ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.16.1
अथ पञ्चवटीं गच्छन्नन्तरा रघुनन्दनः।
आससाद महाकायं गृध्रं भीमपराक्रमम् ॥ ३.१६.१ ॥
ನಂತರ ಪಂಚವಟಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ರಘುನಂದನ ರಾಮನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ, ಮಹಾಕಾಯದ ಒಂದು ಹದ್ದನ್ನು ಕಂಡನು.
3.16.2
तं दृष्ट्वा तौ महाभागौ वनस्थं रामलक्ष्मणौ।
मेनाते राक्षसं पक्षिं ब्रुवाणौ को भवानिति ॥ ३.१६.२ ॥
ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರಾದ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಅದನ್ನು ರಾಕ್ಷಸ ಪಕ್ಷಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, "ನೀನು ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
3.16.3
ततो मधुरया वाचा सौम्यया प्रीणयन्निव।
उवाच वत्स मां विद्धि वयस्यं पितुरात्मनः ॥ ३.१६.३ ॥
ನಂತರ ಮಧುರವೂ ಸೌಮ್ಯವೂ ಆದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವಂತೆ ಅದು ಹೇಳಿತು, "ಮಗು, ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಗೆಳೆಯನೆಂದು ತಿಳಿ."
3.16.4
स तं पितृसखं मत्वा पूजयामास राघवः।
स तस्य कुलमव्यग्रमथ पप्रच्छ नाम च ॥ ३.१६.४ ॥
ರಾಘವನು ಅವನನ್ನು ತಂದೆಯ ಗೆಳೆಯನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದನು; ಬಳಿಕ ಶಾಂತವಾಗಿ ಅವನ ವಂಶ ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
3.16.5
रामस्य वचनं श्रुत्वा कुलमात्मानमेव च।
आचचक्षे द्विजस्तस्मै सर्वभूतसमुद्भवम् ॥ ३.१६.५ ॥
ರಾಮನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ದ್ವಿಜ ಪಕ್ಷಿಯು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನೇ ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿತು.
3.16.6
पूर्वकाले महाबाहो ये प्रजापतयोऽभवन्।
तान् मे निगदतः सर्वानादितः शृणु राघव ॥ ३.१६.६ ॥
"ಹಿಂದೆ ಯಾರು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೋ, ಓ ಮಹಾಬಾಹು ರಾಘವನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಅವರೆಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಆದಿಯಿಂದ ಕೇಳು."
3.16.7
कर्दमः प्रथमस्तेषां विकृतस्तदनन्तरम्।
शेषश्च संश्रयश्चैव बहुपुत्रश्च वीर्यवान् ॥ ३.१६.७ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನವನು ಕರ್ದಮ; ಅನಂತರ ವಿಕೃತ. ನಂತರ ಶೇಷ ಮತ್ತು ಸಂಶ್ರಯ, ಬಹು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೀರ್ಯವಂತ.
3.16.8
स्थाणुर्मरीचरत्रिश्च क्रतुश्चैव महाबलः।
पुलस्त्यश्चाङ्गिराश्चैव प्रचेताः पुलहस्तथा ॥ ३.१६.८ ॥
ಸ್ಥಾಣು, ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಮಹಾಬಲನಾದ ಕ್ರತು; ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಅಂಗಿರಸ, ಪ್ರಚೇತಸ, ಪುಲಹ ಕೂಡ.
3.16.9
दक्षो विवस्वानपरोऽरिष्टनेमिश्च राघव।
कश्यपश्च महातेजास्तेषामासीच्च पश्चिमः ॥ ३.१६.९ ॥
ದಕ್ಷ, ವಿವಸ್ವಾನ್, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ, ಓ ರಾಘವ; ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಕಶ್ಯಪ — ಅವರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವನು ಅವನೇ.
3.16.10
प्रजापतेस्तु दक्षस्य बभूवुरिति विश्रुताः।
षष्टिर्दुहितरो राम यशस्विन्यो महायशः ॥ ३.१६.१० ॥
ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನಿಗೆ ಅರವತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಓ ರಾಮ, ಅವರು ಯಶಸ್ವಿನಿಯರು, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿನಿಯರು.
3.16.11
कश्यपः प्रतिजग्राह तासामष्टौ सुमध्यमाः।
अदितिं च दितिं चैव दनूमपि च कालकाम् ॥ ३.१६.११ ॥
ಕಶ್ಯಪನು ಅವರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸುಂದರ ಕಟಿಯ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು — ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ದನು, ಕಾಲಕಾ ಕೂಡ.
3.16.12
ताम्रां क्रोधवशां चैव मनुं चाप्यनलामपि।
तास्तु कन्यास्ततः प्रीतः कश्यपः पुनरब्रवीत् ॥ ३.१६.१२ ॥
ತಾಮ್ರಾ, ಕ್ರೋಧವಶಾ, ಮನು, ಅನಲಾ ಕೂಡ. ಆ ಕನ್ಯೆಯರಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಕಶ್ಯಪನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು.
3.16.13
पुत्रांस्त्रैलोक्यभर्तॄन् वै जनयिष्यथ मत्समान्।
अदितिस्तन्मना राम दितिश्च दनुरेव च ॥ ३.१६.१३ ॥
ರಾಮ, ನೀವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಪ್ರಭುಗಳೂ ನನ್ನಂತಹವರೂ ಆದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆರುವಿರಿ. ಅದಿತಿ, ದಿತಿ ಮತ್ತು ದನು ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೇ ಮನಸ್ಸಿಟ್ಟು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವರು.
3.16.14
कालका च महाबाहो शेषास्त्वमनसोऽभवन्।
अदित्यां जज्ञिरे देवास्त्रयस्त्रिंशदरिंदम ॥ ३.१६.१४ ॥
ಮಹಾಬಾಹು, ಕಾಲಕಾ ಮತ್ತು ಉಳಿದವರು ಅಸಂತುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವರಾದರು. ಅದಿತಿಯಿಂದ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಅರಿಂದಮ.
3.16.15
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च परंतप।
दितिस्त्वजनयत् पुत्रान् दैत्यांस्तात यशस्विनः ॥ ३.१६.१५ ॥
ಆದಿತ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ರುದ್ರರು, ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳು, ಪರಂತಪ. ದಿತಿ ಮಾತ್ರ, ತಾತ, ಯಶಸ್ವಿ ದೈತ್ಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
3.16.16
तेषामियं वसुमती पुराऽऽसीत् सवनार्णवा।
दनुस्त्वजनयत् पुत्रमश्वग्रीवमरिंदम ॥ ३.१६.१६ ॥
ಅವರಿಗೆ ಈ ವಸುಮತಿ (ಭೂಮಿ) ಹಿಂದೆ ಸವನಾರ್ಣವ (ಸಮುದ್ರ ಸುತ್ತಿದ) ಆಗಿತ್ತು. ದನು ಅಶ್ವಗ್ರೀವ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ಅರಿಂದಮ.
3.16.17
नरकं कालकं चैव कालकापि व्यजायत।
क्रौञ्चीं भासीं तथा श्येनीं धृतराष्ट्रीं तथा शुकीम् ॥ ३.१६.१७ ॥
ನರಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಕನನ್ನು ಕಾಲಕಾ ಕೂಡ ಹೆತ್ತಳು. ಕ್ರೌಂಚೀ, ಭಾಸೀ, ಶ್ಯೇನೀ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೀ ಮತ್ತು ಶುಕೀ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.
3.16.18
ताम्रा तु सुषुवे कन्याः पञ्चैता लोकविश्रुताः।
उलूकाञ्जनयत् क्रौञ्ची भासी भासान् व्यजायत ॥ ३.१६.१८ ॥
ತಾಮ್ರಾ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಈ ಐದು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಕ್ರೌಂಚೀ ಗೂಬೆಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಭಾಸಿಯಿಂದ ಗಿಡುಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
3.16.19
श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च व्यजायत सुतेजसः।
धृतराष्ट्री तु हंसांश्च कलहंसाश्च सर्वशः ॥ ३.१६.१९ ॥
ಶ್ಯೇನೀ ಶ್ಯೇನ ಮತ್ತು ಗೃಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೀ ಹಂಸ ಮತ್ತು ಕಲಹಂಸಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆತ್ತಳು.
3.16.20
चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।
शुकी नतां विजज्ञे तु नतायां विनता सुता ॥ ३.१६.२० ॥
ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ಆ ಸುಂದರಿಯು ಚಕ್ರವಾಕಗಳನ್ನೂ ಹೆತ್ತಳು. ಶುಕಿ ನತೆಯನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ನತೆಯ ಮಗಳು ವಿನತೆ.
3.16.21
दश क्रोधवशा राम विजज्ञेऽप्यात्मसंभवाः।
मृगीं च मृगमन्दां च हरीं भद्रमदामपि ॥ ३.१६.२१ ॥
ಓ ರಾಮ, ಕ್ರೋಧವಶೆ ತನ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಮೃಗಿ, ಮೃಗಮಂದಾ, ಹರಿ, ಭದ್ರಮದಾ ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.
3.16.22
मातङ्गीमथ शार्दूलीं श्वेतां च सुरभीं तथा।
सर्वलक्षणसम्पन्नां सुरसां कद्रुकामपि ॥ ३.१६.२२ ॥
ಮಾತಂಗಿ, ಶಾರ್ದೂಲಿ, ಶ್ವೇತಾ, ಸುರಭಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನೆ ಸುರಸೆ ಮತ್ತು ಕದ್ರುವೂ.
3.16.23
अपत्यं तु मृगाः सर्वे मृग्या नरवरोत्तम।
ऋक्षाश्च मृगमन्दायाः सृमराश्चमरास्तथा ॥ ३.१६.२३ ॥
ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮೃಗಿಯ ಸಂತತಿ ಎಲ್ಲ ಜಿಂಕೆಗಳು; ಮೃಗಮಂದೆಯ ಸಂತತಿ ಕರಡಿಗಳು, ಸೃಮರಗಳು ಮತ್ತು ಚಮರಗಳು.
3.16.24
ततस्त्विरावतीं नाम जज्ञे भद्रमदा सुताम्।
तस्यास्त्वैरावतः पुत्रो लोकनाथो महागजः ॥ ३.१६.२४ ॥
ನಂತರ ಭದ್ರಮದೆ ಇರಾವತಿ ಎಂಬ ಮಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಅವಳ ಮಗ ಐರಾವತ, ಲೋಕನಾಥನಾದ ಮಹಾಗಜ.
3.16.25
हर्याश्च हरयोऽपत्यं वानराश्च तपस्विनः।
गोलाङ्गूलाश्च शार्दूली व्याघ्रांश्चाजनयत् सुतान् ॥ ३.१६.२५ ॥
ಹರ್ಯಾಳ ಸಂತಾನವಾಗಿ ಹರಿಗಳು, ವಾನರರು, ತಪಸ್ವಿಗಳು; ಗೋಲಾಂಗೂಲರು ಮತ್ತು ಶಾರ್ದೂಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರರನ್ನು ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹೆತ್ತರು.
3.16.26
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ।
दिशागजं तु काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ ३.१६.२६ ॥
ಮಾತಂಗಿಯ ಸಂತಾನ ಮಾತಂಗರು (ಆನೆಗಳು); ಓ ಮನುಜರ್ಷಭ, ಓ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ಶ್ವೇತೆ ದಿಶಾಗಜ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
3.16.27
ततो दुहितरौ राम सुरभिर्द्वे व्यजायत।
रोहिणीं नाम भद्रं ते गन्धर्वीं च यशस्विनीम् ॥ ३.१६.२७ ॥
ಆಮೇಲೆ, ಓ ರಾಮ, ಸುರಭಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು — ರೋಹಿಣಿ ಎಂಬವಳು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ಗಂಧರ್ವಿ; ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.
3.16.28
रोहिण्यजनयद् गावो गन्धर्वी वाजिनः सुतान्।
सुरसाजनयन्नागान् राम कद्रूश्च पन्नगान् ॥ ३.१६.२८ ॥
ರೋಹಿಣಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಗಂಧರ್ವಿ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಪುತ್ರರಾಗಿ ಹೆತ್ತಳು; ಓ ರಾಮ, ಸುರಸೆ ನಾಗರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು, ಕದ್ರುವೂ ಸರ್ಪಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
3.16.29
मनुर्मनुष्याञ्जनयत् कश्यपस्य महात्मनः।
ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् शूद्रांश्च मनुजर्षभ ॥ ३.१६.२९ ॥
ಮಹಾತ್ಮ ಕಶ್ಯಪನ ಮಗನಾದ ಮನು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು — ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ವೈಶ್ಯರು, ಶೂದ್ರರು; ಓ ಮನುಜರ್ಷಭ.
3.16.30
मुखतो ब्राह्मणा जाता उरसः क्षत्रियास्तथा।
ऊरुभ्यां जज्ञिरे वैश्याः पद्भ्यां शूद्रा इति श्रुतिः ॥ ३.१६.३० ॥
ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಎದೆಯಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು; ತೊಡೆಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು, ಪಾದಗಳಿಂದ ಶೂದ್ರರು — ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
3.16.31
सर्वान् पुण्यफलान् वृक्षाननलापि व्यजायत।
विनता च शुकीपौत्री कद्रूश्च सुरसास्वसा ॥ ३.१६.३१ ॥
ಅನಲೆ ಪುಣ್ಯಫಲ ನೀಡುವ ಎಲ್ಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಶುಕಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳು ವಿನತೆ, ಸುರಸೆಯ ತಂಗಿ ಕದ್ರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.
3.16.32
कद्रूर्नागसहस्रं तु विजज्ञे धरणीधरान्।
द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ॥ ३.१६.३२ ॥
ಕದ್ರೂ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಸಾವಿರ ನಾಗಗಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ವಿನತೆಗೆ ಗರುಡ ಮತ್ತು ಅರುಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದರು.
3.16.33
तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः।
जटायुरिति मां विद्धि श्येनीपुत्रमरिंदम ॥ ३.१६.३३ ॥
ಆ ಅರುಣನಿಂದ ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದೆ; ನನ್ನ ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಸಂಪಾತಿ. ನನ್ನನ್ನು ಜಟಾಯು ಎಂದು ತಿಳಿ — ಶ್ಯೇನಿಯ ಮಗ, ಶತ್ರುದಮನ.
3.16.34
सोऽहं वाससहायस्ते भविष्यामि यदीच्छसि।
इदं दुर्गं हि कान्तारं मृगराक्षससेवितम्।
सीतां च तात रक्षिष्ये त्वयि याते सलक्ष्मणे ॥ ३.१६.३४ ॥
ನೀನು ಬಯಸಿದರೆ ನಿನ್ನ ವಾಸದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಹಾಯಕನಾಗುವೆನು. ಈ ಕಾಡು ದುರ್ಗಮ, ಮೃಗಗಳು ರಾಕ್ಷಸರು ತುಂಬಿದೆ. ಮಗನೇ, ನೀನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಹೋದಾಗ ನಾನು ಸೀತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವೆನು.
3.16.35
जटायुषं तु प्रतिपूज्य राघवो
मुदा परिष्वज्य च संनतोऽभवत् ।
पितुर्हि शुश्राव सखित्वमात्मवा-
ञ्जटायुषा संकथितं पुनः पुनः ॥ ३.१६.३५ ॥
ಜಟಾಯುವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ರಾಘವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅಪ್ಪಿ ವಿನಯದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಅವನು, ಜಟಾಯು ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳಿದ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
3.16.36
स तत्र सीतां परिदाय मैथिलीं
सहैव तेनातिबलेन पक्षिणा।
जगाम तां पञ्चवटीं सलक्ष्मणो
रिपून् दिधक्षन् शलभानिवानलः ॥ ३.१६.३६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮಿಥಿಲೆಯ ಮಗಳು ಸೀತೆಯನ್ನು ಆ ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷಿಯ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ಪಂಚವಟಿಗೆ ಹೋದನು — ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡಲು ಬಯಸುವ ಬೆಂಕಿ ಮಿಡತೆಗಳತ್ತ ಹೋದಂತೆ.