ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः।
आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम् ॥ ३.१६.१ ॥
ଅନନ୍ତର ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ରଘୁନନ୍ଦନ ରାମ ପଥ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ଓ ବିଶାଳକାୟ ଏକ ଶକୁନି ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
3.16.2
तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थं रामलक्ष्मणौ।
मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति ॥ ३.१६.२ ॥
ବନରେ ରହୁଥିବା ସେହି ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖି ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାକୁ ରାକ୍ଷସ ପକ୍ଷୀ ଭାବି ପଚାରିଲେ,
3.16.3
ततो मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्निव।
उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः ॥ ३.१६.३ ॥
ତା'ପରେ ମଧୁର ଓ ସୌମ୍ୟ ବାଣୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପରି ସେ କହିଲା,
3.16.4
स तं पितृसखं मत्वा पूजयामास राघवः।
स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१६.४ ॥
ରାଘବ ତାକୁ ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ର ଭାବି ସମ୍ମାନ କଲେ; ତା'ପରେ ଶାନ୍ତଭାବେ ତାର କୁଳ ଓ ନାମ ପଚାରିଲେ।
3.16.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा कुलमात्मानमेव च।
आचचक्षे द्विजस्तस्मै सर्वभूतसमुद्भवम् ॥ ३.१६.५ ॥
ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେହି ଦ୍ୱିଜ (ପକ୍ଷୀ) ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିଜ କୁଳ ଓ ନିଜ ପରିଚୟ ତାଙ୍କୁ କହିଲା।
3.16.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयोऽभवन्।
तान् मे निगदतः सर्वानादितः शृणु राघव ॥ ३.१६.६ ॥
"ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାପତି ହୋଇଥିଲେ, ହେ ମହାବାହୁ ରାଘବ, ମୁଁ କହୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦିରୁ ଶୁଣ।"
3.16.7
कर्दमः प्रथमस्तेषां विकृतस्तदनन्तरम्।
शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ ३.१६.७ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ କର୍ଦମ, ତା'ପରେ ବିକୃତ। ଶେଷ ଓ ସଂଶ୍ରୟ, ଏବଂ ବହୁପୁତ୍ରବାନ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ।
3.16.8
स्थाणुर्मरीचरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।
पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पुलहस्तथा ॥ ३.१६.८ ॥
ସ୍ଥାଣୁ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି ଓ ମହାବଳ କ୍ରତୁ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପ୍ରଚେତା ଓ ପୁଲହ ମଧ୍ୟ।
3.16.9
दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।
कश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः ॥ ३.१६.९ ॥
ଦକ୍ଷ, ବିବସ୍ୱାନ, ଅନ୍ୟ ଅରିଷ୍ଟନେମି, ହେ ରାଘବ; ମହାତେଜସ୍ୱୀ କଶ୍ୟପ — ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ସେ ହିଁ ଥିଲେ।
3.16.10
प्रजापतेस्तु दक्षस्य बभूवुरिति विश्रुताः।
षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१६.१० ॥
ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କର ଷାଠିଏ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଥିଲେ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ହେ ରାମ, ସେମାନେ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଓ ମହାଯଶସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
3.16.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ सुमध्यमाः।
अदितिं च दितिं चैव दनूमपि च कालकाम् ॥ ३.१६.११ ॥
କଶ୍ୟପ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସୁକ୍ଷ୍ମ କଟିବିଶିଷ୍ଟ ଆଠ ଜଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ — ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ ଓ କାଳକା ମଧ୍ୟ।
3.16.12
ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि।
तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः कश्यपः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१६.१२ ॥
ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ମନୁ ଓ ଅନଳା ମଧ୍ୟ। ସେହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ କଶ୍ୟପ ପୁନର୍ବାର କହିଲେ।
3.16.13
पुत्रांस्त्रैलोक्यभर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत्समान्।
अदितिस्तन्मना राम दितिश्च दनुरेव च ॥ ३.१६.१३ ॥
ହେ ରାମ, ତୁମେମାନେ ତ୍ରିଲୋକର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ମୋ ସମାନ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ। ଅଦିତି, ଦିତି ଓ ଦନୁ ମଧ୍ୟ ମନ ସେଥିରେ ଲଗାଇ ସେହିପରି କରିବେ।
3.16.14
कालका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन्।
अदित्यां जज्ञिरे देवास्त्रयस्त्रिंशदरिंदम ॥ ३.१६.१४ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, କାଳକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅପ୍ରସନ୍ନ ମନର ହେଲେ। ଅଦିତିରୁ ତେତିଶ ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ଅରିନ୍ଦମ।
3.16.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप।
दितिस्त्वजनयत् पुत्रान् दैत्यांस्तात यशस्विनः ॥ ३.१६.१५ ॥
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ହେ ପରନ୍ତପ। ଦିତି କିନ୍ତୁ, ହେ ତାତ, ଯଶସ୍ବୀ ଦୈତ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.16.16
तेषामियं वसुमती पुराऽऽसीत् सवनार्णवा।
दनुस्त्वजनयत् पुत्रमश्वग्रीवमरिंदम ॥ ३.१६.१६ ॥
ସେମାନଙ୍କର ଏହି ବସୁମତୀ (ପୃଥିବୀ) ପୂର୍ବେ ସବନାର୍ଣବା (ସମୁଦ୍ରବେଷ୍ଟିତ) ଥିଲା। ଦନୁ ଅଶ୍ବଗ୍ରୀବ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲା, ହେ ଅରିନ୍ଦମ।
3.16.17
नरकं कालकं चैव कालकापि व्यजायत।
क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥ ३.१६.१७ ॥
ନରକ ଓ କାଳକକୁ କାଳକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲା। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ ମଧ୍ୟ।
3.16.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः।
उलूकाञ्जनयत् क्रौञ्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१६.१८ ॥
ତାମ୍ରା ଲୋକବିଖ୍ୟାତ ଏହି ପାଞ୍ଚ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। କ୍ରୌଞ୍ଚୀ ପେଞ୍ଚାମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଭାସୀରୁ ବାଜ ଜନ୍ମିଲେ।
3.16.19
श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसाश्च सर्वशः ॥ ३.१६.१९ ॥
ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ସେମାନେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ କଳହଂସମାନଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ଜନ୍ମ ଦେଲା।
3.16.20
चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।
शुकी नतां विजज्ञे तु नतायां विनता सुता ॥ ३.१६.२० ॥
ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ଚକ୍ରବାକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଶୁକୀ ନତାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ନତାର କନ୍ୟା ବିନତା ହେଲା।
3.16.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञेऽप्यात्मसंभवाः।
मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि ॥ ३.१६.२१ ॥
ହେ ରାମ, କ୍ରୋଧବଶା ନିଜରୁ ଜାତ ଦଶ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲା; ମୃଗୀ, ମୃଗମନ୍ଦା, ହରୀ ଓ ଭଦ୍ରମଦା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛନ୍ତି।
3.16.22
मातङ्गीमथ शार्दूलीं श्वेतां च सुरभीं तथा।
सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि ॥ ३.१६.२२ ॥
ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା ଓ ସୁରଭୀ, ଏବଂ ସର୍ବଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ ମଧ୍ୟ।
3.16.23
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्चमरास्तथा ॥ ३.१६.२३ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃଗୀର ସନ୍ତାନ ସବୁ ହରିଣ; ମୃଗମନ୍ଦାର ସନ୍ତାନ ଭାଲୁ, ସୃମର ଓ ଚମର।
3.16.24
ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्।
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१६.२४ ॥
ତା'ପରେ ଭଦ୍ରମଦା ଇରାବତୀ ନାମକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଲା; ତାହାର ପୁତ୍ର ଐରାବତ, ଲୋକନାଥ ମହାଗଜ।
3.16.25
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तपस्विनः।
गोलाङ्गूलाश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत् सुतान् ॥ ३.१६.२५ ॥
ହର୍ୟାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ହରିଗଣ, ବାନରଗଣ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ଥିଲେ; ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ ଓ ଶାର୍ଦୂଳୀ ବ୍ୟାଘ୍ରମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
3.16.26
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ।
दिशागजं तु काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१६.२६ ॥
ମାତଙ୍ଗୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ ମାତଙ୍ଗ (ହାତୀ) ଥିଲେ; ହେ ମନୁଜର୍ଷଭ, ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶ୍ୱେତା ଦିଶାଗଜ ନାମକ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
3.16.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत।
रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥ ३.१६.२७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାମ, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଦୁଇ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ — ରୋହିଣୀ ନାମକ ଏବଂ ଯଶସ୍ୱିନୀ ଗନ୍ଧର୍ବୀ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
3.16.28
रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्।
सुरसाजनयन्नागान् राम कद्रूश्च पन्नगान् ॥ ३.१६.२८ ॥
ରୋହିଣୀ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବୀ ଘୋଡାମାନଙ୍କୁ ପୁତ୍ରରୂପେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ହେ ରାମ, ସୁରସା ନାଗମାନଙ୍କୁ ଏବଂ କଦ୍ରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
3.16.29
मनुर्मनुष्याञ्जनयत् कश्यपस्य महात्मनः।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्च मनुजर्षभ ॥ ३.१६.२९ ॥
ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ମନୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର; ହେ ମନୁଜର୍ଷଭ।
3.16.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियास्तथा।
ऊरुभ्यां जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्यां शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१६.३० ॥
ମୁଖରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମିଲେ, ଛାତିରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ଊରୁରୁ ବୈଶ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ, ପାଦରୁ ଶୂଦ୍ର — ଏପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।
3.16.31
सर्वान् पुण्यफलान् वृक्षाननलापि व्यजायत।
विनता च शुकीपौत्री कद्रूश्च सुरसास्वसा ॥ ३.१६.३१ ॥
ଅନଳା ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଶୁକୀଙ୍କ ନାତୁଣୀ ବିନତା ଓ ସୁରସାଙ୍କ ଭଉଣୀ କଦ୍ରୂ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
3.16.32
कद्रूर्नागसहस्रं तु विजज्ञे धरणीधरान्।
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ॥ ३.१६.३२ ॥
କଦ୍ରୂ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହଜାର ନାଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବିନତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ — ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ।
3.16.33
तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः।
जटायुरिति मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिंदम ॥ ३.१६.३३ ॥
ସେହି ଅରୁଣଙ୍କଠାରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମିଛି; ମୋର ବଡ଼ ଭାଇ ସମ୍ପାତି। ମୋତେ ଜଟାୟୁ ବୋଲି ଜାଣ — ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ।
3.16.34
सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि।
इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षससेवितम्।
सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१६.३४ ॥
ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କଲେ ମୁଁ ତୁମ ବାସରେ ତୁମର ସହାୟ ହେବି। ଏ ବନ ଦୁର୍ଗମ, ମୃଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ। ହେ ତାତ, ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଗଲେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି।
3.16.35
जटायुषं तु प्रतिपूज्य राघवो
मुदा परिष्वज्य च संनतोऽभवत् ।
पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवा-
ञ्जटायुषा संकथितं पुनः पुनः ॥ ३.१६.३५ ॥
ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ରାଘବ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଓ ବିନୟରେ ନତ ହେଲେ। ଆତ୍ମସଂଯମୀ ସେ ଜଟାୟୁ ବାରମ୍ବାର କହିଥିବା ପିତାଙ୍କ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ।
3.16.36
स तत्र सीतां परिदाय मैथिलीं
सहैव तेनातिबलेन पक्षिणा।
जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणो
रिपून् दिधक्षन् शलभानिवानलः ॥ ३.१६.३६ ॥
ସେଠାରେ ମିଥିଳାର ଝିଅ ସୀତାଙ୍କୁ ସେହି ଅତିବଳବାନ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ପଞ୍ଚବଟୀ ଆଡ଼େ ଗଲେ — ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ପତଙ୍ଗ ଆଡ଼େ ଯାଏ।