ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ · ਸਰਗ 3.15
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.15.1
ततः पंचवटीम् गत्वा नाना व्याल मृगायुताम् ।
उवाच भ्रातरम् रामो लक्ष्मणम् दीप्त तेजसम् ॥ ३.१५.१ ॥
ਫਿਰ ਪੰਚਵਟੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਤੇਜਸਵੀ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ।
3.15.2
आगताः स्म यथा उद्दिष्टम् यम् देशम् मुनिः अब्रवीत् ।
अयम् पंचवटी देशः सौम्य पुष्पित काननः ॥ ३.१५.२ ॥
ਮੁਨੀ ਨੇ ਦੱਸੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ। ਇਹ ਪੰਚਵਟੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਸੌਮਯ; ਇਸ ਦਾ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
3.15.3
सर्वतः चार्यताम् दृष्टिः कानने निपुणो हि असि ।
आश्रमः कतर अस्मिन् नः देशे भवति सम्मतः ॥ ३.१५.३ ॥
ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੋ; ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੈਂ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ?
3.15.4
रमते यत्र वैदेही त्वम् अहम् चैव लक्ष्मण ।
तादृशो दृश्यताम् देशः संनिकृष्ट जलाशयः ॥ ३.१५.४ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ ਸਕੀਏ, ਨੇੜੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਾਲਾ ਐਸਾ ਸਥਾਨ ਵੇਖ।
3.15.5
वन रामण्यकम् यत्र जल रामण्यकम् तथा ।
संनिकृष्टम् च यस्मिन् तु समित् पुष्प कुश उदकम् ॥ ३.१५.५ ॥
ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਸਮਿਧਾ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਮਿਲਣ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
3.15.6
एवम् उक्तः तु रामेण लक्मणः संयत अंजलिः ।
सीता समक्षम् काकुत्स्थम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥ ३.१५.६ ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਕਾਕੁਤਸਥ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
3.15.7
परवान् अस्मि काकुत्स्थ त्वयि वर्ष शतम् स्थिते ।
स्वयम् तु रुचिरे देशे क्रियताम् इति माम् वद ॥ ३.१५.७ ॥
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਤੁਸੀਂ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹੋ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਚੁਣ ਕੇ (ਆਸ਼ਰਮ) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।
3.15.8
सुप्रीतः तेन वाक्येन लक्ष्मणस्य महाद्युतिः ।
विमृशन् रोचयामास देशम् सर्व गुण अन्वितम् ॥ ३.१५.८ ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਬ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ।
3.15.9
स तम् रुचिरम् आक्रम्य देशम् आश्रम कर्मणि ।
हस्ते गृहीत्वा हस्तेन रामः सौमित्रिम् अब्रवीत् ॥ ३.१५.९ ॥
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
3.15.10
अयम् देशः समः श्रीमान् पुष्पितैर् तरुभिर् वृतः ।
इह आश्रम पदम् सौम्य यथावत् कर्तुम् अर्हसि ॥ ३.१५.१० ॥
ਇਹ ਥਾਂ ਸਮਤਲ, ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਅਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਮਯ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3.15.11
इयम् आदित्य संकाशैः पद्मैः सुरभि गंधिभिः ।
अदूरे दृश्यते रम्या पद्मिनी पद्म शोभिता ॥ ३.१५.११ ॥
ਵੇਖੋ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੁੰਦਰ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
3.15.12
यथा आख्यातम् अगस्त्येन मुनिना भावितात्मना ।
इयम् गोदावरी रम्या पुष्पितैः तरुभिर् वृता ॥ ३.१५.१२ ॥
ਭਾਵਿਤਾਤਮਾ ਅਗਸਤਯ ਮੁਨੀ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਇਹੀ ਹੈ।
3.15.13
हंस कारण्डव आकीर्णा चक्रवाक उपशोभिता ।
न अतिदूरे न च आसन्ने मृग यूथ निपीडिता ॥ ३.१५.१३ ॥
ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਕਾਰੰਡਵ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਚਕਰਵਾਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀ ਇਹ ਨਦੀ ਨਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਹੈ ਨਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
3.15.14
मयूर नादिता रम्याः प्रांशवो बहु कंदराः ।
दृश्यन्ते गिरयः सौम्य फुल्लैः तरुभिर् आवृताः ॥ ३.१५.१४ ॥
ਹੇ ਸੌਮਯ, ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ, ਸੁੰਦਰ, ਉੱਚੇ, ਅਨੇਕ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
3.15.15
सौवर्णै राजतैः ताम्रैः देशे देशे च धातुभिः ।
गवाक्षिता इव आभान्ति गजाः परम भक्तिभिः ॥ ३.१५.१५ ॥
ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਂਬੇ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਝਰੋਖਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਹਾਥੀ ਬਹੁਤ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
3.15.16
सालैः तालैः तमालैः च खर्जूरैः पनसैः द्रुमैः ।
नीवारैः तिनिशैः चैव पुन्नागैः च उपशोभिताः ॥ ३.१५.१६ ॥
ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਕਟਹਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਨੀਵਾਰ, ਤਿਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੁੰਨਾਗ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੋਭਦੇ।
3.15.17
चूतैर् अशोकैः तिलकैः केतकैर् अपि चंपकैः ।
पुष्प गुल्म लता उपेतैः तैः तैः तरुभिर् आवृताः ॥ ३.१५.१७ ॥
ਅੰਬ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕੀ, ਚੰਪਾ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਫੁੱਲਾਂ, ਝਾੜੀਆਂ, ਵੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ।
3.15.18
स्यन्दनैः चंदनैः नीपैः पर्णासैः लकुचैः अपि ।
धव अश्वकर्ण खदिरैः शमी किंशुक पाटलैः ॥ ३.१५.१८ ॥
ਸਯੰਦਨ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪ, ਪਰਣਾਸ, ਲਕੁਚ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਧਵ, ਅਸ਼ਵਕਰਣ, ਖਦਿਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਪਾਟਲ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ।
3.15.19
इदम् पुण्यम् इदम् रम्यम् इदम् बहु मृग द्विजम् ।
इह वत्स्याम सौमित्रे सार्धम् एतेन पक्षिणा ॥ ३.१५.१९ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਰਮਣੀਕ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮ੍ਰਿਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਹਨ। ਇਸ ਪੰਛੀ ਸਮੇਤ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਵਸਾਂਗੇ।
3.15.20
एवम् उक्तः तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा ।
अचिरेण आश्रमम् भ्रातुः चकार सुमहाबलः ॥ ३.१५.२० ॥
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਵੈਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਭਰਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
3.15.21
पर्णशालाम् सुविपुलाम् तत्र संघात मृत्तिकाम् ।
सुस्तंभाम् मस्करैर् दीर्घैः कृत वंशाम् सुशोभनाम् ॥ ३.१५.२१ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾਈ; ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ੍ਹ, ਲੰਮੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਅਤੇ ਛੱਤ ਦਾ ਬਾਲਾ ਵਾਲੀ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
3.15.22
शमी शाखाभिः आस्तीर्य धृढ पाशावपाशितम् ।
कुश काश शरैः पर्णैः सुपरिच्छादिताम् तथा ॥ ३.१५.२२ ॥
ਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੱਕੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਕੁਸ਼, ਕਾਸ਼, ਸਰਕੰਡੇ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
3.15.23
समीकृत तलाम् रम्याम् चकार सुमहाबलः ।
निवासम् राघवस्य अर्थे प्रेक्ष्णीयम् अनुत्तमम् ॥ ३.१५.२३ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸਮਤਲ ਫਰਸ਼ ਵਾਲਾ ਰਮਣੀਕ ਨਿਵਾਸ ਰਾਘਵ ਲਈ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਵੇਖਣਯੋਗ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।
3.15.24
स गत्वा लक्ष्मणः श्रीमान् नदीम् गोदावरीम् तदा ।
स्नात्वा पद्मानि च आदाय सफलः पुनर् आगतः ॥ ३.१५.२४ ॥
ਉਹ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤਦ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਫਲ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।
3.15.25
ततः पुष्प बलिम् कृत्वा शान्तिम् च स यथाविधि ।
दर्शयामास रामाय तद् आश्रम पदम् कृतम् ॥ ३.१५.२५ ॥
ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਬਣਾਇਆ ਆਸ਼ਰਮ-ਸਥਾਨ ਦਿਖਾਇਆ।
3.15.26
स तम् दृष्ट्वा कृतम् सौम्यम् आश्रमम् सह सीतया ।
राघवः पर्णशालायाम् हर्षम् आहारयत् परम् ॥ ३.१५.२६ ॥
ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਬਣਾਏ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਪਰਨਕੁਟੀ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
3.15.27
सुसंहृष्टः परिष्वज्य बाहुभ्याम् लक्ष्मणम् तदा ।
अति स्निग्धम् च गाढम् च वचनम् च इदम् अब्रवीत् ॥ ३.१५.२७ ॥
ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
3.15.28
प्रीतो अस्मि ते महत् कर्म त्वया कृतम् इदम् प्रभो ।
प्रदेयो यन् निमित्तम् ते परिष्वंगो मया कृतः ॥ ३.१५.२८ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਗਲਵੱਕੜੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
3.15.29
भावज्ञेन कृतज्ञेन धर्मज्ञेन च लक्ष्मण ।
त्वया पुत्रेण धर्मात्मा न संवृत्तः पिता मम ॥ ३.१५.२९ ॥
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਾਵ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ, ਕਿਰਤਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪਿਤਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।
3.15.30
एवम् लक्ष्मणम् उक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः ।
तस्मिन् देशे बहु फले न्यवसत् स सुखम् सुखी ॥ ३.१५.३० ॥
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੰਪਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਉਸ ਫਲਾਂ ਭਰੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
3.15.31
कंचित् कालम् स धर्मात्मा सीतया लक्ष्मणेन च अन्वास्यमानो न्यवसत् स्वर्ग लोके यथा अमरः ॥ ३.१५.३१ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਵਾਂਗ ਉੱਥੇ ਵਸੇ।