વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.13
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.13.1
राम प्रीतोऽस्मि भद्रं ते परितुष्टोऽस्मि लक्ष्मण।
अभिवादयितुं यन्मां प्राप्तौ स्थः सह सीतया ॥ ३.१३.१ ॥
રામે કહ્યું: લક્ષ્મણ, તારું કલ્યાણ થાઓ. મને પ્રણામ કરવા તમે બંને સીતા સાથે આવ્યા છો, એથી હું પ્રસન્ન અને સંપૂર્ણ સંતુષ્ટ છું.
3.13.2
अध्वश्रमेण वां खेदो बाधते प्रचुरश्रमः।
व्यक्तमुत्कण्ठते वापि मैथिली जनकात्मजा ॥ ३.१३.२ ॥
માર્ગના શ્રમનો થાક તમને બંનેને પીડે છે; ઘણો પરિશ્રમ તમને કષ્ટ આપે છે. જનકની પુત્રી મૈથિલી પણ સ્પષ્ટ રીતે વ્યાકુળ થઈ રહી છે.
3.13.3
एषा च सुकुमारी च खेदैश्च न विमानिता।
प्राज्यदोषं वनं प्राप्ता भर्तृस्नेहप्रचोदिता ॥ ३.१३.३ ॥
તે સુકુમાર હોવા છતાં આ કષ્ટોથી અપમાનિત થઈ નથી. પતિના પ્રેમથી પ્રેરાઈને તે અનેક જોખમોથી ભરેલા વનમાં આવી પહોંચી છે.
3.13.4
यथैषा रमते राम इह सीता तथा कुरु।
दुष्करं कृतवत्येषा वने त्वामभिगच्छती ॥ ३.१३.४ ॥
અહીં સીતા રામ સાથે જેમ આનંદમાં રહે તેમ કર; વનમાં તારી પાસે આવીને તેણે કઠિન કાર્ય કર્યું છે.
3.13.5
एषा हि प्रकृतिः स्त्रीणामासृष्टे रघुनन्दन।
समस्थमनुरज्यन्ते विषमस्थं त्यजन्ति च ॥ ३.१३.५ ॥
હે રઘુનંદન, સૃષ્ટિના આરંભથી સ્ત્રીઓનો સ્વભાવ આ જ છે: જે સુખમાં હોય તેને તેઓ ચાહે છે, અને જે વિપત્તિમાં હોય તેને તજી દે છે.
3.13.6
शतह्रदानां लोलत्वं शस्त्राणां तीक्ष्णतां तथा।
गरुडानिलयोः शैघ्र्यमनुगच्छन्ति योषितः ॥ ३.१३.६ ॥
વીજળીની ચંચળતા, શસ્ત્રોની તીક્ષ્ણતા, તેમજ ગરુડ અને વાયુની ગતિ — સ્ત્રીઓ આનું અનુસરણ કરે છે.
3.13.7
इयं तु भवतो भार्या दोषैरेतैर्विवर्जिता।
श्लाघ्या च व्यपदेश्या च यथा देवीष्वरुन्धती ॥ ३.१३.७ ॥
આ તમારી પત્ની છે; આ દોષોથી મુક્ત છે. દેવીઓમાં અરુંધતીની જેમ પ્રશંસનીય અને દૃષ્ટાંત આપવા યોગ્ય છે.
3.13.8
अलंकृतोऽयं देशश्च यत्र सौमित्रिणा सह।
वैदेह्या चानया राम वत्स्यसि त्वमरिंदम ॥ ३.१३.८ ॥
આ પ્રદેશ પણ શોભાયમાન છે; હે રામ, હે શત્રુદમન, અહીં તું સૌમિત્રિ અને આ વૈદેહી સાથે વસીશ.
3.13.9
एवमुक्तस्तु मुनिना राघवः संयताञ्जलिः।
उवाच प्रश्रितं वाक्यमृषिं दीप्तमिवानलम् ॥ ३.१३.९ ॥
મુનિએ આમ કહ્યું ત્યારે રાઘવે હાથ જોડીને વિનયપૂર્વક વચન કહ્યાં, પ્રજ્વલિત અગ્નિ જેવા તેજસ્વી એ ઋષિને.
3.13.10
धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यस्य मे मुनिपुंगवः।
गुणैः सभ्रातृभार्यस्य गुरुर्नः परितुष्यति ॥ ३.१३.१० ॥
હું ધન્ય છું, અનુગ્રહિત છું; મુનિશ્રેષ્ઠ, અમારા ગુરુ, ભાઈ અને પત્ની સહિત મારા પર પોતાના ગુણોથી પ્રસન્ન થાય છે.
3.13.11
किं तु व्यादिश मे देशं सोदकं बहुकाननम्।
यत्राश्रमपदं कृत्वा वसेयं निरतः सुखम् ॥ ३.१३.११ ॥
પરંતુ મને પાણીવાળો, ઘણાં જંગલોવાળો એવો સ્થાન બતાવો, જ્યાં આશ્રમ બાંધીને હું સુખપૂર્વક તત્પર રહીને વસી શકું.
3.13.12
ततोऽब्रवीन्मुनिश्रेष्ठः श्रुत्वा रामस्य भाषितम्।
ध्यात्वा मुहूर्तं धर्मात्मा ततोवाच वचः शुभम् ॥ ३.१३.१२ ॥
ત્યારે મુનિશ્રેષ્ઠે રામનું વચન સાંભળીને ક્ષણભર ધ્યાન ધર્યું, અને એ ધર્માત્માએ શુભ વચન કહ્યાં.
3.13.13
इतो द्वियोजने तात बहुमूलफलोदकः।
देशो बहुमृगः श्रीमान् पञ्चवट्यभिविश्रुतः ॥ ३.१३.१३ ॥
હે વત્સ! અહીંથી બે યોજન દૂર મૂળ, ફળ અને પાણીથી ભરપૂર, હરણોથી સમૃદ્ધ, સુંદર એવો પ્રદેશ છે; તે પંચવટી નામે પ્રખ્યાત છે.
3.13.14
तत्र गत्वाऽऽश्रमपदं कृत्वा सौमित्रिणा सह।
रमस्व त्वं पितुर्वाक्यं यथोक्तमनुपालयन् ॥ ३.१३.१४ ॥
ત્યાં જઈને સૌમિત્રિ સાથે આશ્રમ બનાવીને, પિતાનાં વચન જેમ કહ્યાં છે તેમ પાળતાં તું ત્યાં રમણ કર.
3.13.15
विदितो ह्येष वृत्तान्तो मम सर्वस्तवानघ।
तपसश्च प्रभावेण स्नेहाद् दशरथस्य च ॥ ३.१३.१५ ॥
હે નિષ્પાપ! તારો આ સંપૂર્ણ વૃત્તાંત મને જ્ઞાત છે; મારા તપના પ્રભાવથી અને દશરથના સ્નેહને કારણે પણ તે મને જાણીતો છે.
3.13.16
हृदयस्थं च ते च्छन्दो विज्ञातं तपसा मया।
इह वासं प्रतिज्ञाय मया सह तपोवने ॥ ३.१३.१६ ॥
તારા હૃદયમાં રહેલી ઇચ્છા પણ મેં મારા તપથી જાણી છે. અહીં મારી સાથે તપોવનમાં વસવાટનું વચન આપીને...
3.13.17
अतश्च त्वामहं ब्रूमि गच्छ पञ्चवटीमिति।
स हि रम्यो वनोद्देशो मैथिली तत्र रंस्यते ॥ ३.१३.१७ ॥
તેથી હું તને કહું છું: પંચવટી જા; તે વનપ્રદેશ ખરેખર રમણીય છે, ત્યાં મૈથિલી આનંદ કરશે.
3.13.18
स देशः श्लाघनीयश्च नातिदूरे च राघव।
गोदावर्याः समीपे च मैथिली तत्र रंस्यते ॥ ३.१३.१८ ॥
હે રાઘવ! તે સ્થાન પ્રશંસનીય છે અને બહુ દૂર પણ નથી; ગોદાવરીની નજીક છે, ત્યાં મૈથિલી આનંદ કરશે.
3.13.19
प्राज्यमूलफलैश्चैव नानाद्विजगणैर्युतः।
विविक्तश्च महाबाहो पुण्यो रम्यस्तथैव च ॥ ३.१३.१९ ॥
હે મહાબાહો, આ સ્થાન પુષ્કળ મૂળ અને ફળોથી ભરેલું છે, વિવિધ પક્ષીઓના ટોળાંથી યુક્ત છે; એકાંત, પવિત્ર અને રમણીય પણ છે.
3.13.20
भवानपि सदाचारः शक्तश्च परिरक्षणे।
अपि चात्र वसन् राम तापसान् पालयिष्यसि ॥ ३.१३.२० ॥
તું પણ સદા સદાચારી અને રક્ષણમાં સમર્થ છે; હે રામ, અહીં વસીને તું તપસ્વીઓનું રક્ષણ કરીશ.
3.13.21
एतदालक्ष्यते वीर मधूकानां महावनम्।
उत्तरेणास्य गन्तव्यं न्यग्रोधमपि गच्छता ॥ ३.१३.२१ ॥
હે વીર, આ મધૂક વૃક્ષોનું મહાવન દેખાય છે. તેની ઉત્તર દિશામાં જવાનું છે, અને વડ તરફ જતાં પણ.
3.13.22
ततः स्थलमुपारुह्य पर्वतस्याविदूरतः।
ख्यातः पञ्चवटीत्येव नित्यपुष्पितकाननः ॥ ३.१३.२२ ॥
પછી પર્વતની નજીકની સમતળ ભૂમિ પર ચઢતાં, પંચવટી નામે પ્રસિદ્ધ, સદા ખીલેલું વન છે.
3.13.23
अगस्त्येनैवमुक्तस्तु रामः सौमित्रिणा सह।
सत्कृत्यामन्त्रयामास तमृषिं सत्यवादिनम् ॥ ३.१३.२३ ॥
અગસ્ત્યે આમ કહ્યું ત્યારે રામે સૌમિત્રિ સાથે તે સત્યવાદી ઋષિનો સત્કાર કરીને તેમની વિદાય માગી.
3.13.24
तौ तु तेनाभ्यनुज्ञातौ कृतपादाभिवन्दनौ।
तमाश्रमं पञ्चवटीं जग्मतुः सह सीतया ॥ ३.१३.२४ ॥
તેમની અનુમતિ મેળવી, ચરણોમાં વંદન કરી તે બંને સીતા સાથે તે આશ્રમ પંચવટી તરફ ગયા.
3.13.25
गृहीतचापौ तु नराधिपात्मजौ
विषक्ततूणी समरेष्वकातरौ।
यथोपदिष्टेन पथा महर्षिणा
प्रजग्मतुः पञ्चवटीं समाहितौ ॥ ३.१३.२५ ॥
ધનુષ્ય ધારણ કરેલા એ બે રાજકુમારો, ખભે ભાથાં બાંધીને, યુદ્ધોમાં નિર્ભય, મહર્ષિએ બતાવેલા માર્ગે એકાગ્ર ચિત્તે પંચવટી તરફ ગયા.