వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.23.1
तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्।
अभ्यवर्षन्महाघोरस्तुमुलो गर्दभारुणः ॥ ३.२३.१ ॥
ముందుకు సాగుతున్న ఆ భయంకరమైన, అశుభమైన సైన్యంపై రక్తమనే జలం కురిసింది; గాడిద రంగులా ఎర్రనైన, మహా భయంకరమైన, కోలాహలమైన ఆ వర్షం కురిసింది.
3.23.2
निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः।
समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥ ३.२३.२ ॥
అతని రథాలకు కట్టిన మహావేగవంతమైన గుర్రాలు పూలతో నిండిన సమతల రాజమార్గంపై ఆకస్మికంగా కూలిపోయాయి.
3.23.3
श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्।
अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥ ३.२३.३ ॥
సూర్యుణ్ణి పట్టుకున్నట్లు, కాలుతున్న కొరివి చక్రంలా, రక్తపు అంచులతో నల్లని పరివేషం ఏర్పడింది.
3.23.4
ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्।
समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥ ३.२३.४ ॥
తరువాత, ఎత్తుగా నిలిచిన బంగారు దండం గల ధ్వజం దగ్గరకు వచ్చి, దానిపై ఎక్కి, మహాకాయమైన, అతిభయంకరమైన గద్ద నిలిచింది.
3.23.5
जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः।
विस्वरान् विविधान् नादान् मांसादा मृगपक्षिणः ॥ ३.२३.५ ॥
జనస్థానం సమీపానికి వచ్చి, కర్కశ స్వరంతో, మాంసాహారులైన మృగాలు, పక్షులు నానా విధాలైన అపశ్రుతి ధ్వనులు చేశాయి.
3.23.6
व्याजह्रुरभिदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्।
अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः ॥ ३.२३.६ ॥
ప్రజ్వలిస్తున్న దిక్కులో భయంకర ధ్వనులు చేశాయి; రాక్షసులకు అశుభంగా, భయానకంగా, గొప్ప ధ్వనితో నక్కలు అరిచాయి.
3.23.7
प्रभिन्नगजसंकाशास्तोयशोणितधारिणः।
आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमाम्बुवाहकाः ॥ ३.२३.७ ॥
మదించిన ఏనుగుల వంటి, నీటిని రక్తాన్ని మోసే భయంకర మేఘాలు ఆకాశాన్ని ఆకాశము లేనిదిగా చేశాయి.
3.23.8
बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्।
दिशो वा प्रदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे ॥ ३.२३.८ ॥
భయంకరమైన, ఉగ్రమైన, రోమాంచకరమైన చీకటి ఏర్పడింది; దిశలు, ఉపదిశలు స్పష్టంగా ప్రకాశించలేదు.
3.23.9
क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्या कालं विना बभौ।
खरं चाभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः ॥ ३.२३.९ ॥
రక్తంతో తడిసిన రంగు గల సంధ్య సమయం కాకుండానే కనిపించింది; అప్పుడు భయంకర మృగాలు, పక్షులు ఎదురుగా కఠినంగా అరిచాయి.
3.23.10
कङ्कगोमायुगृध्राश्च चुक्रुशुर्भयशंसिनः।
नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः ॥ ३.२३.१० ॥
కంకపక్షులు, నక్కలు, రాబందులు భయాన్ని సూచిస్తూ అరిచాయి; యుద్ధంలో ఎల్లప్పుడూ అశుభం కలిగించే, భయంకర శకునాలు చూపే నక్కలు కూడా (అరిచాయి).
3.23.11
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः।
कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके ॥ ३.२३.११ ॥
జ్వాలలను ఉమ్మే ముఖాలతో సైన్యానికి ఎదురుగా (అవి) గర్జించాయి; సూర్యుని సమీపంలో పరిఘ వంటి ఆకారంలో ఒక కబంధం కనిపించింది.
3.23.12
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः।
प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः ॥ ३.२३.१२ ॥
పర్వం కాని సమయంలో మహాగ్రహమైన స్వర్భానువు సూర్యుని పట్టుకున్నాడు; గాలి వేగంగా వీచింది, సూర్యుడు కాంతిహీనుడయ్యాడు.
3.23.13
उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः।
संलीनमीनविहगा नलिन्यः शुष्कपङ्कजाः ॥ ३.२३.१३ ॥
రాత్రి లేకుండానే మిణుగురుల వంటి కాంతితో తారలు ఉదయించాయి; ఎండిన పద్మాలున్న సరస్సులలో చేపలు, పక్షులు దాగుకున్నాయి.
3.23.14
तस्मिन् क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः।
उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः ॥ ३.२३.१४ ॥
ఆ క్షణంలోనే చెట్లు పూలు, ఫలాలు లేకుండా అయ్యాయి; గాలి లేకుండానే మేఘంలా ఎర్రనైన ధూళి లేచింది.
3.23.15
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यो बभूवुस्तत्र सारिकाः।
उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः ॥ ३.२३.१५ ॥
అక్కడ సారికలు 'చీచీ-కూచీ' అని అరుస్తూ ఉన్నాయి; భయంకరమైన రూపంతో ఉల్కలు ధ్వనితో కూలాయి.
3.23.16
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना।
खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः ॥ ३.२३.१६ ॥
పర్వతాలు, వనాలు, అడవులతో భూమి కూడా కంపించింది; రథంపై నిలిచి గర్జిస్తున్న జ్ఞాని అయిన ఖరుని వల్ల.
3.23.17
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरश्चास्यावसज्जत।
सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः ॥ ३.२३.१७ ॥
అతని ఎడమ భుజం వణికింది; గొంతు గద్గదమైంది; అన్నివైపులా చూస్తుండగా అతని దృష్టి కన్నీళ్లతో నిండింది.
3.23.18
ललाटे च रुजो जाता न च मोहान्न्यवर्तत।
तान् समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान् रोमहर्षणान् ॥ ३.२३.१८ ॥
నుదుటిలో బాధ పుట్టింది; మోహం వల్ల అతడు వెనుదిరగలేదు. లేచిన ఈ ఒళ్లు గగుర్పొడిచే మహోత్పాతాలను చూసి కూడా.
3.23.19
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस्तदा।
महोत्पातानिमान् सर्वानुत्थितान् घोरदर्शनान् ॥ ३.२३.१९ ॥
అప్పుడు ఖరుడు నవ్వుతూ రాక్షసులందరితో ఇలా అన్నాడు — భయంకరంగా కనిపించే ఈ మహోత్పాతాలన్నీ ఇప్పుడు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
3.23.20
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलानिव।
तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात् ॥ ३.२३.२० ॥
నా పరాక్రమం వల్ల నేను వారిని పట్టించుకోను — బలవంతుడు బలహీనులను పట్టించుకోనట్లు; నా వాడి బాణాలతో ఆకాశం నుండి నక్షత్రాలను కూడా పడగొట్టగలను.
3.23.21
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्।
राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम् ॥ ३.२३.२१ ॥
కోపంతో నేను బలగర్వంతో ఉన్న ఆ రాఘవుడిని (రాముడిని) మరియు అతని సోదరుడు లక్ష్మణుడిని కూడా మరణధర్మంతో మృత్యువుకు అప్పగిస్తాను.
3.23.22
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे।
यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥ ३.२३.२२ ॥
వాడి బాణాలతో చంపకుండా నేను వెనుదిరగను — రాముడికీ లక్ష్మణుడికీ ఈ అనర్థం ఎవరి కారణంగా సంభవించిందో వారిని.
3.23.23
सकामा भगिनीमेऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः।
न क्वचित् प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः ॥ ३.२३.२३ ॥
నా సోదరి కోరిక నెరవేరుగాక; వారి రక్తాన్ని తాగి. యుద్ధాల్లో నాకు ఎప్పుడూ ఓటమి ఎదురుకాలేదు.
3.23.24
युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्।
देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम् ॥ ३.२३.२४ ॥
ఇది మీ అందరి కళ్ళముందు స్పష్టమే; అబద్ధం చెప్పను — కోపిస్తే మదించిన ఐరావతంపై వెళ్ళే దేవేంద్రుడినైనా నేను ఎదిరిస్తాను.
3.23.25
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ।
सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः ॥ ३.२३.२५ ॥
యుద్ధంలో వజ్రాయుధం ధరించిన ఇంద్రుడినైనా నేను చంపగలను; ఇక ఆ ఇద్దరు మానవుల మాట ఏమిటి. అతని గర్జనను విన్న రాక్షసుల మహాసేన అది.
3.23.26
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता।
समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः ॥ ३.२३.२६ ॥
మృత్యుపాశంలో బంధింపబడిన ఆమె అతులిత హర్షాన్ని పొందింది. యుద్ధాన్ని చూడాలనుకున్న మహాత్ములు అక్కడ సమకూడారు.
3.23.27
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः।
समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः ॥ ३.२३.२७ ॥
ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు చారణులతో కలిసి సమావేశమై ఒకరితో ఒకరు ఇలా అన్నారు — ఆ పుణ్యకర్ములు.
3.23.28
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः।
जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान् ॥ ३.२३.२८ ॥
గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు శుభం కలుగుగాక; లోకాల్లో గౌరవింపబడేవారికీ శుభం కలుగుగాక. యుద్ధంలో రాఘవుడు పౌలస్త్యులైన రాక్షసులను జయించుగాక.
3.23.29
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्।
एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः ॥ ३.२३.२९ ॥
చక్రహస్తుడైన విష్ణువు ఉత్తమ అసురులందరినీ జయించినట్లు — ఇది, ఇంకా అనేక విషయాలు పలుమార్లు చెబుతూ ఉన్న పరమ ఋషులు.
3.23.30
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः।
ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम् ॥ ३.२३.३० ॥
అక్కడ కుతూహలంతో నిండి విమానాలలో నిలిచిన దేవతలు, ఆయుష్షు తీరిపోయిన ఆ రాక్షసుల సేనను చూశారు.
3.23.31
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः।
श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः ॥ ३.२३.३१ ॥
ఖరుడు వేగంగా రథంపై సైన్యం ముందు భాగం నుండి బయలుదేరాడు. గద్దలా కదిలే, విశాలమైన మెడ గల, యజ్ఞాలకు శత్రువైన అతడు పక్షిలా వచ్చాడు.
3.23.32
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।
हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः ॥ ३.२३.३२ ॥
జయించడానికి కష్టమైన కరవీరాక్షుడు, కఠినుడైన కాలకార్ముకుడు, హేమమాలి, మహామాలి, సర్పముఖుడు, రక్తాశనుడు.
3.23.33
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्।
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा।
चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ३.२३.३३ ॥
ఈ పన్నెండు మంది మహావీరులు ఖరుని చుట్టూ బయలుదేరారు. మహాకపాలుడు, స్థూలాక్షుడు, ప్రమథుడు, త్రిశిరుడు కూడా; ఈ నలుగురు సైన్యం ముందు నిలిచారు, దూషణుని వెనుక వచ్చారు.
3.23.34
सा भीमवेगा समराभिकांक्षिणी
सुदारुणा राक्षसवीरसेना।
तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता
माला ग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ ॥ ३.२३.३४ ॥
ఆ భయంకర వేగం గల, యుద్ధాభిలాష గల, అత్యంత భీకరమైన రాక్షస వీరసేన ఆ ఇద్దరు రాకుమారులపై అకస్మాత్తుగా దూకింది; గ్రహమాల చంద్రసూర్యులపై పడినట్లు.