વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 3.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.22.1
एवमाधर्षितः शूरः शूर्पणख्या खरस्ततः।
उवाच रक्षसां मध्ये खरः खरतरं वचः ॥ ३.२२.१ ॥
આ રીતે શૂર્પણખાથી અપમાનિત થયેલો શૂર ખર ત્યારે રાક્ષસોની વચ્ચે અત્યંત કઠોર વચન બોલ્યો.
3.22.2
तवापमानप्रभवः क्रोधोऽयमतुलो मम।
न शक्यते धारयितुं लवणाम्भ इवोल्बणम् ॥ ३.२२.२ ॥
તારા અપમાનથી ઉત્પન્ન થયેલો મારો આ અતુલ્ય ક્રોધ, ખારા સમુદ્રના ઉછળતા જળની જેમ રોકી શકાતો નથી.
3.22.3
न रामं गणये वीर्यान्मानुषं क्षीणजीवितम्।
आत्मदुश्चरितैः प्राणान् हतो योऽद्य विमोक्ष्यते ॥ ३.२२.३ ॥
પરાક્રમને કારણે હું રામને ગણતો નથી; તે ક્ષીણ આયુષ્યવાળો માનવ છે; આજે પોતાનાં જ દુષ્કર્મોથી મરાઈને તે પ્રાણ ત્યજશે.
3.22.4
बाष्पः संधार्यतामेष सम्भ्रमश्च विमुच्यताम्।
अहं रामं सह भ्रात्रा नयामि यमसादनम् ॥ ३.२२.४ ॥
આ આંસુ રોકો, આ ગભરાટ છોડો. હું રામને તેના ભાઈ સાથે યમલોકે મોકલીશ.
3.22.5
परश्वधहतस्याद्य मन्दप्राणस्य भूतले।
रामस्य रुधिरं रक्तमुष्णं पास्यसि राक्षसि ॥ ३.२२.५ ॥
હે રાક્ષસી! આજે જમીન પર પરશુથી ઘવાઈને ક્ષીણ પ્રાણવાળા રામનું ગરમ, લાલ લોહી તું પીશે.
3.22.6
सम्प्रहृष्टा वचः श्रुत्वा खरस्य वदनाच्च्युतम्।
प्रशशंस पुनर्मौर्ख्याद् भ्रातरं रक्षसां वरम् ॥ ३.२२.६ ॥
ખરના મુખેથી નીકળેલાં વચન સાંભળીને અત્યંત હર્ષિત થયેલી શૂર્પણખા, મૂર્ખતાથી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ પોતાના ભાઈની ફરી પ્રશંસા કરવા લાગી.
3.22.7
तया परुषितः पूर्वं पुनरेव प्रशंसितः।
अब्रवीद् दूषणं नाम खरः सेनापतिं तदा ॥ ३.२२.७ ॥
તેના વડે પહેલાં કઠોર વચનોથી ઉશ્કેરાયેલો, ફરી પ્રશંસા પામેલો ખર ત્યારે સેનાપતિ દૂષણને બોલ્યો.
3.22.8
चतुर्दश सहस्राणि मम चित्तानुवर्तिनाम्।
रक्षसां भीमवेगानां समरेष्वनिवर्तिनाम् ॥ ३.२२.८ ॥
મારા મનને અનુસરનારા, ભયંકર વેગવાળા, યુદ્ધોમાં ક્યારેય પાછા ન હટનારા ચૌદ હજાર રાક્ષસો.
3.22.9
नीलजीमूतवर्णानां लोकहिंसाविहारिणाम्।
सर्वोद्योगमुदीर्णानां रक्षसां सौम्य कारय ॥ ३.२२.९ ॥
નીલા મેઘ જેવા વર્ણવાળા, જગતને હિંસા કરવામાં આનંદ માણનારા, સર્વ પ્રયત્ન માટે ઉદ્યત રાક્ષસોને, હે સૌમ્ય, તૈયાર કરો.
3.22.10
उपस्थापय मे क्षिप्रं रथं सौम्य धनूंषि च।
शरांश्च चित्रान् खड्गांश्च शक्तीश्च विविधाः शिताः ॥ ३.२२.१० ॥
હે સૌમ્ય, મારો રથ ઝડપથી લાવ; ધનુષ્યો, વિચિત્ર બાણો, તલવારો અને વિવિધ તીક્ષ્ણ શક્તિઓ પણ.
3.22.11
अग्रे निर्यातुमिच्छामि पौलस्त्यानां महात्मनाम्।
वधार्थं दुर्विनीतस्य रामस्य रणकोविद ॥ ३.२२.११ ॥
હે રણકુશળ, ઉદ્ધત રામના વધ માટે મહાત્મા પૌલસ્ત્યોની આગળ નીકળવાની હું ઇચ્છા રાખું છું.
3.22.12
सदश्वैः शबलैर्युक्तमाचचक्षेऽथ दूषणः ॥ ३.२२.१२ ॥
ત્યારે દૂષણે સારા ચિત્તર ઘોડાઓથી જોડેલો (રથ) જાહેર કર્યો.
3.22.13
तं मेरुशिखराकारं तप्तकाञ्चनभूषणम्।
हेमचक्रमसम्बाधं वैदूर्यमयकूबरम् ॥ ३.२२.१३ ॥
મેરુ પર્વતના શિખર જેવા આકારવાળા, તપાવેલા સોનાથી શણગારેલા, સોનાનાં પૈડાંવાળા, વિશાળ, વૈડૂર્યમય કૂબરવાળા તે રથ પર
3.22.14
मत्स्यैः पुष्पैर्द्रुमैः शैलैश्चन्द्रसूर्यैश्च काञ्चनैः।
माङ्गल्यैः पक्षिसङ्घैश्च ताराभिश्च समावृतम् ॥ ३.२२.१४ ॥
માછલીઓ, ફૂલો, વૃક્ષો, પર્વતો, સોનેરી ચંદ્ર-સૂર્ય, માંગલિક ચિહ્નો, પક્ષીઓનાં ટોળાં અને તારાઓથી ઢંકાયેલો તે રથ
3.22.15
ध्वजनिस्त्रिंशसम्पन्नं किंकिणीवरभूषितम्।
सदश्वयुक्तं सोऽमर्षादारुरोह खरस्तदा ॥ ३.२२.१५ ॥
ધ્વજા અને તલવારોથી સંપન્ન, શ્રેષ્ઠ ઘૂઘરીઓથી શોભિત, ઉત્તમ અશ્વોથી જોડાયેલા તે રથ પર ત્યારે ખર ક્રોધથી ચઢ્યો.
3.22.16
खरस्तु तन्महत्सैन्यं रथचर्मायुधध्वजम्।
निर्यातेत्यब्रवीत् प्रेक्ष्य दूषणः सर्वराक्षसान् ॥ ३.२२.१६ ॥
ખરે રથ, ઢાલ, આયુધ અને ધ્વજાથી યુક્ત તે મહાન સેનાને જોઈને "નીકળો" એમ કહ્યું; દૂષણે પણ બધા રાક્ષસો તરફ જોયું.
3.22.17
ततस्तद् राक्षसं सैन्यं घोरचर्मायुधध्वजम्।
निर्जगाम जनस्थानान्महानादं महाजवम् ॥ ३.२२.१७ ॥
પછી તે રાક્ષસ સેના ભયંકર ઢાલ, આયુધ અને ધ્વજા સહિત, મહાન ગર્જના અને મહાવેગ સાથે જનસ્થાનથી નીકળી પડી.
3.22.18
मुद्गरैः पट्टिशैः शूलैः सुतीक्ष्णैश्च परश्वधैः।
खड्गैश्चक्रैश्च हस्तस्थैर्भ्राजमानैः सतोमरैः ॥ ३.२२.१८ ॥
ગદા, પટ્ટિશ, શૂળ, અતિ તીક્ષ્ણ પરશુ, ખડ્ગ અને ચક્ર — હાથમાં ધારણ કરેલાં, ચમકતાં, તોમર સહિત.
3.22.19
शक्तिभिः परिघैर्घोरैरतिमात्रैश्च कार्मुकैः।
गदासिमुसलैर्वज्रैर्गृहीतैर्भीमदर्शनैः ॥ ३.२२.१९ ॥
શક્તિઓ, પરિઘો, ભયંકર અને અતિવિશાળ ધનુષ્યો, ગદા, તલવાર, મુસળ અને વજ્રો હાથમાં ધારણ કરેલા, ભયાનક દેખાવવાળા.
3.22.20
राक्षसानां सुघोराणां सहस्राणि चतुर्दश।
निर्यातानि जनस्थानात् खरचित्तानुवर्तिनाम् ॥ ३.२२.२० ॥
ખરના મનને અનુસરનારા અત્યંત ભયંકર ચૌદ હજાર રાક્ષસો જનસ્થાનમાંથી નીકળ્યા.
3.22.21
तांस्तु निर्धावतो दृष्ट्वा राक्षसान् भीमदर्शनान्।
खरस्याथ रथः किंचिज्जगाम तदनन्तरम् ॥ ३.२२.२१ ॥
દોડતા આવતા તે ભયાનક રાક્ષસોને જોઈને ખરનો રથ પછી થોડો આગળ વધ્યો.
3.22.22
ततस्ताञ्छबलानश्वांस्तप्तकाञ्चनभूषितान्।
खरस्य मतमाज्ञाय सारथिः पर्यचोदयत् ॥ ३.२२.२२ ॥
પછી ખરનો આશય સમજીને સારથિએ તપેલા સોનાથી શણગારેલા તે ચિતકબરા ઘોડાઓને હાંક્યા.
3.22.23
संचोदितो रथः शीघ्रं खरस्य रिपुघातिनः।
शब्देनापूरयामास दिशः सप्रदिशस्तथा ॥ ३.२२.२३ ॥
શત્રુઘાતક ખરનો રથ ઝડપથી હંકારાયો; તેના અવાજથી દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ ભરાઈ ગઈ.
3.22.24
प्रवृद्धमन्युस्तु खरः खरस्वरो
रिपोर्वधार्थं त्वरितो यथान्तकः।
अचूचुदत् सारथिमुन्नदन् पुन-
र्महाबलो मेघ इवाश्मवर्षवान् ॥ ३.२२.२४ ॥
અત્યંત ક્રોધથી ભરાયેલા, કર્કશ અવાજવાળા ખરે શત્રુના વધ માટે યમ સમાન ઉતાવળ કરી ગર્જના કરતાં સારથિને ફરી હાંકવા પ્રેર્યો; પથ્થરોનો વરસાદ વરસાવતા મહાબળવાન મેઘ જેવો તે હતો.