వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः।
आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम् ॥ ३.१६.१ ॥
అనంతరం పంచవటికి వెళ్తూ రఘునందనుడు రాముడు మార్గమధ్యంలో భయంకరమైన పరాక్రమం గల, మహాకాయుడైన ఒక గద్దను చేరుకున్నాడు.
3.16.2
तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थं रामलक्ष्मणौ।
मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति ॥ ३.१६.२ ॥
అరణ్యంలో ఉన్న ఆ గద్దను చూసి, ఆ మహాభాగ్యులైన రామలక్ష్మణులు దానిని రాక్షస పక్షిగా భావించి, "నీవు ఎవరు?" అని అడిగారు.
3.16.3
ततो मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्निव।
उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः ॥ ३.१६.३ ॥
అప్పుడు మధురమైన, సౌమ్యమైన స్వరంతో వారిని సంతోషపెడుతున్నట్లుగా అది ఇలా అంది, "వత్సా, నన్ను నీ తండ్రి స్నేహితుడిగా తెలుసుకో."
3.16.4
स तं पितृसखं मत्वा पूजयामास राघवः।
स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१६.४ ॥
రాఘవుడు అతడిని తండ్రి స్నేహితుడిగా భావించి గౌరవించాడు; తర్వాత ప్రశాంతంగా అతని వంశాన్ని, పేరును అడిగాడు.
3.16.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा कुलमात्मानमेव च।
आचचक्षे द्विजस्तस्मै सर्वभूतसमुद्भवम् ॥ ३.१६.५ ॥
రాముడి మాటలు విని, ఆ ద్విజ పక్షి సమస్త ప్రాణుల ఉత్పత్తి నుండి ప్రారంభించి తన వంశాన్ని, తన గురించి అతనికి చెప్పింది.
3.16.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयोऽभवन्।
तान् मे निगदतः सर्वानादितः शृणु राघव ॥ ३.१६.६ ॥
"పూర్వకాలంలో ప్రజాపతులుగా ఉన్నవారిని, ఓ మహాబాహూ రాఘవా, నేను చెబుతుండగా మొదటి నుండీ వినుము."
3.16.7
कर्दमः प्रथमस्तेषां विकृतस्तदनन्तरम्।
शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ ३.१६.७ ॥
వారిలో మొదటివాడు కర్దముడు; తరువాత వికృతుడు. తరువాత శేషుడు, సంశ్రయుడు, అనేక పుత్రులు కలిగిన పరాక్రమవంతుడు.
3.16.8
स्थाणुर्मरीचरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।
पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पुलहस्तथा ॥ ३.१६.८ ॥
స్థాణుడు, మరీచి, అత్రి, మహాబలుడైన క్రతువు; పులస్త్యుడు, అంగిరసుడు, ప్రచేతసుడు, పులహుడు కూడా.
3.16.9
दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।
कश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः ॥ ३.१६.९ ॥
దక్షుడు, వివస్వంతుడు, మరొకడైన అరిష్టనేమి, ఓ రాఘవా; మహాతేజస్వి కశ్యపుడు — వారిలో చివరివాడు ఆయనే.
3.16.10
प्रजापतेस्तु दक्षस्य बभूवुरिति विश्रुताः।
षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१६.१० ॥
ప్రజాపతి దక్షునికి అరవై కుమార్తెలు జన్మించారని ప్రసిద్ధి. ఓ రామా, వారు యశస్వినులు, మహాయశస్వులు.
3.16.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ सुमध्यमाः।
अदितिं च दितिं चैव दनूमपि च कालकाम् ॥ ३.१६.११ ॥
కశ్యపుడు వారిలో ఎనిమిది సన్నని నడుము గల కన్యలను స్వీకరించాడు — అదితి, దితి, దను, కాలకను కూడా.
3.16.12
ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि।
तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः कश्यपः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१६.१२ ॥
తామ్రా, క్రోధవశ, మను, అనల కూడా. ఆ కన్యలతో ప్రీతుడైన కశ్యపుడు మళ్ళీ ఇలా పలికాడు.
3.16.13
पुत्रांस्त्रैलोक्यभर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत्समान्।
अदितिस्तन्मना राम दितिश्च दनुरेव च ॥ ३.१६.१३ ॥
రామా, మీరు ముల్లోకాలకు ప్రభువులైన, నాతో సమానులైన పుత్రులను కంటారు. అదితి, దితి, దను కూడా తమ మనసును అదే దిశగా నిలిపి అలాగే చేస్తారు.
3.16.14
कालका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन्।
अदित्यां जज्ञिरे देवास्त्रयस्त्रिंशदरिंदम ॥ ३.१६.१४ ॥
మహాబాహు, కాలక మరియు మిగిలినవారు అసంతృప్త మనసు కలవారయ్యారు. అదితి నుండి ముప్పై మూడు దేవతలు జన్మించారు, అరిందమా.
3.16.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप।
दितिस्त्वजनयत् पुत्रान् दैत्यांस्तात यशस्विनः ॥ ३.१६.१५ ॥
ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, ఇద్దరు అశ్వినులు, పరంతపా. దితి మాత్రం, తాతా, యశస్వులైన దైత్య పుత్రులను కన్నది.
3.16.16
तेषामियं वसुमती पुराऽऽसीत् सवनार्णवा।
दनुस्त्वजनयत् पुत्रमश्वग्रीवमरिंदम ॥ ३.१६.१६ ॥
వారికి ఈ వసుమతి (భూమి) పూర్వం సవనార్ణవ (సముద్రవలయిత) అయి ఉండేది. దను అశ్వగ్రీవుడు అనే కొడుకును కన్నది, అరిందమా.
3.16.17
नरकं कालकं चैव कालकापि व्यजायत।
क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥ ३.१६.१७ ॥
నరకుడిని, కాలకుడిని కూడా కాలక కన్నది. క్రౌంచి, భాసి, శ్యేని, ధృతరాష్ట్రి, శుకి అనేవారిని కూడా కన్నది.
3.16.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः।
उलूकाञ्जनयत् क्रौञ्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१६.१८ ॥
తామ్రా ఈ లోకప్రసిద్ధులైన ఐదుగురు కుమార్తెలను కన్నది. క్రౌంచి గుడ్లగూబలను కన్నది; భాసి నుండి డేగలు జన్మించాయి.
3.16.19
श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसाश्च सर्वशः ॥ ३.१६.१९ ॥
శ్యేనీ శ్యేనాలను, గృధ్రాలను కన్నది; అవి మహా తేజస్సు కలవి. ధృతరాష్ట్రి హంసలను, కలహంసలను అన్ని విధాలుగా కన్నది.
3.16.20
चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।
शुकी नतां विजज्ञे तु नतायां विनता सुता ॥ ३.१६.२० ॥
నీకు శుభమగుగాక; ఆ సుందరి చక్రవాకాలను కూడా కన్నది. శుకి నతను కన్నది; నత కుమార్తె వినత అయింది.
3.16.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञेऽप्यात्मसंभवाः।
मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि ॥ ३.१६.२१ ॥
ఓ రామా, క్రోధవశ తనకు జన్మించిన పదిమంది కుమార్తెలను కన్నది; మృగి, మృగమంద, హరి, భద్రమద కూడా వారిలో ఉన్నారు.
3.16.22
मातङ्गीमथ शार्दूलीं श्वेतां च सुरभीं तथा।
सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि ॥ ३.१६.२२ ॥
మాతంగి, శార్దూలి, శ్వేత, సురభి, అలాగే సర్వలక్షణ సంపన్న సురస, కద్రువ కూడా.
3.16.23
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्चमरास्तथा ॥ ३.१६.२३ ॥
నరులలో శ్రేష్ఠుడా, మృగి సంతానమంతా మృగాలు; మృగమంద సంతానం ఎలుగుబంట్లు, సృమరాలు, చమరాలు.
3.16.24
ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्।
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१६.२४ ॥
తరువాత భద్రమద ఇరావతి అనే కుమార్తెను కన్నది; ఆమె కుమారుడు ఐరావతం, లోకనాథుడైన మహాగజం.
3.16.25
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तपस्विनः।
गोलाङ्गूलाश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत् सुतान् ॥ ३.१६.२५ ॥
హర్యా సంతానం హరులు, వానరులు, తపస్వులు; గోలాంగూలులు, శార్దూలి వ్యాఘ్రాలనే పుత్రులను కన్నారు.
3.16.26
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ।
दिशागजं तु काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१६.२६ ॥
మాతంగి సంతానం మాతంగులు (ఏనుగులు); ఓ మనుజర్షభా, ఓ కాకుత్స్థా, శ్వేత దిశాగజుడనే కుమారుని కన్నది.
3.16.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत।
रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥ ३.१६.२७ ॥
తరువాత, ఓ రామా, సురభికి ఇద్దరు కూతుళ్లు పుట్టారు — రోహిణి అనే వారు, యశస్వినియైన గంధర్వి; నీకు శుభం కలుగుగాక.
3.16.28
रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्।
सुरसाजनयन्नागान् राम कद्रूश्च पन्नगान् ॥ ३.१६.२८ ॥
రోహిణి గోవులను కన్నది; గంధర్వి గుర్రాలను పుత్రులుగా కన్నది; ఓ రామా, సురస నాగులను కన్నది, కద్రువ సర్పాలను కన్నది.
3.16.29
मनुर्मनुष्याञ्जनयत् कश्यपस्य महात्मनः।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्च मनुजर्षभ ॥ ३.१६.२९ ॥
మహాత్ముడైన కశ్యపుని కుమారుడు మనువు మనుషులను కన్నాడు — బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు; ఓ మనుజర్షభా.
3.16.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियास्तथा।
ऊरुभ्यां जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्यां शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१६.३० ॥
ముఖం నుండి బ్రాహ్మణులు, వక్షస్థలం నుండి క్షత్రియులు జన్మించారు; ఊరువుల నుండి వైశ్యులు, పాదాల నుండి శూద్రులు — అని శ్రుతి చెబుతుంది.
3.16.31
सर्वान् पुण्यफलान् वृक्षाननलापि व्यजायत।
विनता च शुकीपौत्री कद्रूश्च सुरसास्वसा ॥ ३.१६.३१ ॥
అనల పుణ్యఫలాలనిచ్చే సమస్త వృక్షాలను కన్నది. శుకీ మనుమరాలు వినత, సురస సోదరి కద్రువ కూడా ఉన్నారు.
3.16.32
कद्रूर्नागसहस्रं तु विजज्ञे धरणीधरान्।
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ॥ ३.१६.३२ ॥
కద్రువ భూమిని మోసే వేయి నాగులను కన్నది. వినతకు గరుడుడు, అరుణుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు.
3.16.33
तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः।
जटायुरिति मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिंदम ॥ ३.१६.३३ ॥
ఆ అరుణుని నుండి నేను జన్మించాను; నా అన్న సంపాతి. నన్ను జటాయువు అని తెలుసుకో — శ్యేనీ కుమారుడను, శత్రుదమనుడా.
3.16.34
सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि।
इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षससेवितम्।
सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१६.३४ ॥
నీవు కోరితే నీ నివాసంలో నీకు తోడుగా ఉంటాను. ఈ అడవి దుర్గమమైనది, మృగాలు రాక్షసులు సేవించేది. ఓ తాతా, నీవు లక్ష్మణునితో వెళ్లినప్పుడు నేను సీతను రక్షిస్తాను.
3.16.35
जटायुषं तु प्रतिपूज्य राघवो
मुदा परिष्वज्य च संनतोऽभवत् ।
पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवा-
ञ्जटायुषा संकथितं पुनः पुनः ॥ ३.१६.३५ ॥
జటాయువును గౌరవించి, రాఘవుడు సంతోషంతో ఆలింగనం చేసి వినయంతో నమస్కరించాడు. ఆత్మనిగ్రహముగల అతడు, జటాయువు పదేపదే చెప్పిన తన తండ్రితో ఉన్న స్నేహాన్ని విన్నాడు.
3.16.36
स तत्र सीतां परिदाय मैथिलीं
सहैव तेनातिबलेन पक्षिणा।
जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणो
रिपून् दिधक्षन् शलभानिवानलः ॥ ३.१६.३६ ॥
అక్కడ మిథిలా కుమార్తె సీతను ఆ అతిబలమైన పక్షికి అప్పగించి, లక్ష్మణునితో పంచవటికి వెళ్ళాడు — శత్రువులను దహించాలనే కోరికతో అగ్ని మిడతలపైకి వెళ్ళినట్లు.