Vedyatra वेदयात्रा
ଖୋଜନ୍ତୁ

ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.12

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

ଶବ୍ଦାର୍ଥ ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ

3.12.1

स प्रविश्याश्रमपदं लक्ष्मणो राघवानुजः।
अगस्त्यशिष्यमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ३.१२.१ ॥

ରାଘବଙ୍କ ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଶ୍ରମ-ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

3.12.2

राजा दशरथो नाम ज्येष्ठस्तस्य सुतो बली।
रामः प्राप्तो मुनिं द्रष्टुं भार्यया सह सीतया ॥ ३.१२.२ ॥

ଦଶରଥ ନାମକ ରାଜାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବଳବାନ ରାମ ପତ୍ନୀ ସୀତା ସହିତ ମୁନିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

3.12.3

लक्ष्मणो नाम तस्याहं भ्राता त्ववरजो हितः।
अनुकूलश्च भक्तश्च यदि ते श्रोत्रमागतः ॥ ३.१२.३ ॥

ମୁଁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା; ହିତୈଷୀ, ଅନୁକୂଳ ଓ ଭକ୍ତ। ଏ କଥା ଯଦି ଆପଣଙ୍କ କର୍ଣ୍ଣଗୋଚର ହୋଇଥାଏ (ତେବେ ଆପଣ ଜାଣିଥିବେ)।

3.12.4

ते वयं वनमत्युग्रं प्रविष्टाः पितृशासनात्।
द्रष्टुमिच्छामहे सर्वे भगवन्तं निवेद्यताम् ॥ ३.१२.४ ॥

ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛୁ; ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; ତାଙ୍କୁ ଜଣାନ୍ତୁ।

3.12.5

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणस्य तपोधनः।
तथेत्युक्त्वाग्निशरणं प्रविवेश निवेदितुम् ॥ ३.१२.५ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସେହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ତପୋଧନ 'ଠିକ୍ ଅଛି' କହି ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଶରଣରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

3.12.6

स प्रविश्य मुनिश्रेष्ठं तपसा दुष्प्रधर्षणम्।
कृताञ्जलिरुवाचेदं रामागमनमञ्जसा ॥ ३.१२.६ ॥

ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଅଜେୟ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କର ଯୋଡ଼ି ରାମଙ୍କ ଆଗମନର ସମାଚାର ସିଧାସଳଖ ଏହିପରି କହିଲେ।

3.12.7

यथोक्तं लक्ष्मणेनैव शिष्योऽगस्त्यस्य सम्मतः।
पुत्रौ दशरथस्येमौ रामो लक्ष्मण एव च ॥ ३.१२.७ ॥

ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ (କହିଲେ): ଏମାନେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।

3.12.8

प्रविष्टावाश्रमपदं सीतया सह भार्यया।
द्रष्टुं भवन्तमायातौ शुश्रूषार्थमरिंदमौ ॥ ३.१२.८ ॥

ଆଶ୍ରମ ପରିସରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଓ ସେବା କରିବାକୁ ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ଏମାନେ ଆସିଛନ୍ତି।

3.12.9

यदत्रानन्तरं तत् त्वमाज्ञापयितुमर्हसि।
ततः शिष्यादुपश्रुत्य प्राप्तं रामं सलक्ष्मणम् ॥ ३.१२.९ ॥

ଏହା ପରେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ୍, ଆପଣ ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ। ତା'ପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଆସିଛନ୍ତି ଜାଣି—

3.12.10

वैदेहीं च महाभागामिदं वचनमब्रवीत्।
दिष्ट्या रामश्चिरस्याद्य द्रष्टुं मां समुपागतः ॥ ३.१२.१० ॥

ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ: ସୌଭାଗ୍ୟରୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଆଜି ରାମ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।

3.12.11

मनसा कांक्षितं ह्यस्य मयाप्यागमनं प्रति।
गम्यतां सत्कृतो रामः सभार्यः सहलक्ष्मणः ॥ ३.१२.११ ॥

ଏମାନଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା। ପତ୍ନୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଆଣ।

3.12.12

प्रवेश्यतां समीपं मे किमसौ न प्रवेशितः।
एवमुक्तस्तु मुनिना धर्मज्ञेन महात्मना ॥ ३.१२.१२ ॥

ମୋ ନିକଟକୁ ଆଣାଯାଉ; ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଭିତରକୁ ଆଣାଗଲା ନାହିଁ? ଏପରି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାତ୍ମା ମୁନି କହିବା ପରେ—

3.12.13

अभिवाद्याब्रवीच्छिष्यस्तथेति नियताञ्जलिः।
तदा निष्क्रम्य सम्भ्रान्तः शिष्यो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥ ३.१२.१३ ॥

ପ୍ରଣାମ କରି ଶିଷ୍ୟ କହିଲା, 'ତଥାସ୍ତୁ।' ତା'ପରେ ହାତଯୋଡ଼ି, ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ବାହାରକୁ ଯାଇ ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲା।

3.12.14

कोऽसौ रामो मुनिं द्रष्टुमेतु प्रविशतु स्वयम्।
ततो गत्वाऽऽश्रमपदं शिष्येण सह लक्ष्मणः ॥ ३.१२.१४ ॥

'ସେ ରାମ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ସେ ନିଜେ ଭିତରକୁ ଆସନ୍ତୁ।' ତା'ପରେ ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ...

3.12.15

दर्शयामास काकुत्स्थं सीतां च जनकात्मजाम्।
तं शिष्यः प्रश्रितं वाक्यमगस्त्यवचनं ब्रुवन् ॥ ३.१२.१५ ॥

ସେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଓ ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲା। ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଥିବା ନମ୍ର ବାକ୍ୟ କହୁ କହୁ ଶିଷ୍ୟ...

3.12.16

प्रावेशयद् यथान्यायं सत्कारार्हं सुसत्कृतम्।
प्रविवेश ततो रामः सीतया सह लक्ष्मणः ॥ ३.१२.१६ ॥

ଯଥାନ୍ୟାୟ, ସତ୍କାରର ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଭଲ ଭାବେ ସତ୍କୃତ (ରାମଙ୍କୁ) ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲା। ତା'ପରେ ରାମ ସୀତା ସହ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

3.12.17

प्रशान्तहरिणाकीर्णमाश्रमं ह्यवलोकयन्।
स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च ॥ ३.१२.१७ ॥

ଶାନ୍ତ ହରିଣମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖୁ ଦେଖୁ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖିଲା।

3.12.18

विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः।
सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च ॥ ३.१२.१८ ॥

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ସୋମଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଭଗଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ କୁବେରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ (ସେ ଦେଖିଲା)।

3.12.19

धातुर्विधातुः स्थानं च वायोः स्थानं तथैव च।
स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः ॥ ३.१२.१९ ॥

ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବାୟୁଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ପାଶ ହାତରେ ଧରିଥିବା ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

3.12.20

स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च।
स्थानं च नागराजस्य गरुडस्थानमेव च ॥ ३.१२.२० ॥

ସେହିପରି ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ, ବସୁମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନ; ନାଗରାଜଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ।

3.12.21

कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति।
ततः शिष्यैः परिवृतो मुनिरप्यभिनिष्पतत् ॥ ३.१२.२१ ॥

କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ଧର୍ମଙ୍କ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେଖେ। ତା'ପରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

3.12.22

तं ददर्शाग्रतो रामो मुनीनां दीप्ततेजसाम्।
अब्रवीद् वचनं वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मिवर्धनम् ॥ ३.१२.२२ ॥

ବୀର ରାମ ଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବର୍ଦ୍ଧନ କରୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

3.12.23

बहिर्लक्ष्मण निष्क्रामत्यगस्त्यो भगवानृषिः।
औदार्येणावगच्छामि निधानं तपसामिमम् ॥ ३.१२.२३ ॥

ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭଗବାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ବାହାରକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଔଦାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁଁ ଜାଣୁଛି ଯେ ଏ ତପସ୍ୟାର ଭଣ୍ଡାର।

3.12.24

एवमुक्त्वा महाबाहुरगस्त्यं सूर्यवर्चसम्।
जग्राहापततस्तस्य पादौ च रघुनन्दनः ॥ ३.१२.२४ ॥

ଏହା କହି ମହାବାହୁ ରଘୁନନ୍ଦନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପଡ଼ି ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାଦ ଧରିଲେ।

3.12.25

अभिवाद्य तु धर्मात्मा तस्थौ रामः कृताञ्जलिः।
सीतया सह वैदेह्या तदा रामः सलक्ष्मणः ॥ ३.१२.२५ ॥

ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ପ୍ରଣାମ କରି କରଯୋଡ଼ି ଠିଆ ହେଲେ; ସେତେବେଳେ ବୈଦେହୀ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ରାମ ଠିଆ ହେଲେ।

3.12.26

प्रतिगृह्य च काकुत्स्थमर्चयित्वाऽऽसनोदकैः।
कुशलप्रश्नमुक्त्वा च आस्यतामिति सोऽब्रवीत् ॥ ३.१२.२६ ॥

କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଆସନ ଓ ଜଳ ଦେଇ ସତ୍କାର କରି, କୁଶଳ ପଚାରି 'ବସନ୍ତୁ' ବୋଲିଲେ।

3.12.27

अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथीन् प्रतिपूज्य च।
वानप्रस्थेन धर्मेण स तेषां भोजनं ददौ ॥ ३.१२.२७ ॥

ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଧର୍ମାନୁସାରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଲେ।

3.12.28

प्रथमं चोपविश्याथ धर्मज्ञो मुनिपुंगवः।
उवाच राममासीनं प्राञ्जलिं धर्मकोविदम् ॥ ३.१२.२८ ॥

ପ୍ରଥମେ ବସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଥିବା, କରଯୋଡ଼ିଥିବା, ଧର୍ମକୋବିଦ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।

3.12.29

अग्निं हुत्वा प्रदायार्घ्यमतिथिं प्रतिपूजयेत्।
अन्यथा खलु काकुत्स्थ तपस्वी समुदाचरन्।
दुःसाक्षीव परे लोके स्वानि मांसानि भक्षयेत् ॥ ३.१२.२९ ॥

ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ନହେଲେ ତପସ୍ୱୀ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ପରି ପରଲୋକରେ ନିଜ ମାଂସ ଖାଇବ।

3.12.30

राजा सर्वस्य लोकस्य धर्मचारी महारथः।
पूजनीयश्च मान्यश्च भवान् प्राप्तः प्रियातिथिः ॥ ३.१२.३० ॥

ଆପଣ ସର୍ବଲୋକର ରାଜା, ଧର୍ମାଚାରୀ, ମହାରଥ; ପୂଜନୀୟ ଓ ମାନ୍ୟ; ମୋର ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ରୂପେ ଆସିଛନ୍ତି।

3.12.31

एवमुक्त्वा फलैर्मूलैः पुष्पैश्चान्यैश्च राघवम्।
पूजयित्वा यथाकामं ततोऽगस्त्यस्तमब्रवीत् ॥ ३.१२.३१ ॥

ଏହିପରି କହି, ଫଳ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୂଜା କରି, ତା'ପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

3.12.32

इदं दिव्यं महच्चापं हेमवज्रविभूषितम्।
वैष्णवं पुरुषव्याघ्र निर्मितं विश्वकर्मणा ॥ ३.१२.३२ ॥

ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସୁନା ଓ ବଜ୍ରରେ ବିଭୂଷିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାନ ଧନୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ।

3.12.33

अमोघः सूर्यसंकाशो ब्रह्मदत्तः शरोत्तमः।
दत्तौ मम महेन्द्रेण तूणी चाक्षय्यसायकौ ॥ ३.१२.३३ ॥

ଏହା ଅମୋଘ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦତ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ; ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ର ମୋତେ ଅକ୍ଷୟ ବାଣ ଥିବା ଦୁଇଟି ତୂଣୀର ଦେଇଥିଲେ।

3.12.34

सम्पूर्णौ निशितैर्बाणैर्ज्वलद्भिरिव पावकैः।
महाराजतकोशोऽयमसिर्हेमविभूषितः ॥ ३.१२.३४ ॥

ସେହି ଦୁଇଟି ତୂଣୀର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି; ଏବଂ ଏହି ଖଡ୍ଗ, ବଡ଼ ସୁନାର ଖୋଳବାଲା, ସୁନାରେ ବିଭୂଷିତ।

3.12.35

अनेन धनुषा राम हत्वा संख्ये महासुरान्।
आजहार श्रियं दीप्तां पुरा विष्णुर्दिवौकसाम् ॥ ३.१२.३५ ॥

ହେ ରାମ! ଏହି ଧନୁରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାସୁରମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପୂର୍ବେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତ ଶ୍ରୀ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।

3.12.36

तद्धनुस्तौ च तूणी च शरं खड्गं च मानद।
जयाय प्रतिगृह्णीष्व वज्रं वज्रधरो यथा ॥ ३.१२.३६ ॥

ହେ ମାନଦ! ଏହି ଧନୁ, ସେହି ଦୁଇ ତୂଣୀର, ବାଣ ଓ ଖଡ୍ଗ ବିଜୟ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେପରି ବଜ୍ରଧର ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

3.12.37

एवमुक्त्वा महातेजाः समस्तं तद्वरायुधम्।
दत्त्वा रामाय भगवानगस्त्यः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१२.३७ ॥

ଏହା କହି ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭଗବାନ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସେହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୁଧ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇ ପୁଣି କହିଲେ।