలా నల్లని వర్ణం, పెద్ద బాహువులు, స్థిరమైన స్వభావం, దృఢమైన వ్రతం కలిగి, లోకపు శోకాన్ని పోగొట్టే రాముని మనం ఎప్పుడు చూస్తాం?
2.83.9
दृष्टएव हि नः शोकम् अपनेष्यति राघवः ।
तमः सर्वस्य लोकस्य समुद्यन्न् इव भास्करः ॥ २.८३.९ ॥
రాఘవుని చూడగానే ఆయన మా దుఃఖాన్ని తొలగిస్తాడు; ఉదయిస్తున్న సూర్యుడు లోకపు చీకటిని తొలగించినట్లు.
2.83.10
परिष्वजानाः च अन्योन्यम् ययुर् नागरिकाः तदा ॥ २.८३.१० ॥
అప్పుడు పురవాసులు ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుంటూ వెళ్ళారు.
2.83.11
ये च तत्र अपरे सर्वे सम्मता ये च नैगमाः ।
रामम् प्रति ययुर् हृष्टाः सर्वाः प्रकृतयः तदा ॥ २.८३.११ ॥
అక్కడ ఉన్న ఇతర గౌరవనీయులందరూ, వ్యాపారి సంఘాల సభ్యులూ సంతోషంతో రాముని వైపు వెళ్ళారు; అప్పుడు ప్రజలందరూ కూడా.
2.83.12
मणि काराः च ये केचित् कुम्भ काराः च शोभनाः ।
सूत्र कर्म कृतः चैव ये च शस्त्र उपजीविनः ॥ २.८३.१२ ॥
మణికారులు, కొందరు కుమ్మరులు, నైపుణ్యం గల శిల్పులు, నేత పనివారు, ఆయుధాలతో జీవించేవారు కూడా.
2.83.13
मायूरकाः क्राकचिका रोचका वेधकाः तथा ।
दन्त काराः सुधा काराः तथा गन्ध उपजीविनः ॥ २.८३.१३ ॥
మయూరకారులు, క్రాకచికులు, రోచకులు, వేధకులు, దంతకారులు, సుధాకారులు, గంధోపజీవులు కూడా (భరతునితో వెళ్లారు).
2.83.14
सुवर्ण काराः प्रख्याताः तथा कम्बल धावकाः ।
स्नापक आच्चादका वैद्या धूपकाः शौण्डिकाः तथा ॥ २.८३.१४ ॥
స్వర్ణకారులు, ప్రసిద్ధ కంబళి ఉతికేవారు, స్నానసేవకులు, వస్త్రాలు కుట్టేవారు, వైద్యులు, ధూపకారులు, శౌండికులు కూడా (భరతునితో వెళ్లారు).
2.83.15
रजकाः तुन्न वायाः च ग्राम घोष महत्तराः ।
शैलूषाः च सह स्त्रीभिर् यान्ति कैवर्तकाः तथा ॥ २.८३.१५ ॥
చాకలివారు, కుట్టువారు, గ్రామ మరియు గొల్లల పెద్దలు, నటులు, స్త్రీలతో కూడిన కైవర్తకులు కూడా (భరతునితో వెళ్లారు).
2.83.16
समाहिता वेदविदो ब्राह्मणा वृत्त सम्मताः ।
गो रथैः भरतम् यान्तम् अनुजग्मुः सहस्रशः ॥ २.८३.१६ ॥
సమాహితులు, వేదవేత్తలు, వృత్తంతో గౌరవింపబడిన బ్రాహ్మణులు వేలాదిగా ఎద్దుబండ్లలో భరతుని వెంట వెళ్లారు.
2.83.17
सुवेषाः शुद्ध वसनाः ताम्र मृष्ट अनुलेपनाः ।
सर्वे ते विविधैः यानैः शनैः भरतम् अन्वयुः ॥ २.८३.१७ ॥
మంచి వేషాలు, శుభ్రమైన వస్త్రాలు, రాగివర్ణంలో మెరిసే అనులేపనాలు ధరించిన వారందరూ వివిధ వాహనాలలో నెమ్మదిగా భరతుని అనుసరించారు.
2.83.18
प्रहृष्ट मुदिता सेना सान्वयात् कैकयी सुतम् ।
भ्रातुरानयने यान्तम् भरतम् भ्रातृवत्सलम् ॥ २.८३.१८ ॥
ఆనందభరితమైన, సంతోషంగా ఉన్న సేన, అన్నను తిరిగి తీసుకురావడానికి వెళ్తున్న సోదరప్రేమగల కైకేయీ కుమారుడు భరతుని దగ్గరగా అనుసరించింది.
2.83.19
ते गत्वा दूरमध्वानम् रथम् यानाश्वकुञ्जरैः ।
समासेदुस्ततो गङ्गाम् शृङ्गिबेरपुरम् प्रति ॥ २.८३.१९ ॥
వారు రథాలు, బండ్లు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో దూరమైన మార్గాన్ని దాటి, గంగానదికి సమీపంలోని శృంగిబేరపురం వైపు చేరుకున్నారు.
2.83.20
यत्र रामसखो वीरो गुहो ज्ञातिगणैर्वृतः ।
निवसत्यप्रमादेन देशम् तम् परिपालयन् ॥ २.८३.२० ॥
రాముని మిత్రుడైన వీరుడు గుహుడు, తన బంధువులతో చుట్టుముట్టబడి, అప్రమత్తంగా ఆ ప్రాంతాన్ని రక్షిస్తూ అక్కడ నివసిస్తున్నాడు.
2.83.21
उपेत्य तीरम् गङ्गायाश्चक्रमाकैरलङ्कतम् ।
व्यवतिष्ठत सा सेना भरतस्य अनुयायिनी ॥ २.८३.२१ ॥
గంగా తీరానికి చేరుకుని, భరతుని అనుసరించిన ఆ సైన్యం పర్వతాల వంటి డేరాలతో అలంకరించబడిన వలయాకార శిబిరంలో ఆగిపోయింది.
2.83.22
निरीक्ष्य अनुगताम् सेनाम् ताम् च गन्गाम् शिव उदकाम् ।
भरतः सचिवान् सर्वान् अब्रवीद् वाक्य कोविदः ॥ २.८३.२२ ॥
అనుసరిస్తున్న సైన్యాన్ని, శుభజలాలున్న ఆ గంగను చూసి, వాక్చాతుర్యం గల భరతుడు మంత్రులందరితో ఇలా అన్నాడు.
2.83.23
निवेशयत मे सैन्यम् अभिप्रायेण सर्वशः ।
विश्रान्तः प्रतरिष्यामः श्वैदानीम् महा नदीम् ॥ २.८३.२३ ॥
నా సైన్యాన్ని నా అభిప్రాయానుసారం పూర్తిగా నిలపండి. విశ్రమించి, రేపు ఈ మహానదిని దాటుదాం.
2.83.24
दातुम् च तावद् इच्चामि स्वर् गतस्य मही पतेः ।
और्ध्वदेह निमित्त अर्थम् अवतीर्य उदकम् नदीम् ॥ २.८३.२४ ॥
ఇప్పుడు స్వర్గస్థుడైన మహారాజు కోసం తర్పణం ఇవ్వాలనుకుంటున్నాను; అందుకే ఉత్తరక్రియల నిమిత్తం నదిలో దిగి జలాంజలి ఇవ్వాలనుకుంటున్నాను.
2.83.25
तस्य एवम् ब्रुवतः अमात्याः तथा इति उक्त्वा समाहिताः ।
न्यवेशयम्स् तामः चन्देन स्वेन स्वेन पृथक् पृथक् ॥ २.८३.२५ ॥
ఆయన ఇలా చెప్పగా, మంత్రులు 'సరే' అని అంగీకరించి, శ్రద్ధగా ఆ సైన్యాన్ని తమ తమ ఇష్టానుసారం వేర్వేరుగా విడిది చేయించారు.
2.83.26
निवेश्य गन्गाम् अनु ताम् महा नदीम् ।
चमूम् विधानैः परिबर्ह शोभिनीम् ।
उवास रामस्य तदा महात्मनो ।
विचिन्तयानो भरतः निवर्तनम् ॥ २.८३.२६ ॥
ఆ మహానది గంగ వెంబడి, పరివారాలతో, ఏర్పాట్లతో శోభిల్లుతున్న ఆ సైన్యాన్ని విడిది చేయించి, మహాత్ముడైన రాముడి తిరిగి రాకను గురించి ఆలోచిస్తూ భరతుడు అక్కడ నివసించాడు.