ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣ · ಸರ್ಗ 3.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.23.1
तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्।
अभ्यवर्षन्महाघोरस्तुमुलो गर्दभारुणः ॥ ३.२३.१ ॥
ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದ ಆ ಭಯಂಕರ, ಅಶುಭ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ತದ ನೀರು ಸುರಿಯಿತು; ಕತ್ತೆಯ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ಕೋಲಾಹಲದ ಆ ಮಳೆ ಸುರಿಯಿತು.
3.23.2
निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः।
समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥ ३.२३.२ ॥
ಅವನ ರಥಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಅತಿವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳು ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬಿದ್ದವು.
3.23.3
श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्।
अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥ ३.२३.३ ॥
ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹಿಡಿದಂತೆ, ಉರಿಯುವ ಮಿಂಚಿನ ಚಕ್ರದಂತೆ, ರಕ್ತದ ಅಂಚುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಪರಿವೇಷವು ಕಾಣಿಸಿತು.
3.23.4
ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्।
समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥ ३.२३.४ ॥
ನಂತರ, ಎತ್ತರವಾಗಿ ನಿಂತ ಚಿನ್ನದ ದಂಡದ ಧ್ವಜದ ಬಳಿ ಬಂದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಮಹಾಕಾಯದ, ಅತಿ ಭಯಂಕರ ಹದ್ದು ನಿಂತಿತು.
3.23.5
जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः।
विस्वरान् विविधान् नादान् मांसादा मृगपक्षिणः ॥ ३.२३.५ ॥
ಜನಸ್ಥಾನದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಕರ್ಕಶ ಸ್ವರದ, ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕ ಮೃಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ನಾನಾ ವಿಧದ ಅಪಸ್ವರದ ಕೂಗುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದವು.
3.23.6
व्याजह्रुरभिदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्।
अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः ॥ ३.२३.६ ॥
ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭೈರವ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೂಗಿದವು; ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಅಶುಭವಾಗಿ, ಭಯಂಕರವಾಗಿ, ಮಹಾಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ನರಿಗಳು ಕೂಗಿದವು.
3.23.7
प्रभिन्नगजसंकाशास्तोयशोणितधारिणः।
आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमाम्बुवाहकाः ॥ ३.२३.७ ॥
ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆಗಳಂತಿರುವ, ನೀರು ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಭಯಂಕರ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಆಕಾಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದವು.
3.23.8
बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्।
दिशो वा प्रदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे ॥ ३.२३.८ ॥
ಭಯಂಕರವಾದ, ಉಗ್ರವಾದ, ರೋಮಾಂಚನಗೊಳಿಸುವ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸಿತು; ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
3.23.9
क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्या कालं विना बभौ।
खरं चाभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः ॥ ३.२३.९ ॥
ರಕ್ತದಿಂದ ತೋಯ್ದ ವರ್ಣದ ಸಂಧ್ಯೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು; ಆಗ ಭಯಂಕರ ಮೃಗಗಳೂ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ಎದುರಿಗೆ ಕಠೋರವಾಗಿ ಕೂಗಿದವು.
3.23.10
कङ्कगोमायुगृध्राश्च चुक्रुशुर्भयशंसिनः।
नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः ॥ ३.२३.१० ॥
ಕಂಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ನರಿಗಳು, ರಣಹದ್ದುಗಳು ಭಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತ ಕೂಗಿದವು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಮಂಗಳ ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಭಯಂಕರ ಶಕುನ ತೋರಿಸುವ ನರಿಗಳೂ (ಕೂಗಿದವು).
3.23.11
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः।
कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके ॥ ३.२३.११ ॥
ಜ್ವಾಲೆಗಳನ್ನು ಉಗುಳುವ ಮುಖಗಳಿಂದ ಸೇನೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ (ಅವು) ಗರ್ಜಿಸಿದವು; ಸೂರ್ಯನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಘದಂತಹ ಆಕಾರದ ಒಂದು ಕಬಂಧ ಕಾಣಿಸಿತು.
3.23.12
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः।
प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः ॥ ३.२३.१२ ॥
ಗ್ರಹಣವಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಗ್ರಹ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹಿಡಿದ; ಗಾಳಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೀಸಿತು, ದಿವಾಕರನು ಪ್ರಭೆಯಿಲ್ಲದವನಾದನು.
3.23.13
उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः।
संलीनमीनविहगा नलिन्यः शुष्कपङ्कजाः ॥ ३.२३.१३ ॥
ರಾತ್ರಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮಿಂಚುಹುಳುಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತಾರೆಗಳು ಮೂಡಿದವು; ಒಣಗಿದ ತಾವರೆಗಳ ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಅಡಗಿಕೊಂಡವು.
3.23.14
तस्मिन् क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः।
उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः ॥ ३.२३.१४ ॥
ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮರಗಳು ಹೂ ಹಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದವಾದವು; ಗಾಳಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮೋಡದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಧೂಳು ಎದ್ದಿತು.
3.23.15
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यो बभूवुस्तत्र सारिकाः।
उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः ॥ ३.२३.१५ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಸಾರಿಕೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು 'ಚೀಚೀ-ಕೂಚೀ' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಭಯಂಕರ ಸ್ವರೂಪದ ಉಲ್ಕೆಗಳು ಘರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿದ್ದವು.
3.23.16
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना।
खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः ॥ ३.२३.१६ ॥
ಪರ್ವತ, ವನ, ಕಾನನಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯೂ ನಡುಗಿತು; ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಖರನಿಂದಾಗಿ.
3.23.17
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरश्चास्यावसज्जत।
सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः ॥ ३.२३.१७ ॥
ಅವನ ಎಡ ಭುಜ ನಡುಗಿತು; ಧ್ವನಿ ಗದ್ಗದವಾಯಿತು; ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿತು.
3.23.18
ललाटे च रुजो जाता न च मोहान्न्यवर्तत।
तान् समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान् रोमहर्षणान् ॥ ३.२३.१८ ॥
ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಯಿತು; ಮೋಹದಿಂದ ಅವನು ಹಿಂದಿರುಗಲಿಲ್ಲ. ಎದ್ದಿರುವ ಈ ರೋಮಾಂಚಕ ಮಹೋತ್ಪಾತಗಳನ್ನು ನೋಡಿಯೂ.
3.23.19
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस्तदा।
महोत्पातानिमान् सर्वानुत्थितान् घोरदर्शनान् ॥ ३.२३.१९ ॥
ಆಗ ಖರನು ನಗುತ್ತಾ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು — ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಮಹಾ ಉತ್ಪಾತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಎದ್ದಿವೆ.
3.23.20
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलानिव।
तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात् ॥ ३.२३.२० ॥
ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ — ಬಲಶಾಲಿ ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದಂತೆ; ನನ್ನ ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನೂ ಉರುಳಿಸಬಲ್ಲೆ.
3.23.21
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्।
राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम् ॥ ३.२३.२१ ॥
ಕೋಪಗೊಂಡು ನಾನು ಬಲದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ಆ ರಾಘವನನ್ನೂ ಅವನ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೂ ಮರಣಧರ್ಮದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
3.23.22
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे।
यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥ ३.२३.२२ ॥
ಹರಿತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕೊಲ್ಲದೆ ನಾನು ಹಿಂದಿರುಗಲು ಸಿದ್ಧನಿಲ್ಲ — ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರಿಗೆ ಈ ಅನಿಷ್ಟ ಯಾರ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಯಿತೋ ಅವರನ್ನು.
3.23.23
सकामा भगिनीमेऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः।
न क्वचित् प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः ॥ ३.२३.२३ ॥
ನನ್ನ ಸಹೋದರಿಯ ಆಸೆ ಈಡೇರಲಿ; ಅವರ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿದು. ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಂದೂ ಸೋಲು ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ.
3.23.24
युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्।
देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम् ॥ ३.२३.२४ ॥
ಇದು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ; ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ — ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಮದಿಸಿದ ಐರಾವತದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ದೇವರಾಜನನ್ನೂ ನಾನು ಎದುರಿಸಬಲ್ಲೆ.
3.23.25
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ।
सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः ॥ ३.२३.२५ ॥
ರಣದಲ್ಲಿ ವಜ್ರಹಸ್ತನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ನಾನು ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲೆ; ಇನ್ನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಾನವರ ಮಾತೇನು. ಅವನ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಕ್ಷಸರ ಮಹಾಸೇನೆ ಅದು.
3.23.26
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता।
समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः ॥ ३.२३.२६ ॥
ಮೃತ್ಯುಪಾಶದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತಳಾದ ಆಕೆ ಅತುಲ ಹರ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆಯುಳ್ಳ ಮಹಾತ್ಮರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು.
3.23.27
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः।
समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः ॥ ३.२३.२७ ॥
ಋಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಚಾರಣರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು — ಆ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳು.
3.23.28
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः।
जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान् ॥ ३.२३.२८ ॥
ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವಿತರಾದವರಿಗೂ ಶುಭವಾಗಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಪೌಲಸ್ತ್ಯರಾದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿ.
3.23.29
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्।
एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः ॥ ३.२३.२९ ॥
ಚಕ್ರಹಸ್ತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸುರರನ್ನು ಗೆದ್ದಂತೆ — ಇದನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಪದೇ ಪದೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಪರಮ ಋಷಿಗಳು.
3.23.30
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः।
ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम् ॥ ३.२३.३० ॥
ಅಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ, ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳು ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದ ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರು.
3.23.31
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः।
श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः ॥ ३.२३.३१ ॥
ಖರನು ವೇಗದಿಂದ ರಥದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ಗಿಡುಗದಂತೆ ಚಲಿಸುವ, ಅಗಲ ಕತ್ತಿನ, ಯಜ್ಞಶತ್ರುವಾದ ಅವನು ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಧಾವಿಸಿದನು.
3.23.32
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।
हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः ॥ ३.२३.३२ ॥
ಜಯಿಸಲಾಗದ ಕರವೀರಾಕ್ಷ, ಕಠೋರನಾದ ಕಾಲಕಾರ್ಮುಕ, ಹೇಮಮಾಲಿ, ಮಹಾಮಾಲಿ, ಸರ್ಪಾಸ್ಯ, ರಕ್ತಭಕ್ಷಕ ರುಧಿರಾಶನ.
3.23.33
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्।
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा।
चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ३.२३.३३ ॥
ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಹಾವೀರರು ಖರನ ಸುತ್ತಲೂ ಹೊರಟರು. ಮಹಾಕಪಾಲ, ಸ್ಥೂಲಾಕ್ಷ, ಪ್ರಮಾಥ, ತ್ರಿಶಿರ ಕೂಡ; ಈ ನಾಲ್ವರು ಸೇನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತರು, ದೂಷಣನ ಹಿಂದೆ ಬಂದರು.
3.23.34
सा भीमवेगा समराभिकांक्षिणी
सुदारुणा राक्षसवीरसेना।
तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता
माला ग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ ॥ ३.२३.३४ ॥
ಆ ಭೀಕರ ವೇಗದ, ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಯಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಷಣ ರಾಕ್ಷಸ ವೀರ ಸೇನೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರ ಮೇಲೆ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಬಿದ್ದಿತು; ಗ್ರಹಮಾಲೆಯು ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಆವರಿಸಿದಂತೆ.