Rāmāyaṇa de Vālmīki · Sarga 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः।
आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम् ॥ ३.१६.१ ॥
Entonces, yendo hacia Pañcavaṭī, Rāma, deleite de los Raghu, se encontró en el camino con un buitre de gigantesco cuerpo y terrible valor.
3.16.2
तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थं रामलक्ष्मणौ।
मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति ॥ ३.१६.२ ॥
Al ver a aquel pájaro que habitaba en el bosque, los dos muy afortunados, Rāma y Lakṣmaṇa, lo tomaron por un ave rākṣasa y preguntaron: «¿Quién eres?»
3.16.3
ततो मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्निव।
उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः ॥ ३.१६.३ ॥
Entonces, con voz dulce y suave, como para complacerlos, dijo: «Hijo querido, sabe que soy amigo de tu padre.»
3.16.4
स तं पितृसखं मत्वा पूजयामास राघवः।
स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१६.४ ॥
Rāghava, creyéndolo amigo de su padre, lo honró; luego, con calma, le preguntó por su linaje y su nombre.
3.16.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा कुलमात्मानमेव च।
आचचक्षे द्विजस्तस्मै सर्वभूतसमुद्भवम् ॥ ३.१६.५ ॥
Al oír las palabras de Rāma, aquella ave dvija le relató su linaje y su propia historia, desde el origen de todos los seres.
3.16.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयोऽभवन्।
तान् मे निगदतः सर्वानादितः शृणु राघव ॥ ३.१६.६ ॥
"En tiempos antiguos, oh Rāghava de brazos poderosos, los señores de las criaturas que existieron: escúchalos todos desde el principio, mientras te los relato."
3.16.7
कर्दमः प्रथमस्तेषां विकृतस्तदनन्तरम्।
शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ ३.१६.७ ॥
Entre ellos, el primero fue Kardama; después, Vikṛta. Luego Śeṣa y Saṃśraya, y el poderoso con muchos hijos.
3.16.8
स्थाणुर्मरीचरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।
पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पुलहस्तथा ॥ ३.१६.८ ॥
Sthāṇu, Marīci y Atri, y el muy fuerte Kratu; Pulastya, Aṅgiras, Pracetas y también Pulaha.
3.16.9
दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।
कश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः ॥ ३.१६.९ ॥
Dakṣa, Vivasvān y otro, Ariṣṭanemi, oh Rāghava; y el resplandeciente Kaśyapa, que fue el último de ellos.
3.16.10
प्रजापतेस्तु दक्षस्य बभूवुरिति विश्रुताः।
षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१६.१० ॥
Es bien conocido que al Prajāpati Dakṣa le nacieron sesenta hijas; oh Rāma, eran gloriosas y de gran fama.
3.16.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ सुमध्यमाः।
अदितिं च दितिं चैव दनूमपि च कालकाम् ॥ ३.१६.११ ॥
Kaśyapa tomó ocho de ellas, de cintura esbelta: Aditi y Diti, Danu y también Kālakā.
3.16.12
ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि।
तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः कश्यपः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१६.१२ ॥
Tāmrā, Krodhavaśā, Manu y también Analā. Complacido con aquellas doncellas, Kaśyapa volvió a hablar.
3.16.13
पुत्रांस्त्रैलोक्यभर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत्समान्।
अदितिस्तन्मना राम दितिश्च दनुरेव च ॥ ३.१६.१३ ॥
Rāma, daréis a luz hijos que serán señores de los tres mundos y iguales a mí. Aditi, Diti y Danu, con la mente puesta en ello, harán lo mismo.
3.16.14
कालका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन्।
अदित्यां जज्ञिरे देवास्त्रयस्त्रिंशदरिंदम ॥ ३.१६.१४ ॥
Oh de poderosos brazos, Kālakā y las demás quedaron con ánimo desfavorable. De Aditi nacieron los treinta y tres dioses, oh domador de enemigos.
3.16.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप।
दितिस्त्वजनयत् पुत्रान् दैत्यांस्तात यशस्विनः ॥ ३.१६.१५ ॥
Los Ādityas, los Vasus, los Rudras y los dos Aśvins, oh abrasador de enemigos. Pero Diti dio a luz hijos, los famosos Daityas, querido mío.
3.16.16
तेषामियं वसुमती पुराऽऽसीत् सवनार्णवा।
दनुस्त्वजनयत् पुत्रमश्वग्रीवमरिंदम ॥ ३.१६.१६ ॥
Antaño esta tierra, Vasumatī, ceñida por los mares, era de ellos. Danu dio a luz un hijo, Aśvagrīva, oh domador de enemigos.
3.16.17
नरकं कालकं चैव कालकापि व्यजायत।
क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥ ३.१६.१७ ॥
Kālakā dio a luz a Naraka y Kālaka, y también a Krauñcī, Bhāsī, Śyenī, Dhṛtarāṣṭrī y Śukī.
3.16.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः।
उलूकाञ्जनयत् क्रौञ्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१६.१८ ॥
Tāmrā dio a luz estas cinco hijas, famosas en los mundos. Krauñcī dio a luz búhos, y de Bhāsī nacieron los halcones.
3.16.19
श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसाश्च सर्वशः ॥ ३.१६.१९ ॥
Śyenī dio a luz halcones y buitres, de gran esplendor; y Dhṛtarāṣṭrī dio a luz cisnes y flamencos, de todas clases.
3.16.20
चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।
शुकी नतां विजज्ञे तु नतायां विनता सुता ॥ ३.१६.२० ॥
Y que la buena fortuna te acompañe; aquella hermosa también dio a luz a los ánsares chakravāka. Śukī dio a luz a Natā, y Vinatā fue la hija de Natā.
3.16.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञेऽप्यात्मसंभवाः।
मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि ॥ ३.१६.२१ ॥
Oh Rāma, Krodhavaśā dio a luz diez hijas nacidas de sí misma: la cierva, Mṛga-mandā, Harī y también Bhadramadā.
3.16.22
मातङ्गीमथ शार्दूलीं श्वेतां च सुरभीं तथा।
सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि ॥ ३.१६.२२ ॥
Mātaṅgī, Śārdūlī, Śvetā y Surabhī, y Surasā, dotada de todos los signos auspiciosos, y también Kadrukā.
3.16.23
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्चमरास्तथा ॥ ३.१६.२३ ॥
Oh el mejor de los hombres, todos los ciervos son descendencia de la cierva; los osos, los sṛmara y los yaks son descendencia de Mṛga-mandā.
3.16.24
ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्।
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१६.२४ ॥
Entonces Bhadramadā dio a luz una hija llamada Airāvatī; su hijo fue Airāvata, señor de los mundos, el gran elefante.
3.16.25
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तपस्विनः।
गोलाङ्गूलाश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत् सुतान् ॥ ३.१६.२५ ॥
De Haryā nacieron los Harí, los vānara y los tapasvin; los Golāṅgūla y la tigresa Śārdūlī dieron a luz tigres como hijos.
3.16.26
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ।
दिशागजं तु काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१६.२६ ॥
De Mātaṅgī nacieron los Mātaṅga, los elefantes; y, oh mejor de los hombres, oh descendiente de Kakutstha, Śvetā dio a luz un hijo llamado Diśāgaja, el elefante de las direcciones.
3.16.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत।
रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥ ३.१६.२७ ॥
Luego, oh Rāma, nacieron de Surabhi dos hijas: Rohiṇī, y la famosa Gandharvī — que te vaya bien.
3.16.28
रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्।
सुरसाजनयन्नागान् राम कद्रूश्च पन्नगान् ॥ ३.१६.२८ ॥
Rohiṇī dio a luz las vacas; la Gandharvī dio a luz los caballos como hijos. Surasā dio a luz a los nāga, oh Rāma, y Kadrū dio a luz a las serpientes.
3.16.29
मनुर्मनुष्याञ्जनयत् कश्यपस्य महात्मनः।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्च मनुजर्षभ ॥ ३.१६.२९ ॥
Manu, hijo del gran Kaśyapa, engendró a los seres humanos: brahmanes, kṣatriyas, vaiśyas y śūdras, oh mejor de los hombres.
3.16.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियास्तथा।
ऊरुभ्यां जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्यां शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१६.३० ॥
Los brahmanes nacieron de la boca, los kṣatriyas igualmente del pecho; los vaiśyas nacieron de los muslos y los śūdras de los pies — así dice la śruti.
3.16.31
सर्वान् पुण्यफलान् वृक्षाननलापि व्यजायत।
विनता च शुकीपौत्री कद्रूश्च सुरसास्वसा ॥ ३.१६.३१ ॥
Analā dio a luz a todos los árboles que dan frutos de mérito. Vinatā, nieta de Śukī, y Kadrū, hermana de Surasā, también pertenecían a esa línea.
3.16.32
कद्रूर्नागसहस्रं तु विजज्ञे धरणीधरान्।
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ॥ ३.१६.३२ ॥
Kadrū dio a luz a mil nāgas, los sustentadores de la tierra. Vinatā tuvo dos hijos: Garuḍa y Aruṇa.
3.16.33
तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः।
जटायुरिति मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिंदम ॥ ३.१६.३३ ॥
De ese Aruṇa nací yo, y mi hermano mayor es Sampāti. Sábeme como Jaṭāyu, hijo de Śyenī, oh domador de enemigos.
3.16.34
सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि।
इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षससेवितम्।
सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१६.३४ ॥
Si lo deseas, seré tu compañero en tu morada. Este bosque es difícil de atravesar y lo frecuentan ciervos y rākṣasas. Querido hijo, cuando te hayas ido con Lakṣmaṇa, protegeré a Sītā.
3.16.35
जटायुषं तु प्रतिपूज्य राघवो
मुदा परिष्वज्य च संनतोऽभवत् ।
पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवा-
ञ्जटायुषा संकथितं पुनः पुनः ॥ ३.१६.३५ ॥
Honrando a Jaṭāyu, el Rāghava lo abrazó con alegría e inclinó la cabeza. El de dominio de sí escuchó de la amistad de su padre, que Jaṭāyu le relató una y otra vez.
3.16.36
स तत्र सीतां परिदाय मैथिलीं
सहैव तेनातिबलेन पक्षिणा।
जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणो
रिपून् दिधक्षन् शलभानिवानलः ॥ ३.१६.३६ ॥
Allí, confiando a Sītā, la hija de Mithilā, a aquella ave poderosísima, marchó con Lakṣmaṇa hacia Pañcavaṭī, como fuego que quiere consumir a sus enemigos como polillas.