વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.12
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.12.1
स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः।
अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ३.१२.१ ॥
રાઘવના અનુજ લક્ષ્મણે આશ્રમ-પરિસરમાં પ્રવેશ કરીને અગસ્ત્યના શિષ્ય પાસે જઈ આ વચનો કહ્યાં.
3.12.2
राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली।
रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया ॥ ३.१२.२ ॥
દશરથ નામના રાજાનો જ્યેષ્ઠ પુત્ર, બળવાન રામ, પત્ની સીતા સાથે મુનિના દર્શન કરવા આવ્યા છે.
3.12.3
लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः।
अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ३.१२.३ ॥
હું લક્ષ્મણ, તેમનો નાનો ભાઈ છું; હિતેચ્છુ, અનુકૂળ અને ભક્ત. જો આ વાત આપના કાને પહોંચી હોય (તો આપ જાણતા હશો).
3.12.4
ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात्।
द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम् ॥ ३.१२.४ ॥
પિતાની આજ્ઞાથી અમે આ અતિ ભયંકર વનમાં પ્રવેશ્યા છીએ; અમે સૌ ભગવાનના દર્શન કરવા ઇચ્છીએ છીએ; તેમને જણાવો.
3.12.5
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः।
तथेत्युक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम् ॥ ३.१२.५ ॥
લક્ષ્મણનાં એ વચન સાંભળીને તપોધને 'ઠીક છે' કહીને જણાવવા અગ્નિશાળામાં પ્રવેશ કર્યો.
3.12.6
स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम्।
कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा ॥ ३.१२.६ ॥
તેઓ મુનિશ્રેષ્ઠ પાસે જઈને, તપથી અજેય એવા તેમને હાથ જોડીને રામના આગમનની વાત સીધી આ રીતે કહી.
3.12.7
यथोक्तं लक्ष्मणेनैव शिष्योऽगस्त्यस्य सम्मतः।
पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च ॥ ३.१२.७ ॥
લક્ષ્મણે કહ્યું હતું તેમ, અગસ્ત્યના પ્રિય શિષ્યે (કહ્યું): આ દશરથના બે પુત્રો છે, રામ અને લક્ષ્મણ.
3.12.8
प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया।
द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिंदमौ ॥ ३.१२.८ ॥
આશ્રમના પરિસરમાં પ્રવેશીને, પત્ની સીતા સાથે, તમારાં દર્શન અને સેવા માટે શત્રુઓનું દમન કરનારા આ બંને આવ્યા છે.
3.12.9
यदत्रानन्तरं तत् त्वमाज्ञापयितुमर्हसि।
ततः शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम् ॥ ३.१२.९ ॥
આ પછી જે કરવું જોઈએ તે તમે આજ્ઞા કરો. પછી શિષ્ય પાસેથી સાંભળીને, લક્ષ્મણ સાથે રામ આવ્યા છે એમ જાણીને—
3.12.10
वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत्।
दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः ॥ ३.१२.१० ॥
મહાભાગ્યવતી વૈદેહીને આ વચનો કહ્યાં: સૌભાગ્યે, લાંબા સમય પછી આજે રામ મને મળવા આવ્યા છે.
3.12.11
मनसा कांक्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति।
गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः ॥ ३.१२.११ ॥
તેમના આગમનની ઇચ્છા મેં પણ મનમાં રાખી હતી. પત્ની અને લક્ષ્મણ સહિત રામને સત્કારપૂર્વક લઈ આવો.
3.12.12
प्रवेश्यतां समीपं मे किमसौ न प्रवेशितः।
एवमुक्तस्तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना ॥ ३.१२.१२ ॥
મારી પાસે લાવવામાં આવે; તેમને કેમ અંદર લાવવામાં આવ્યા નહીં? આ રીતે ધર્મજ્ઞ મહાત્મા મુનિએ કહ્યું ત્યારે—
3.12.13
अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः।
तदा निष्क्रम्य सम्भ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१२.१३ ॥
વંદન કરીને શિષ્યે કહ્યું, 'તથાસ્તુ.' પછી હાથ જોડીને, ગભરાઈને બહાર જઈ તે લક્ષ્મણને બોલ્યો.
3.12.14
कोऽसौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्।
ततो गत्वाऽऽश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः ॥ ३.१२.१४ ॥
'તે રામ મુનિને જોવા આવે. તે પોતે અંદર આવે.' પછી શિષ્ય સાથે આશ્રમમાં જઈને લક્ષ્મણ...
3.12.15
दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्।
तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन् ॥ ३.१२.१५ ॥
તેણે કાકુત્સ્થ રામને અને જનકપુત્રી સીતાને બતાવ્યા. અગસ્ત્યનો સંદેશ એવા વિનમ્ર શબ્દો બોલતા શિષ્ય...
3.12.16
प्रावेशयद् यथान्यायं सत्कारार्हं सुसत्कृतम्।
प्रविवेश ततो रामः सीतया सह लक्ष्मणः ॥ ३.१२.१६ ॥
યથાયોગ્ય રીતે, સત્કારને યોગ્ય એવા (રામ)ને સારી રીતે સત્કારીને અંદર લઈ ગયો. પછી રામ સીતા સાથે અને લક્ષ્મણ સાથે પ્રવેશ્યા.
3.12.17
प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन्।
स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च ॥ ३.१२.१७ ॥
શાંત હરણોથી ભરેલો આશ્રમ જોતાં ત્યાં તેમણે બ્રહ્માનું સ્થાન અને અગ્નિનું સ્થાન પણ જોયું.
3.12.18
विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः।
सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च ॥ ३.१२.१८ ॥
વિષ્ણુનું સ્થાન, મહેન્દ્રનું સ્થાન, વિવસ્વાનનું સ્થાન, સોમનું સ્થાન, ભગનું સ્થાન અને કુબેરનું સ્થાન પણ (તેમણે જોયું).
3.12.19
धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च।
स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ ३.१२.१९ ॥
ધાતા અને વિધાતાનું સ્થાન, વાયુનું સ્થાન, તેમજ પાશ હાથમાં ધરનાર મહાત્મા વરુણનું સ્થાન પણ એ જ રીતે.
3.12.20
स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च।
स्थानं च नागराजस्य गरुडस्थानमेव च ॥ ३.१२.२० ॥
એ જ રીતે ગાયત્રીનું સ્થાન, વસુઓનું સ્થાન; નાગરાજનું સ્થાન અને ગરુડનું સ્થાન પણ.
3.12.21
कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति।
ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत् ॥ ३.१२.२१ ॥
કાર્તિકેયનું સ્થાન અને ધર્મનું સ્થાન પણ તે જુએ છે. પછી શિષ્યોથી ઘેરાયેલા મુનિ પણ આગળ આવ્યા.
3.12.22
तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसाम्।
अब्रवीद् वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ३.१२.२२ ॥
વીર રામે તેજસ્વી મુનિઓની આગળ તેમને જોયા; લક્ષ્મીને વધારનાર લક્ષ્મણને આ વચન કહ્યું.
3.12.23
बहिर्लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः।
औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम् ॥ ३.१२.२३ ॥
હે લક્ષ્મણ, ભગવાન અગસ્ત્ય ઋષિ બહાર આવી રહ્યા છે. તેમની ઉદારતાથી હું જાણું છું કે તેઓ તપસ્યાનો ભંડાર છે.
3.12.24
एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसम्।
जग्राहापततस्तस्य पादौ च रघुनन्दनः ॥ ३.१२.२४ ॥
એમ કહીને મહાબાહુ રઘુનંદને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી અગસ્ત્યની પાસે જઈ, તેમના ચરણોમાં પડીને બંને પગ પકડી લીધા.
3.12.25
अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः।
सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः ॥ ३.१२.२५ ॥
ધર્માત્મા રામે પ્રણામ કરીને હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા; ત્યારે વૈદેહી સીતા અને લક્ષ્મણ સાથે રામ ઊભા રહ્યા.
3.12.26
प्रतिगृह्य च काकुत्स्थमर्चयित्वाऽऽसनोदकैः।
कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति सोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.२६ ॥
કાકુત્સ્થ રામનો સત્કાર કરીને આસન અને જળ આપ્યાં, કુશળ પૂછીને 'બેસો' એમ કહ્યું.
3.12.27
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथीन् प्रतिपूज्य च।
वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ ॥ ३.१२.२७ ॥
અગ્નિમાં આહુતિ આપીને, અર્ઘ્ય આપીને, અતિથિઓનો સત્કાર કરીને, વાનપ્રસ્થ ધર્મ અનુસાર તેણે તેમને ભોજન આપ્યું.
3.12.28
प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः।
उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम् ॥ ३.१२.२८ ॥
પ્રથમ બેસીને ધર્મજ્ઞ મુનિશ્રેષ્ઠ બેઠેલા, હાથ જોડેલા, ધર્મકોવિદ રામને બોલ્યા.
3.12.29
अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूजयेत्।
अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन्।
दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत् ॥ ३.१२.२९ ॥
અગ્નિમાં આહુતિ આપીને, અર્ઘ્ય આપીને અતિથિનો સત્કાર કરવો જોઈએ; હે કાકુત્સ્થ, નહિતર તપસ્વી ખોટા સાક્ષી જેમ પરલોકમાં પોતાનું જ માંસ ખાશે.
3.12.30
राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः।
पूजनीयश्च मान्यश्च भवान् प्राप्तः प्रियातिथिः ॥ ३.१२.३० ॥
તમે સર્વ લોકના રાજા, ધર્માચારી, મહારથી છો; પૂજનીય અને માન્ય છો; મારા પ્રિય અતિથિ બનીને આવ્યા છો.
3.12.31
एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैश्चान्यैश्च राघवम्।
पूजयित्वा यथाकामं ततोऽगस्त्यस्तमब्रवीत् ॥ ३.१२.३१ ॥
આમ કહીને, ફળ, મૂળ, ફૂલ અને અન્ય વસ્તુઓથી રાઘવની યથેચ્છ પૂજા કરીને, પછી અગસ્ત્ય તેમને બોલ્યા.
3.12.32
इदं दिव्यं महच्चापं हेमवज्रविभूषितम्।
वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ३.१२.३२ ॥
હે પુરુષશ્રેષ્ઠ! સોના અને વજ્રથી શણગારેલું, વિષ્ણુનું આ દિવ્ય અને મહાન ધનુષ્ય વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું છે.
3.12.33
अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः।
दत्तौ मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षय्यसायकौ ॥ ३.१२.३३ ॥
આ અમોઘ, સૂર્ય સમાન તેજસ્વી, બ્રહ્માએ આપેલું શ્રેષ્ઠ બાણ છે; અને મહેન્દ્રે મને અક્ષય બાણવાળા બે ભાથાં આપ્યાં હતાં.
3.12.34
सम्पूर्णौ निशितैर्बाणैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः।
महाराजतकोशोऽयमसिर्हेमविभूषितः ॥ ३.१२.३४ ॥
તે બે ભાથાં તીક્ષ્ણ બાણોથી ભરેલાં છે, જાણે બળતી અગ્નિ; અને આ તલવાર, મોટા સોનાના કોશવાળી, સોનાથી શણગારેલી છે.
3.12.35
अनेन धनुषा राम हत्वा संख्ये महासुरान्।
आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर्दिवौकसाम् ॥ ३.१२.३५ ॥
હે રામ! આ ધનુષ્યથી યુદ્ધમાં મહાન અસુરોનો વધ કરીને, પૂર્વે વિષ્ણુએ દેવતાઓની તેજસ્વી લક્ષ્મી પાછી મેળવી હતી.
3.12.36
तद्धनुस्तौ च तूणी च शरं खड्गं च मानद।
जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ३.१२.३६ ॥
હે માનદ! આ ધનુષ્ય, તે બે ભાથાં, બાણ અને તલવાર વિજય માટે સ્વીકારો, જેમ વજ્રધારી વજ્ર ધારણ કરે છે.
3.12.37
एवमुक्त्वा महातेजाः समस्तं तद्वरायुधम्।
दत्त्वा रामाय भगवानगस्त्यः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१२.३७ ॥
આમ કહીને મહાતેજસ્વી ભગવાન અગસ્ત્યે તે સમસ્ત શ્રેષ્ઠ આયુધો રામને આપીને ફરી કહ્યું.