ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.1
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.1.1
प्रविश्य तु महारण्यं दण्डकारण्यमात्मवान्।
रामो ददर्श दुर्धर्षस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ ३.१.१ ॥
ਆਤਮਵਾਨ ਅਤੇ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਂ ਵਣ ਦੰਡਕਾਰਣ੍ਯ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.1.2
कुशचीरपरिक्षिप्तं ब्राह्म्या लक्ष्म्या समावृतम्।
यथा प्रदीप्तं दुर्दर्शं गगने सूर्यमण्डलम् ॥ ३.१.२ ॥
ਕੁਸ਼ ਘਾਹ ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਵਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਲਦੇ ਸੂਰਜ-ਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
3.1.3
शरण्यं सर्वभूतानां सुसम्मृष्टाजिरं सदा।
मृगैर्बहुभिराकीर्णं पक्षिसंघैः समावृतम् ॥ ३.१.३ ॥
ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਹੜਾ ਸਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਾੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
3.1.4
पूजितं चोपनृत्तं च नित्यमप्सरसां गणैः।
विशालैरग्निशरणैः स्रुग्भाण्डैरजिनैः कुशैः ॥ ३.१.४ ॥
ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨੱਚਦੀਆਂ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਗਨੀ-ਵੇਦੀਆਂ, ਸਰੁਕ ਤੇ ਪਾਤਰਾਂ, ਮਿਰਗਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ।
3.1.5
समिद्भिस्तोयकलशैः फलमूलैश्च शोभितम्।
आरण्यैश्च महावृक्षैः पुण्यैः स्वादुफलैर्वृतम् ॥ ३.१.५ ॥
ਸਮਿਧਾਂ, ਜਲ-ਕਲਸਾਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਮੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
3.1.6
बलिहोमार्चितं पुण्यं ब्रह्मघोषनिनादितम्।
पुष्पैश्चान्यैः परिक्षिप्तं पद्मिन्या च सपद्मया ॥ ३.१.६ ॥
ਬਲੀ ਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਘੋਸ਼ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ, ਹੋਰ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਲਾਅ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।
3.1.7
फलमूलाशनैर्दान्तैश्चीरकृष्णाजिनाम्बरैः।
सूर्यवैश्वानराभैश्च पुराणैर्मुनिभिर्युतम् ॥ ३.१.७ ॥
ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਜਮੀ, ਵਲਕਲ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਛਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ।
3.1.8
पुण्यैश्च नियताहारैः शोभितं परमर्षिभिः।
तद् ब्रह्मभवनप्रख्यं ब्रह्मघोषनिनादितम् ॥ ३.१.८ ॥
ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਰਗਾ, ਵੇਦ-ਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ।
3.1.9
ब्रह्मविद्भिर्महाभागैर्ब्राह्मणैरुपशोभितम्।
तद् दृष्ट्वा राघवः श्रीमांस्तापसाश्रममण्डलम् ॥ ३.१.९ ॥
ਬ੍ਰਹਮਗਿਆਨੀ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਆਸ਼ਰਮ-ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ)।
3.1.10
अभ्यगच्छन्महातेजा विज्यं कृत्वा महद् धनुः।
दिव्यज्ञानोपपन्नास्ते रामं दृष्ट्वा महर्षयः ॥ ३.१.१० ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ (ਰਾਮ) ਵੱਡੇ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਏ; ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.1.11
अभिजग्मुस्तदा प्रीता वैदेहीं च यशस्विनीम्।
ते तु सोममिवोद्यन्तं दृष्ट्वा वै धर्मचारिणम् ॥ ३.१.११ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਕੋਲ ਵੀ ਗਏ; ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਧਰਮਚਾਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
3.1.12
लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा तु वैदेहीं च यशस्विनीम्।
मङ्गलानि प्रयुञ्जानाः प्रत्यगृह्णन् दृढव्रताः ॥ ३.१.१२ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਗਲ ਬਚਨ ਬੋਲਦੇ ਦ੍ਰਿੜਵ੍ਰਤੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
3.1.13
रूपसंहननं लक्ष्मीं सौकुमार्यं सुवेषताम्।
ददृशुर्विस्मिताकारा रामस्य वनवासिनः ॥ ३.१.१३ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ, ਸ਼ੋਭਾ, ਕੋਮਲਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵੇਸ਼ ਵੇਖਿਆ।
3.1.14
वैदेहीं लक्ष्मणं रामं नेत्रैरनिमिषैरिव।
आश्चर्यभूतान् ददृशुः सर्वे ते वनवासिनः ॥ ३.१.१४ ॥
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪਲਕ ਝਪਕਾਏ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
3.1.15
अत्रैनं हि महाभागाः सर्वभूतहिते रताः।
अतिथिं पर्णशालायां राघवं संन्यवेशयन् ॥ ३.१.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗੀਆਂ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਇਆ।
3.1.16
ततो रामस्य सत्कृत्य विधिना पावकोपमाः।
आजह्रुस्ते महाभागाः सलिलं धर्मचारिणः ॥ ३.१.१६ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਭਾਗੀਆਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਂਦਾ।
3.1.17
मङ्गलानि प्रयुञ्जाना मुदा परमया युताः।
मूलं पुष्पं फलं सर्वमाश्रमं च महात्मनः ॥ ३.१.१७ ॥
ਪਰਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੰਗਲ ਕਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਸਭ ਕੁਝ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।
3.1.18
निवेदयित्वा धर्मज्ञास्ते तु प्राञ्जलयोऽब्रुवन्।
धर्मपालो जनस्यास्य शरण्यश्च महायशाः ॥ ३.१.१८ ॥
ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ — "ਇਹ ਇਸ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ, ਸ਼ਰਣ ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਸਵੀ ਹਨ।"
3.1.19
पूजनीयश्च मान्यश्च राजा दण्डधरो गुरुः।
इन्द्रस्यैव चतुर्भागः प्रजा रक्षति राघव ॥ ३.१.१९ ॥
ਰਾਜਾ ਪੂਜਨੀਯ, ਮਾਨਯੋਗ, ਦੰਡਧਾਰੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੀ ਚੌਥੇ ਅੰਸ਼ ਵਾਂਗ ਉਹ ਪਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ.
3.1.20
राजा तस्माद् वरान् भोगान् रम्यान् भुङ्क्ते नमस्कृतः।
ते वयं भवता रक्ष्या भवद्विषयवासिनः।
नगरस्थो वनस्थो वा त्वं नो राजा जनेश्वरः ॥ ३.१.२० ॥
ਇਸ ਲਈ ਰਾਜਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਮਣੀਕ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈਏ ਜਾਂ ਵਨ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ।
3.1.21
न्यस्तदण्डा वयं राजञ्जितक्रोधा जितेन्द्रियाः।
रक्षणीयास्त्वया शश्वद् गर्भभूतास्तपोधनाः ॥ ३.१.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਸੀਂ ਦੰਡ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਕ੍ਰੋਧ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਵੱਸ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਤਪ ਹੀ ਸਾਡਾ ਧਨ ਹੈ; ਗਰਭ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
3.1.22
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैरन्यैश्च राघवम्।
वन्यैश्च विविधाहारैः सलक्ष्मणमपूजयन् ॥ ३.१.२२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਲਾਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਹੋਰ ਵਨ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
3.1.23
तथान्ये तापसाः सिद्धा रामं वैश्वानरोपमाः।
न्यायवृत्ता यथान्यायं तर्पयामासुरीश्वरम् ॥ ३.१.२३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਿੱਧ ਤਪਸਵੀ, ਅਗਨੀ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂਪੂਰਵਕ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।