ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣ · ସର୍ଗ 3.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.23.1
तत्प्रयातं बलं घोरमशिवं शोणितोदकम्।
अभ्यवर्षन्महाघोरस्तुमुलो गर्दभारुणः ॥ ३.२३.१ ॥
ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ ସେନା ଉପରେ ରକ୍ତର ଜଳ ବର୍ଷିଲା; ଗଧିଆ ରଙ୍ଗ ପରି ଲାଲ, ଅତି ଭୟାନକ ଓ କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ବର୍ଷା ହେଲା।
3.23.2
निपेतुस्तुरगास्तस्य रथयुक्ता महाजवाः।
समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥ ३.२३.२ ॥
ତାଙ୍କ ରଥରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଅତିବେଗବାନ ଘୋଡ଼ା ଫୁଲରେ ଢାଙ୍କିଥିବା ସମତଳ ରାଜପଥରେ ହଠାତ୍ ପଡ଼ିଗଲେ।
3.23.3
श्यामं रुधिरपर्यन्तं बभूव परिवेषणम्।
अलातचक्रप्रतिमं प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥ ३.२३.३ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧରିଥିବା ପରି, ଜଳନ୍ତା ମଶାଲ-ଚକ୍ର ପରି, ରକ୍ତର କିନାରାଯୁକ୍ତ କଳା ପରିବେଷ ଦେଖାଗଲା।
3.23.4
ततो ध्वजमुपागम्य हेमदण्डं समुच्छ्रितम्।
समाक्रम्य महाकायस्तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥ ३.२३.४ ॥
ତା'ପରେ, ଉଚ୍ଚ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ଧ୍ୱଜା ନିକଟକୁ ଆସି, ତା' ଉପରେ ଚଢ଼ି, ବିଶାଳ ଶରୀରର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଗୃଧ୍ର ଠିଆ ହେଲା।
3.23.5
जनस्थानसमीपे च समाक्रम्य खरस्वनाः।
विस्वरान् विविधान् नादान् मांसादा मृगपक्षिणः ॥ ३.२३.५ ॥
ଜନସ୍ଥାନ ନିକଟକୁ ଆସି, କର୍କଶ ସ୍ୱରର ମାଂସଭୋଜୀ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ନାନା ପ୍ରକାରର ବେସୁର ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.23.6
व्याजह्रुरभिदीप्तायां दिशि वै भैरवस्वनम्।
अशिवं यातुधानानां शिवा घोरा महास्वनाः ॥ ३.२३.६ ॥
ଜଳୁଥିବା ଦିଗରେ ସେମାନେ ଭୈରବ ଧ୍ୱନି କଲେ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଭ, ଭୟଙ୍କର, ମହାସ୍ୱରର ଶିଆଳୀମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.23.7
प्रभिन्नगजसंकाशास्तोयशोणितधारिणः।
आकाशं तदनाकाशं चक्रुर्भीमाम्बुवाहकाः ॥ ३.२३.७ ॥
ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ଭଳି, ଜଳ ଓ ରକ୍ତ ବହନକାରୀ ଭୟଙ୍କର ମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଆକାଶହୀନ କଲେ।
3.23.8
बभूव तिमिरं घोरमुद्धतं रोमहर्षणम्।
दिशो वा प्रदिशो वापि सुव्यक्तं न चकाशिरे ॥ ३.२३.८ ॥
ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ରୋମାଞ୍ଚକର ଅନ୍ଧକାର ଘୋଟିଲା; ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶିଲା ନାହିଁ।
3.23.9
क्षतजार्द्रसवर्णाभा संध्या कालं विना बभौ।
खरं चाभिमुखं नेदुस्तदा घोरा मृगाः खगाः ॥ ३.२३.९ ॥
ରକ୍ତରେ ଭିଜା ରଙ୍ଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅସମୟରେ ଦେଖାଦେଲା; ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ସାମନାକୁ ଚାହିଁ କଠୋରଭାବେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
3.23.10
कङ्कगोमायुगृध्राश्च चुक्रुशुर्भयशंसिनः।
नित्याशिवकरा युद्धे शिवा घोरनिदर्शनाः ॥ ३.२३.१० ॥
କଙ୍କ, ଶିଆଳ ଓ ଗିଧଉ ଭୟ ସୂଚାଇ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବଦା ଅମଙ୍ଗଳ କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଉଥିବା ଶିଆଳୀମାନେ ମଧ୍ୟ (ଚିତ୍କାର କଲେ)।
3.23.11
नेदुर्बलस्याभिमुखं ज्वालोद्गारिभिराननैः।
कबन्धः परिघाभासो दृश्यते भास्करान्तिके ॥ ३.२३.११ ॥
ଜ୍ୱାଳା ଉଦ୍ଗାର ଦେଉଥିବା ମୁଖରେ ସେନାର ସାମନାରେ (ସେମାନେ) ଗର୍ଜନ କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିକଟରେ ପରିଘ ଭଳି ଆକୃତିର ଏକ କବନ୍ଧ ଦେଖାଗଲା।
3.23.12
जग्राह सूर्यं स्वर्भानुरपर्वणि महाग्रहः।
प्रवाति मारुतः शीघ्रं निष्प्रभोऽभूद् दिवाकरः ॥ ३.२३.१२ ॥
ଗ୍ରହଣ ନଥିବା ସମୟରେ ମହାଗ୍ରହ ସ୍ଵର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରାସ କଲା; ପବନ ଶୀଘ୍ର ବହିଲା, ଦିବାକର ପ୍ରଭାହୀନ ହେଲେ।
3.23.13
उत्पेतुश्च विना रात्रिं ताराः खद्योतसप्रभाः।
संलीनमीनविहगा नलिन्यः शुष्कपङ्कजाः ॥ ३.२३.१३ ॥
ରାତ୍ରି ବିନା ହିଁ ଖଦ୍ୟୋତ ପରି ଆଲୋକିତ ତାରା ଉଦିତ ହେଲେ; ଶୁଖିଲା ପଦ୍ମଯୁକ୍ତ ସରୋବରରେ ମାଛ ଓ ପକ୍ଷୀ ଲୁଚିଗଲେ।
3.23.14
तस्मिन् क्षणे बभूवुश्च विना पुष्पफलैर्द्रुमाः।
उद्धूतश्च विना वातं रेणुर्जलधरारुणः ॥ ३.२३.१४ ॥
ସେହି କ୍ଷଣରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ବିନା ହୋଇଗଲେ; ପବନ ବିନା ହିଁ ମେଘ ପରି ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଧୂଳି ଉଡ଼ିଲା।
3.23.15
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यो बभूवुस्तत्र सारिकाः।
उल्काश्चापि सनिर्घोषा निपेतुर्घोरदर्शनाः ॥ ३.२३.१५ ॥
ସେଠାରେ ସାରିକା ପକ୍ଷୀମାନେ 'ଚୀଚୀ-କୂଚୀ' ବୋଲି ଡାକିଲେ; ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟର ଉଲ୍କାମାନେ ଗର୍ଜନ ସହ ପଡ଼ିଲେ।
3.23.16
प्रचचाल मही चापि सशैलवनकानना।
खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः ॥ ३.२३.१६ ॥
ପର୍ବତ, ବନ ଓ ଅରଣ୍ୟ ସହିତ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲା; ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଖରଙ୍କ ଯୋଗୁଁ।
3.23.17
प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरश्चास्यावसज्जत।
सास्रा सम्पद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः ॥ ३.२३.१७ ॥
ତାଙ୍କର ବାମ ବାହୁ କମ୍ପିଲା; ସ୍ୱର ରୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସବୁ ଦିଗକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଲୁହରେ ଭରିଗଲା।
3.23.18
ललाटे च रुजो जाता न च मोहान्न्यवर्तत।
तान् समीक्ष्य महोत्पातानुत्थितान् रोमहर्षणान् ॥ ३.२३.१८ ॥
କପାଳରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଉଠିଲା; ମୋହ ଯୋଗୁଁ ସେ ଫେରିଲେ ନାହିଁ। ଉଠିଥିବା ଏହି ରୋମାଞ୍ଚକର ମହାଉତ୍ପାତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖି ମଧ୍ୟ।
3.23.19
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरस्तदा।
महोत्पातानिमान् सर्वानुत्थितान् घोरदर्शनान् ॥ ३.२३.१९ ॥
ସେତେବେଳେ ଖର ହସି ହସି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ କହିଲା — ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ମହା ଉତ୍ପାତଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ଉଠିଛନ୍ତି।
3.23.20
न चिन्तयाम्यहं वीर्याद् बलवान् दुर्बलानिव।
तारा अपि शरैस्तीक्ष्णैः पातयेयं नभस्तलात् ॥ ३.२३.२० ॥
ମୋ ପରାକ୍ରମ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ କରେ ନାହିଁ — ବଳବାନ ଯେପରି ଦୁର୍ବଳକୁ କରେ ନାହିଁ; ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକାଶରୁ ତାରାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପକାଇ ପାରେ।
3.23.21
मृत्युं मरणधर्मेण संक्रुद्धो योजयाम्यहम्।
राघवं तं बलोत्सिक्तं भ्रातरं चापि लक्ष्मणम् ॥ ३.२३.२१ ॥
କ୍ରୋଧରେ ମୁଁ ବଳଗର୍ବୀ ସେହି ରାଘବ (ରାମ) ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମରଣଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସହ ଯୋଡ଼ିଦେବି।
3.23.22
अहत्वा सायकैस्तीक्ष्णैर्नोपावर्तितुमुत्सहे।
यन्निमित्तं तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥ ३.२३.२२ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମାରି ନ ଦେଇ ମୁଁ ଫେରିବାକୁ ଉତ୍ସାହୀ ନୁହେଁ — ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଏହି ଅନିଷ୍ଟ ଯାହାଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଘଟିଛି ସେମାନଙ୍କୁ।
3.23.23
सकामा भगिनीमेऽस्तु पीत्वा तु रुधिरं तयोः।
न क्वचित् प्राप्तपूर्वो मे संयुगेषु पराजयः ॥ ३.२३.२३ ॥
ମୋ ଭଉଣୀର କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରି। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ କେବେ ପରାଜୟ ମିଳି ନାହିଁ।
3.23.24
युष्माकमेतत् प्रत्यक्षं नानृतं कथयाम्यहम्।
देवराजमपि क्रुद्धो मत्तैरावतगामिनम् ॥ ३.२३.२४ ॥
ଏହା ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ; ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହୁନାହିଁ — କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଦମତ୍ତ ଐରାବତରେ ଚଢ଼ୁଥିବା ଦେବରାଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରେ।
3.23.25
वज्रहस्तं रणे हन्यां किं पुनस्तौ च मानवौ।
सा तस्य गर्जितं श्रुत्वा राक्षसानां महाचमूः ॥ ३.२३.२५ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବଧ କରିପାରେ, ସେ ଦୁଇ ମାନବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବା କଣ। ତାର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେହି ମହାସେନା।
3.23.26
प्रहर्षमतुलं लेभे मृत्युपाशावपाशिता।
समेयुश्च महात्मानो युद्धदर्शनकांक्षिणः ॥ ३.२३.२६ ॥
ମୃତ୍ୟୁପାଶରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିବା ସେ ଅତୁଳ ହର୍ଷ ଲାଭ କଲା। ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ।
3.23.27
ऋषयो देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः।
समेत्य चोचुः सहितास्तेऽन्योन्यं पुण्यकर्मणः ॥ ३.२३.२७ ॥
ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହ ମିଳିତ ହୋଇ ପରସ୍ପରକୁ କହିଲେ — ସେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀମାନେ।
3.23.28
स्वस्ति गोब्राह्मणेभ्यस्तु लोकानां ये च सम्मताः।
जयतां राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनीचरान् ॥ ३.२३.२८ ॥
ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କଲ୍ୟାଣ ହେଉ, ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନିତ ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ହେଉ। ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଘବ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରନ୍ତୁ।
3.23.29
चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वानसुरसत्तमान्।
एतच्चान्यच्च बहुशो ब्रुवाणाः परमर्षयः ॥ ३.२३.२९ ॥
ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁରଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ — ଏହା ଓ ଆହୁରି ଅନେକ କଥା ବାରମ୍ବାର କହୁଥିବା ପରମ ଋଷିମାନେ।
3.23.30
जातकौतूहलास्तत्र विमानस्थाश्च देवताः।
ददृशुर्वाहिनीं तेषां राक्षसानां गतायुषाम् ॥ ३.२३.३० ॥
ସେଠାରେ କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଆୟୁଷ ସରିଯାଇଥିବା ସେହି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ଦେଖିଲେ।
3.23.31
रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्याग्राद् विनिःसृतः।
श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुर्विहंगमः ॥ ३.२३.३१ ॥
ଖର ବେଗରେ ରଥରେ ସେନାର ଆଗ ଭାଗରୁ ବାହାରି ଆସିଲା। ବାଜ ପରି ଗମନକାରୀ, ପ୍ରଶସ୍ତ ଗ୍ରୀବା ବିଶିଷ୍ଟ, ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ ସେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଧାଇଁଲା।
3.23.32
दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः।
हेममाली महामाली सर्पास्यो रुधिराशनः ॥ ३.२३.३२ ॥
ଦୁର୍ଜୟ କରବୀରାକ୍ଷ, କଠୋର କାଳକାର୍ମୁକ, ହେମମାଳୀ, ମହାମାଳୀ, ସର୍ପାସ୍ୟ ଓ ରକ୍ତଭୋଜୀ ରୁଧିରାଶନ।
3.23.33
द्वादशैते महावीर्याः प्रतस्थुरभितः खरम्।
महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथस्त्रिशिरास्तथा।
चत्वार एते सेनाग्रे दूषणं पृष्ठतोऽन्वयुः ॥ ३.२३.३३ ॥
ଏହି ବାରଜଣ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଖରଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ମହାକପାଳ, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ପ୍ରମାଥ ଓ ତ୍ରିଶିରା ମଧ୍ୟ; ଏହି ଚାରିଜଣ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରହିଲେ, ଦୂଷଣଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲେ।
3.23.34
सा भीमवेगा समराभिकांक्षिणी
सुदारुणा राक्षसवीरसेना।
तौ राजपुत्रौ सहसाभ्युपेता
माला ग्रहाणामिव चन्द्रसूर्यौ ॥ ३.२३.३४ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବେଗବତୀ, ଯୁଦ୍ଧାକାଂକ୍ଷୀ, ଅତି ଭୀଷଣ ରାକ୍ଷସ ବୀରସେନା ସେହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ହଠାତ୍ ଝାମ୍ପି ପଡ଼ିଲା; ଗ୍ରହମାଳା ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରିବା ପରି।