వాల్మీకి రామాయణం · సర్గ 3.25
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
3.25.1
अवष्टब्धधनुं रामं क्रुद्धं तं रिपुघातिनम्।
ददर्शाश्रममागम्य खरः सह पुरःसरैः ॥ ३.२५.१ ॥
విల్లు గట్టిగా పట్టుకుని, కోపంతో ఉన్న, శత్రుసంహారకుడైన రాముడిని ఖరుడు తన ముందున్న సేనతో ఆశ్రమానికి చేరి చూశాడు.
3.25.2
तं दृष्ट्वा सगुणं चापमुद्यम्य खरनिःस्वनम्।
रामस्याभिमुखं सूतं चोद्यतामित्यचोदयत् ॥ ३.२५.२ ॥
రాముడిని చూసి, నారి ఎక్కించిన విల్లును ఎత్తి, ఖరుని గర్జనతో, రాముని ఎదురుగా రథం నడపమని ఖరుడు సారథిని ఆదేశించాడు.
3.25.3
स खरस्याज्ञया सूतस्तुरगान् समचोदयत्।
यत्र रामो महाबाहुरेको धुन्वन् धनुः स्थितः ॥ ३.२५.३ ॥
ఖరుని ఆజ్ఞతో ఆ సారథి గుర్రాలను పూర్తి వేగంతో నడిపాడు; మహాబాహువు రాముడు ఒంటరిగా నిలిచి విల్లును ఊపుతున్న చోటికి.
3.25.4
तं तु निष्पतितं दृष्ट्वा सर्वतो रजनीचराः।
मुञ्चमाना महानादं सचिवाः पर्यवारयन् ॥ ३.२५.४ ॥
అతడు ముందుకు దూకడం చూసి, అన్ని వైపుల నుండి రాత్రి తిరిగేవారు (రాక్షసులు) మహా ధ్వనులు చేస్తూ, అతని మంత్రులు అతడిని చుట్టుముట్టారు.
3.25.5
स तेषां यातुधानानां मध्ये रथगतः खरः।
बभूव मध्ये ताराणां लोहिताङ्ग इवोदितः ॥ ३.२५.५ ॥
ఆ యాతుధానుల మధ్య రథంపై కూర్చున్న ఖరుడు, తారల మధ్య ఎర్రని శరీరం గల అంగారకుడు ఉదయించినట్లు కనిపించాడు.
3.25.6
ततः शरसहस्रेण राममप्रतिमौजसम्।
अर्दयित्वा महानादं ननाद समरे खरः ॥ ३.२५.६ ॥
అప్పుడు ఖరుడు వెయ్యి బాణాలతో సాటిలేని బలం గల రాముడిని బాధించి, యుద్ధంలో మహా గర్జన చేశాడు.
3.25.7
ततस्तं भीमधन्वानं क्रुद्धाः सर्वे निशाचराः।
रामं नानाविधैः शस्त्रैरभ्यवर्षन्त दुर्जयम् ॥ ३.२५.७ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన రాక్షసులందరూ ఆ భయంకర ధనుర్ధారిని, జయించరాని రాముని మీద నానావిధ ఆయుధాల వర్షం కురిపించారు.
3.25.8
मुद्गरैरायसैः शूलैः प्रासैः खड्गैः परश्वधैः।
राक्षसाः समरे शूरं निजघ्नू रोषतत्पराः ॥ ३.२५.८ ॥
ఇనుప గదలు, శూలాలు, బల్లెములు, ఖడ్గాలు, గొడ్డళ్లతో కోపోద్రిక్తులైన రాక్షసులు యుద్ధంలో ఆ శూరుని కొట్టారు.
3.25.9
ते बलाहकसंकाशा महाकाया महाबलाः।
अभ्यधावन्त काकुत्स्थं रथैर्वाजिभिरेव च ॥ ३.२५.९ ॥
కారుమబ్బుల్లా నల్లగా, మహాకాయులై, మహాబలవంతులైన ఆ రాక్షసులు రథాలతో, గుర్రాలతో కాకుత్స్థ రాముని వైపు దూసుకొచ్చారు.
3.25.10
गजैः पर्वतकूटाभै रामं युद्धे जिघांसवः।
ते रामे शरवर्षाणि व्यसृजन् रक्षसां गणाः ॥ ३.२५.१० ॥
పర్వతశిఖరాల్లా ఉన్న ఏనుగులపై యుద్ధంలో రాముని చంపాలనే కోరికతో రాక్షససమూహాలు రాముని మీద బాణవర్షం కురిపించాయి.
3.25.11
शैलेन्द्रमिव धाराभिर्वर्षमाणा महाघनाः।
सर्वैः परिवृतो रामो राक्षसैः क्रूरदर्शनैः ॥ ३.२५.११ ॥
మహామేఘాలు పర్వతరాజుపై ధారలుగా వర్షించినట్లు, క్రూర రూపులైన రాక్షసులందరూ రాముని చుట్టుముట్టారు.
3.25.12
तिथिष्विव महादेवो वृतः पारिषदां गणैः।
तानि मुक्तानि शस्त्राणि यातुधानैः स राघवः ॥ ३.२५.१२ ॥
తిథుల సమయాల్లో మహాదేవుడు తన పరిషత్తు గణాలతో చుట్టబడినట్లు, రాక్షసులు వదిలిన ఆ ఆయుధాల మధ్య ఆ రాఘవుడు ఉన్నాడు.
3.25.13
प्रतिजग्राह विशिखैर्नद्योघानिव सागरः।
स तैः प्रहरणैर्घोरैर्भिन्नगात्रो न विव्यथे ॥ ३.२५.१३ ॥
నదుల ప్రవాహాన్ని సముద్రం స్వీకరించినట్లు ఆయన బాణాలను స్వీకరించాడు. ఆ భయంకర ఆయుధాలతో ఆయన శరీరం గాయపడినా ఆయన బాధపడలేదు.
3.25.14
रामः प्रदीप्तैर्बहुभिर्वज्रैरिव महाचलः।
स विद्धः क्षतजादिग्धः सर्वगात्रेषु राघवः ॥ ३.२५.१४ ॥
ఒక పెద్ద పర్వతంపై అనేక మండే వజ్రాలు పడినట్లు రాముడు గాయపడ్డాడు. ఆయన శరీరమంతా రక్తంతో తడిసిపోయింది.
3.25.15
बभूव रामः संध्याभ्रैर्दिवाकर इवावृतः।
विषेदुर्देवगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः ॥ ३.२५.१५ ॥
రాముడు సంధ్యా మేఘాలతో కప్పబడిన సూర్యుడిలా అయ్యాడు. దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు దుఃఖించారు.
3.25.16
एकं सहस्रैर्बहुभिस्तदा दृष्ट्वा समावृतम्।
ततो रामस्तु संक्रुद्धो मण्डलीकृतकार्मुकः ॥ ३.२५.१६ ॥
అనేక వేలమందితో చుట్టుముట్టబడిన ఒంటరివాడిని చూసి, రాముడు మిక్కిలి కోపంతో ధనుస్సును వృత్తాకారంగా సారించాడు.
3.25.17
ससर्ज निशितान् बाणान् शतशोऽथ सहस्रशः।
दुरावारान् दुर्विषहान् कालपाशोपमान् रणे ॥ ३.२५.१७ ॥
అప్పుడు రాముడు వందలు, వేలుగా పదునైన బాణాలను వదిలాడు. అవి అడ్డుకోలేనివి, సహించరానివి, యుద్ధంలో యమపాశంలా ఉన్నవి.
3.25.18
मुमोच लीलया कङ्कपत्रान् काञ्चनभूषणान्।
ते शराः शत्रुसैन्येषु मुक्ता रामेण लीलया ॥ ३.२५.१८ ॥
రాముడు అలవోకగా, బంగారు అలంకారాలు గల, కంకపక్షి రెక్కలున్న బాణాలను వదిలాడు. రాముడు అలవోకగా ప్రయోగించిన ఆ బాణాలు శత్రుసైన్యాలపై పడ్డాయి.
3.25.19
आददू रक्षसां प्राणान् पाशाः कालकृता इव।
भित्त्वा राक्षसदेहांस्तांस्ते शरा रुधिराप्लुताः ॥ ३.२५.१९ ॥
కాలుడు వేసిన పాశాల వలె ఆ బాణాలు రాక్షసుల ప్రాణాలను అపహరించాయి. రాక్షసుల శరీరాలను చీల్చి, అవి రక్తంతో తడిసిపోయాయి.
3.25.20
अन्तरिक्षगता रेजुर्दीप्ताग्निसमतेजसः।
असंख्येयास्तु रामस्य सायकाश्चापमण्डलात् ॥ ३.२५.२० ॥
ఆకాశంలో సంచరించిన ఆ బాణాలు మండుతున్న అగ్నితో సమానమైన తేజస్సుతో ప్రకాశించాయి. రాముని ధనుర్మండలం నుండి అసంఖ్యాకమైన బాణాలు వెలువడ్డాయి.
3.25.21
विनिष्पेतुरतीवोग्रा रक्षःप्राणापहारिणः।
तैर्धनूंषि ध्वजाग्राणि चर्माणि कवचानि च ॥ ३.२५.२१ ॥
రాక్షసుల ప్రాణాలను అపహరించే అత్యంత భయంకరమైన బాణాలు దూసుకుపోయాయి. వాటి ద్వారా ధనుస్సులు, ధ్వజాగ్రాలు, డాలులు, కవచాలు ఛిన్నమయ్యాయి.
3.25.22
बाहून् सहस्ताभरणानूरून् करिकरोपमान्।
चिच्छेद रामः समरे शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ३.२५.२२ ॥
యుద్ధంలో రాముడు ఆభరణాలతో కూడిన చేతులను, ఏనుగు తొండాల వంటి తొడలను వందలు, వేలుగా ఖండించాడు.
3.25.23
हयान् काञ्चनसंनाहान् रथयुक्तान् ससारथीन्।
गजांश्च सगजारोहान् सहयान् सादिनस्तदा ॥ ३.२५.२३ ॥
బంగారు కవచాలతో ఉన్న గుర్రాలు, రథాలకు కట్టబడినవి, సారథులతో, ఏనుగులు వాటి అధిరోహకులతో, గుర్రాలతో ఉన్న అశ్వికులు అప్పుడు (నాశనమయ్యారు).
3.25.24
चिच्छिदुर्बिभिदुश्चैव रामबाणा गुणच्युताः।
पदातीन् समरे हत्वा ह्यनयद् यमसादनम् ॥ ३.२५.२४ ॥
ధనుస్త్రాడు నుండి విడివడిన రాముని బాణాలు ఛేదించాయి, భేదించాయి. యుద్ధంలో కాల్బలాన్ని చంపి వారిని యమలోకానికి పంపాయి.
3.25.25
ततो नालीकनाराचैस्तीक्ष्णाग्रैश्च विकर्णिभिः।
भीममार्तस्वरं चक्रुश्छिद्यमाना निशाचराः ॥ ३.२५.२५ ॥
అప్పుడు నాలీక, నారాచ బాణాలతో, పదునైన కొనలు గల, వికర్ణి బాణాలతో ఛిన్నమవుతున్న నిశాచరులు భయంకరమైన ఆర్తనాదం చేశారు.
3.25.26
तत्सैन्यं विविधैर्बाणैरर्दितं मर्मभेदिभिः।
न रामेण सुखं लेभे शुष्कं वनमिवाग्निना ॥ ३.२५.२६ ॥
రాముని వివిధ మర్మభేదక బాణాలతో పీడితమైన ఆ సైన్యం, అగ్నిచే దహించబడిన ఎండిన అడవిలా, రాముని వల్ల సుఖాన్ని పొందలేదు.
3.25.27
केचिद् भीमबलाः शूराः प्रासान् शूलान् परश्वधान्।
चिक्षिपुः परमक्रुद्धा रामाय रजनीचराः ॥ ३.२५.२७ ॥
కొందరు భయంకర బలవంతులైన శూరులైన నిశాచరులు, అత్యంత కోపంతో రాముని మీదకు ప్రాసాలు, శూలాలు, పరశువులు విసిరారు.
3.25.28
तेषां बाणैर्महाबाहुः शस्त्राण्यावार्य वीर्यवान्।
जहार समरे प्राणांश्चिच्छेद च शिरोधरान् ॥ ३.२५.२८ ॥
మహాబాహువు, వీర్యవంతుడైన రాముడు తన బాణాలతో వారి ఆయుధాలను అడ్డుకొని, యుద్ధంలో వారి ప్రాణాలను హరించి, వారి మెడలను ఛేదించాడు.
3.25.29
ते छिन्नशिरसः पेतुश्छिन्नचर्मशरासनाः।
सुपर्णवातविक्षिप्ता जगत्यां पादपा यथा ॥ ३.२५.२९ ॥
తలలు తెగి, డాళ్లు, విల్లులు ఛిన్నమైన వారు, గరుడుని రెక్కల గాలికి కూలిన చెట్లలా నేలపై పడిపోయారు.
3.25.30
अवशिष्टाश्च ये तत्र विषण्णास्ते निशाचराः।
खरमेवाभ्यधावन्त शरणार्थं शराहताः ॥ ३.२५.३० ॥
అక్కడ మిగిలిన ఆ నిశాచరులు విషాదంతో, బాణాలచే గాయపడి, శరణు కోసం ఖరుని వైపే పరుగెత్తారు.
3.25.31
तान् सर्वान् धनुरादाय समाश्वास्य च दूषणः।
अभ्यधावत् सुसंक्रुद्धः क्रुद्धं क्रुद्ध इवान्तकः ॥ ३.२५.३१ ॥
దూషణుడు ధనుస్సు చేపట్టి వారందరినీ ఓదార్చి, అత్యంత కోపంతో కోపించిన యముడిలా దూసుకువెళ్ళాడు.
3.25.32
निवृत्तास्तु पुनः सर्वे दूषणाश्रयनिर्भयाः।
राममेवाभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः ॥ ३.२५.३२ ॥
కానీ వారందరూ మళ్ళీ తిరిగి వచ్చి, దూషణుని ఆశ్రయంతో భయం లేకుండా, సాల, తాల వృక్షాలను, రాళ్లను ఆయుధాలుగా చేపట్టి రాముడిపైనే దూకారు.
3.25.33
शूलमुद्गरहस्ताश्च पाशहस्ता महाबलाः।
सृजन्तः शरवर्षाणि शस्त्रवर्षाणि संयुगे ॥ ३.२५.३३ ॥
శూలాలు, గదలు చేతబట్టి, పాశాలు పట్టుకుని, మహాబలులైన రాక్షసులు యుద్ధంలో బాణ వర్షాన్ని, ఆయుధ వర్షాన్ని కురిపించారు.
3.25.34
द्रुमवर्षाणि मुञ्चन्तः शिलावर्षाणि राक्षसाः।
तद् बभूवाद्भुतं युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् ॥ ३.२५.३४ ॥
వృక్షాల వర్షాన్ని, రాళ్ల వర్షాన్ని కురిపించిన రాక్షసులు ఆ యుద్ధాన్ని అద్భుతంగా, భీకరంగా, రోమాంచకరంగా మార్చారు.
3.25.35
रामस्यास्य महाघोरं पुनस्तेषां च रक्षसाम्।
ते समन्तादभिक्रुद्धा राघवं पुनरार्दयन् ॥ ३.२५.३५ ॥
రాముడికి, ఆ రాక్షసులకు మధ్య మళ్ళీ ఆ మహా భయంకర యుద్ధం జరిగింది. వారు నలువైపుల నుంచి అత్యంత కోపంతో రాఘవుడిని మళ్ళీ బాధించారు.
3.25.36
ततः सर्वा दिशो दृष्ट्वा प्रदिशश्च समावृताः।
राक्षसैः सर्वतः प्राप्तैः शरवर्षाभिरावृतः ॥ ३.२५.३६ ॥
అప్పుడు అన్ని దిక్కులను, ఉపదిక్కులను అన్నివైపుల నుంచి వచ్చిన రాక్షసులతో నిండి ఉండటం చూసి, రాముడు బాణ వర్షంతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
3.25.37
स कृत्वा भैरवं नादमस्त्रं परमभास्वरम्।
समयोजयद् गान्धर्वं राक्षसेषु महाबलः ॥ ३.२५.३७ ॥
ఆ మహాబలుడు భయంకరమైన గర్జన చేసి, అత్యంత తేజోమయమైన గాంధర్వాస్త్రాన్ని రాక్షసులపై సంధించాడు.
3.25.38
ततः शरसहस्राणि निर्ययुश्चापमण्डलात्।
सर्वा दश दिशो बाणैरापूर्यन्त समागतैः ॥ ३.२५.३८ ॥
అప్పుడు ధనుర్మండలం నుండి వేల బాణాలు వెలువడ్డాయి; వచ్చి చేరిన ఆ బాణాలతో పది దిక్కులూ నిండిపోయాయి.
3.25.39
नाददानं शरान् घोरान् विमुञ्चन्तं शरोत्तमान्।
विकर्षमाणं पश्यन्ति राक्षसास्ते शरार्दिताः ॥ ३.२५.३९ ॥
బాణాలతో పీడితులైన ఆ రాక్షసులు, భయంకర బాణాలను తీసుకోకుండానే ఉత్తమ బాణాలను వదులుతూ ధనుస్సును లాగుతున్న అతడిని చూస్తున్నారు.
3.25.40
शरान्धकारमाकाशमावृणोत् सदिवाकरम्।
बभूवावस्थितो रामः प्रक्षिपन्निव तान् शरान् ॥ ३.२५.४० ॥
బాణాల చీకటి సూర్యునితో సహా ఆకాశాన్ని కప్పివేసింది; రాముడు అక్కడ నిలబడి ఆ బాణాలను ప్రయోగిస్తున్నట్లుగా ఉన్నాడు.
3.25.41
युगपत्पतमानैश्च युगपच्च हतैर्भृशम्।
युगपत्पतितैश्चैव विकीर्णा वसुधाभवत् ॥ ३.२५.४१ ॥
ఒకేసారి పడిపోతూ, ఒకేసారి హతమవుతూ, ఒకేసారి కూలిపోయిన (రాక్షసులతో) భూమి చెల్లాచెదురుగా మారింది.
3.25.42
निहताः पतिताः क्षीणाश्छिन्ना भिन्ना विदारिताः।
तत्र तत्र स्म दृश्यन्ते राक्षसास्ते सहस्रशः ॥ ३.२५.४२ ॥
హతమై, పడిపోయి, క్షీణించి, ఛిన్నమై, భిన్నమై, చీలిపోయిన ఆ రాక్షసులు వేల సంఖ్యలో అక్కడక్కడ కనిపించారు.
3.25.43
सोष्णीषैरुत्तमाङ्गैश्च साङ्गदैर्बाहुभिस्तथा।
ऊरुभिर्बाहुभिश्छिन्नैर्नानारूपैर्विभूषणैः ॥ ३.२५.४३ ॥
తలపాగాలతో ఉన్న శిరస్సులు, భుజకీర్తులతో ఉన్న బాహువులు, అలాగే తొడలు, చేతులు నరికివేయబడి, రకరకాల ఆభరణాలతో ఉన్నవి.
3.25.44
हयैश्च द्विपमुख्यैश्च रथैर्भिन्नैरनेकशः।
चामरव्यजनैश्छत्रैर्ध्वजैर्नानाविधैरपि ॥ ३.२५.४४ ॥
గుర్రాలు, ప్రధాన ఏనుగులు, అనేక విధాలుగా ధ్వంసమైన రథాలు, చామరాలు, విసనకర్రలు, గొడుగులు, రకరకాల ధ్వజాలు కూడా (పడి ఉన్నాయి).
3.25.45
रामेण बाणाभिहतैर्विच्छिन्नैः शूलपट्टिशैः।
खड्गैः खण्डीकृतैः प्रासैर्विकीर्णैश्च परश्वधैः ॥ ३.२५.४५ ॥
రాముని బాణాలచే కొట్టబడినవి, నరికివేయబడిన శూలాలు, పట్టిశాలు, ముక్కలు చేయబడిన ఖడ్గాలు, చెల్లాచెదురైన ప్రాసాలు, గొడ్డళ్ళు.
3.25.46
चूर्णिताभिः शिलाभिश्च शरैश्चित्रैरनेकशः।
विच्छिन्नैः समरे भूमिर्विस्तीर्णाभूद् भयंकरा ॥ ३.२५.४६ ॥
పొడి చేయబడిన రాళ్ళతో, అనేక విధాలైన విచిత్ర బాణాలతో, యుద్ధంలో ఛిన్నమైన వాటితో భూమి విస్తరించి భయంకరమైంది.
3.25.47
तान् दृष्ट्वा निहतान् सर्वे राक्षसाः परमातुराः।
न तत्र चलितुं शक्ता रामं परपुरंजयम् ॥ ३.२५.४७ ॥
వారందరూ చంపబడినట్లు చూచి, రాక్షసులంతా ఎంతో కలవరపడ్డారు; శత్రునగరాలను జయించే రాముని ఎదుట అక్కడ కదలడానికే వారికి శక్తి లేకపోయింది.