वाल्मीकि रामायण · सर्ग 3.19
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.19.1
तां तथा पतितां दृष्ट्वा विरूपां शोणितोक्षिताम्।
भगिनीं क्रोधसंतप्तः खरः पप्रच्छ राक्षसः ॥ ३.१९.१ ॥
तिला अशा प्रकारे पडलेली, विरूप झालेली आणि रक्ताने माखलेली पाहून क्रोधाने संतप्त झालेला राक्षस खर आपल्या बहिणीला विचारू लागला.
3.19.2
उत्तिष्ठ तावदाख्याहि प्रमोहं जहि सम्भ्रमम्।
व्यक्तमाख्याहि केन त्वमेवंरूपा विरूपिता ॥ ३.१९.२ ॥
उठ, आता सांग. मोह आणि घाबरण सोड. कोणी तुला अशा रूपात विरूप केले ते स्पष्टपणे सांग.
3.19.3
कः कृष्णसर्पमासीनमाशीविषमनागसम्।
तुदत्यभिसमापन्नमङ्गुल्यग्रेण लीलया ॥ ३.१९.३ ॥
बसलेल्या काळ्या सापाला, विषारी असूनही निरपराध असलेल्या त्याला, जवळ आल्यावर खेळासारखे बोटाच्या टोकाने कोण डिवचतो?
3.19.4
कालपाशं समासज्य कण्ठे मोहान्न बुध्यते।
यस्त्वामद्य समासाद्य पीतवान् विषमुत्तमम् ॥ ३.१९.४ ॥
गळ्यात कालपाश अडकवूनही मोहामुळे जाणत नाही असा, आज तुझ्याजवळ येऊन उत्तम विष प्राशन करणारा कोण आहे?
3.19.5
बलविक्रमसम्पन्ना कामगा कामरूपिणी।
इमामवस्थां नीता त्वं केनान्तकसमागता ॥ ३.१९.५ ॥
बल-पराक्रमसंपन्न, इच्छेनुसार संचार करणारी, इच्छेनुसार रूप धारण करणारी तू, कोणामुळे या अवस्थेला आलीस? जणू मृत्यूशी सामना झाला असावा.
3.19.6
देवगन्धर्वभूतानामृषीणां च महात्मनाम्।
कोऽयमेवं महावीर्यस्त्वां विरूपां चकार ह ॥ ३.१९.६ ॥
देव, गंधर्व, भूते, ऋषी आणि महात्म्यांपैकी हा महापराक्रमी कोण आहे, ज्याने तुला असे विरूप केले?
3.19.7
नहि पश्याम्यहं लोके यः कुर्यान्मम विप्रियम्।
अमरेषु सहस्राक्षं महेन्द्रं पाकशासनम् ॥ ३.१९.७ ॥
जगात माझे अप्रिय करणारा कोणी मला दिसत नाही; देवांमध्ये सहस्राक्ष महेंद्र, पाकशासन इंद्रही नाही.
3.19.8
अद्याहं मार्गणैः प्राणानादास्ये जीवितान्तगैः।
सलिले क्षीरमासक्तं निष्पिबन्निव सारसः ॥ ३.१९.८ ॥
आज मी प्राणांतक बाणांनी प्राण घेईन, पाण्यात मिसळलेले दूध सारस जसे पितो तसे.
3.19.9
निहतस्य मया संख्ये शरसंकृत्तमर्मणः।
सफेनं रुधिरं कस्य मेदिनी पातुमिच्छति ॥ ३.१९.९ ॥
युद्धात माझ्याकडून मारला गेलेला, बाणांनी मर्मस्थान तुटलेल्याचे फेसाळ रक्त कोणती भूमी पिऊ इच्छिते?
3.19.10
कस्य पत्ररथाः कायान्मांसमुत्कृत्य संगताः।
प्रहृष्टा भक्षयिष्यन्ति निहतस्य मया रणे ॥ ३.१९.१० ॥
युद्धात माझ्याकडून मारल्या गेलेल्या कोणाच्या देहातील मांस तोडून, एकत्र येऊन, आनंदाने पक्षी खातील?
3.19.11
तं न देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।
मयापकृष्टं कृपणं शक्तास्त्रातुं महाहवे ॥ ३.१९.११ ॥
माझ्याकडून ओढून पाडलेल्या त्या दीनाला महायुद्धात देव, गंधर्व, पिशाच किंवा राक्षसही वाचवू शकणार नाहीत.
3.19.12
उपलभ्य शनैः संज्ञां तं मे शंसितुमर्हसि।
येन त्वं दुर्विनीतेन वने विक्रम्य निर्जिता ॥ ३.१९.१२ ॥
हळूहळू शुद्धीवर येऊन, रानात बळाने तुला जिंकणाऱ्या त्या दुर्विनीताचे नाव मला सांग.
3.19.13
ततः शूर्पणखा वाक्यं सबाष्पमिदमब्रवीत् ॥ ३.१९.१३ ॥
तेव्हा शूर्पणखा अश्रूंसह हे शब्द बोलली.
3.19.14
तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ।
पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ ॥ ३.१९.१४ ॥
ते दोघे तरुण, रूपवान, सुकुमार आणि महाबली आहेत; कमळाप्रमाणे विशाल डोळे असलेले; वल्कल आणि काळविटाचे कातडे नेसलेले.
3.19.15
फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ ब्रह्मचारिणौ।
पुत्रौ दशरथस्यास्तां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३.१९.१५ ॥
फळे-मुळे खाणारे, संयमी, तपस्वी, ब्रह्मचारी—दशरथाचे दोन पुत्र, बंधू राम आणि लक्ष्मण.
3.19.16
गन्धर्वराजप्रतिमौ पार्थिवव्यञ्जनान्वितौ।
देवौ वा दानवावेतौ न तर्कयितुमुत्सहे ॥ ३.१९.१६ ॥
गंधर्वराजांसारखे, राजचिन्हांनी युक्त; हे देव आहेत की दानव हे मी ठरवू शकत नाही.
3.19.17
तरुणी रूपसम्पन्ना सर्वाभरणभूषिता।
दृष्टा तत्र मया नारी तयोर्मध्ये सुमध्यमा ॥ ३.१९.१७ ॥
तिथे त्या दोघांच्या मध्ये मी एक तरुणी पाहिली—रूपवती, सर्व अलंकारांनी सजलेली, बारीक कंबरेची.
3.19.18
ताभ्यामुभाभ्यां सम्भूय प्रमदामधिकृत्य ताम्।
इमामवस्थां नीताहं यथानाथासती तथा ॥ ३.१९.१८ ॥
ते दोघे मिळून त्या स्त्रीला पुढे करून मला ही अवस्था आणली—जणू मी अनाथ आणि दुराचारिणी आहे.
3.19.19
तस्याश्चानृजुवृत्तायास्तयोश्च हतयोरहम्।
सफेनं पातुमिच्छामि रुधिरं रणमूर्धनि ॥ ३.१९.१९ ॥
त्या कुटिल वर्तनाच्या स्त्रीचे आणि त्या दोघांचे मरण झाल्यावर, रणभूमीवर फेसासह त्यांचे रक्त पिण्याची माझी इच्छा आहे.
3.19.20
एष मे प्रथमः कामः कृतस्तत्र त्वया भवेत्।
तस्यास्तयोश्च रुधिरं पिबेयमहमाहवे ॥ ३.१९.२० ॥
ही माझी पहिली इच्छा आहे; तिथे तू ती पूर्ण करावीस. तिचे आणि त्या दोघांचे रक्त मी युद्धात प्यावे.
3.19.21
व्यादिदेश खरः क्रुद्धो राक्षसानन्तकोपमान् ॥ ३.१९.२१ ॥
संतप्त खराने यमासारख्या राक्षसांना आज्ञा दिली.
3.19.22
मानुषौ शस्त्रसम्पन्नौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ।
प्रविष्टौ दण्डकारण्यं घोरं प्रमदया सह ॥ ३.१९.२२ ॥
शस्त्रसज्ज, वल्कल आणि काळ्या हरणाच्या कातडीची वस्त्रे नेसलेले दोन मानव एका स्त्रीसह भयंकर दण्डकारण्यात शिरले आहेत.
3.19.23
तौ हत्वा तां च दुर्वृत्तामुपावर्तितुमर्हथ।
इयं च भगिनी तेषां रुधिरं मम पास्यति ॥ ३.१९.२३ ॥
त्या दोघांना मारून त्या दुराचारिणीला परत आणणे तुमचे कर्तव्य आहे. ही बहीण त्यांचे रक्त माझ्यासह पिईल.
3.19.24
मनोरथोऽयमिष्टोऽस्या भगिन्या मम राक्षसाः।
शीघ्रं सम्पाद्यतां गत्वा तौ प्रमथ्य स्वतेजसा ॥ ३.१९.२४ ॥
ही माझ्या बहिणीची इष्ट इच्छा आहे, हे राक्षसांनो. जाऊन आपल्या तेजाने त्या दोघांना चिरडून लवकर ती पूर्ण करा.
3.19.25
युष्माभिर्निहतौ दृष्ट्वा तावुभौ भ्रातरौ रणे।
इयं प्रहृष्टा मुदिता रुधिरं युधि पास्यति ॥ ३.१९.२५ ॥
युद्धात त्या दोन्ही भावांना तुमच्याकडून मारलेले पाहून ही अत्यंत हर्षित आणि आनंदित होऊन युद्धात रक्त पिईल.
3.19.26
तत्र जग्मुस्तया सार्धं घना वातेरिता इव ॥ ३.१९.२६ ॥
वाऱ्याने हाकलेल्या मेघांप्रमाणे ते तिच्यासह तेथे गेले.